FMCG પ્રોડક્ટ્સના ભાવ વધવાના એંધાણ

વારંવારના ભાવ વધારાથી ગ્રાહકો ખરીદીથી દૂર થતા વપરાશ પર અસર પડશે
અમદાવાદ : દશેરા અને દિવાળી નજીક આવી રહ્યા છે ત્યારે એફએમસીજી (રોજિંદા વપરાશની વસ્તુઓ બનાવતી) કંપનીઓ ભાવ વધારા અંગે સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધી રહી છે. કાચા માલના ખર્ચમાં વધારો થવાને કારણે કંપનીઓ ઓછી કિંમતના પ્રાઇસ-પોઇન્ટ્સ જાળવી રાખવા માટે પેકેટના વજનમાં ઘટાડો કરી રહી છે, જ્યારે સીધો ભાવ વધારો માત્ર એવા ઉત્પાદનો માટે રાખી રહી છે જ્યાં ભાવ વધારવાની વધુ અવકાશ/જગ્યા છે.
બિસ્કિટ, નાસ્તા (સ્નેક્સ), નૂડલ્સ, હેર ઓઇલ, સાબુ, શેમ્પૂ, ડિટર્જન્ટ, ખાંડ અને ચા જેવી વસ્તુઓના નાના પેકેટના વજનમાં આશરે ૨% થી ૭%નો ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. જ્યારે મોટા પેકેટ, ખાસ કરીને ૧ કિલો અને તેથી વધુ વજનવાળા પેક પર લગભગ ૫%થી ૬% સુધીનો સીધો ભાવ વધારો જોવા મળી રહ્યો છે, વારંવારના ભાવ વધારાથી ગ્રાહકો ખરીદીથી દૂર થઈ શકે છે અને વપરાશ પર અસર પડી શકે છે, તેથી FMCG કંપનીઓ વધારાના ભાવ વધારાને નિયંત્રિત કરી રહી છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ગ્રાહકો હવે ફાયદાકારક ડીલ્સ તરફ વળી રહ્યા હોવાથી વિવિધ એફએમસીજી કેટેગરીમાં 'બાય વન ગેટ વન' (એકની સાથે એક ફ્રી) ઓફર્સ પણ વધુ પસંદ કરી રહ્યા છે.
તાજેતરમાં કરાયેલા એક અભ્યાસમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે ભૌગોલિક-રાજકીય અને નાણાકીય અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે ભારતીય પરિવારોએ પોતાના ખર્ચ પર કાપ મૂક્યો છે.
એપ્રિલ ૨૦૨૬ દરમિયાન આશરે ૬,૦૦૦ શહેરી અને ગ્રામીણ પરિવારો વચ્ચે કરવામાં આવેલ ચોથો વાર્ષિક 'ખર્ચા અભ્યાસ' (જે આ અઠવાડિયે જાહેર થયો હતો) દર્શાવે છે કે શહેરી પરિવારોનો ત્રિમાસિક ખર્ચ ગયા વર્ષની સરખામણીએ ૪% ઘટયો છે, જ્યારે અગાઉના વર્ષે તેમાં ૧૪%નો વધારો જોવા મળ્યો હતો.
ત્રિમાસિક સરેરાશ રૂ. ૮૧,૭૫૯ ખર્ચ કરતા સંપન્ન શહેરી પરિવારો અને રૂ. ૪૯,૮૩૨ ખર્ચ કરતા ઓછા સંપન્ન પરિવારો બંનેના ખર્ચમાં ૪%નો ઘટાડો નોંધાયો છે. આનાથી વિપરીત, ગ્રામીણ પરિવારોના ખર્ચમાં ૧૫%નો વધારો થયો હોવાનું અભ્યાસમાં જણાવાયું છે.
પરિવારો પોતાનું બજેટ મર્યાદિત રાખી રહ્યા હોવાથી ગ્રાહકો તેમના નાણાં ક્યાં ખર્ચવા તે અંગે વધુ પસંદગીયુક્ત બની રહ્યા છે. આ ડેટા સૂચવે છે કે યોગ્ય મૂલ્ય, સુસંગતતા અને ખરીદી માટેનું મજબૂત કારણ હવે વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ બનશે. જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓની ખરીદી યથાવત રાખવામાં આવી રહી છે, જ્યારે બિનજરૂરી ખરીદીઓ બ્રેક વાગી છે.
આ ક્ષેત્રે એકંદર કાચા માલની મોંઘવારી લગભગ ૮-૯% હતી, જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો વધુ ઊંચા ફુગાવાનો સામનો કરી રહ્યા છે.
ચોક્કસ ભાવના સ્તરો (પ્રાઇસ પોઇન્ટ્સ) વચ્ચેનો તફાવત કંપનીઓની વ્યૂહરચનાનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. રૂ. ૧૦, રૂ. ૨૦ કે રૂ. ૫૦ જેવા નિશ્ચિત પ્રાઇસ પોઇન્ટ્સ પર એમઆરપી વધારવાથી ગ્રાહકો તરફથી વિરોધ થઈ શકે છે. તેથી 'શ્રિંકફ્લેશન' (કિંમત સમાન રાખી વજન ઘટાડવું) એ માનસિક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ ભાવ મર્યાદા વટાવ્યા વિના અસરકારક કિંમત વધારવાનો માર્ગ બને છે.