અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટના તાજેતરના બે ચુકાદાની અગત્યની બાબતો પર નજર

Rule 21(b)-person issues invoice or bill without supply of goods or services or both in violation of the provisions of the Act, or the rules made thereunder.''
ત્યારબાદ તારીખ ૨૯. ૭. ૨૦૨૫ ના રોજ સંબંધિત અધિકારીશ્રી દ્વારા વેપારીશ્રીનો નોંધણી દાખલો ઉક્ત કારણોસર રદ કરવામાં આવેલ. વેપારીશ્રીએ આ આદેશ સામે પ્રથમ અપીલ ફાઇલ કરેલ હતી. જ્યાં તારીખ ૨૭. ૧. ૨૦૨૬ ના આદેશથી તેઓની અપીલ માન્ય રાખવામાં આવી અને તેમાં નીચે મુજબ ઓપરેટીવ પાર્ટમાં જણાવવામાં આવેલ, જેની કોર્ટે પણ નોંધ લીધેલ હતીઃ
``Accordingly, I hereby find no sound merit in the REG-19 (ORDER OF REJECTION OF APPLICATION OF CANCELLATION) Reference FOR REVOCATIONNo.ZA091025324368J dated 27.10.2025 passed by the Superintendent, CGST-Range Shyamganj-Div-II, Bareilly and the same is set aside. I hereby allow the present appeal bearing No.820/GST/APPL.-NOIDA/GBN/2025-26, dated 22.12.2025 filed by M/s Shivansh FMCG India Pvt. Ltd. on the above terms and the GST registration of the appellant is hereby ordered to be restored with immediate effect''.
આ આદેશના અનુસંધાને વેપારીએ નોંધણી દાખલો પુનઃ સ્થાપિત કરવા માટેની રજૂઆત અગ્રાહ્ય રાખવામાં આવેલ. અપીલ અધિકારીના તારીખ ૨૭. ૧. ૨૦૨૬ ના આદેશ સામે ડિપાર્ટમેન્ટ તરફથી અપીલ ફાઇલ કરવામાં આવેલ અને વેપારીશ્રીનો નોંધણી દાખલો પાંચ મહિના સુધી રિસ્ટોર કરવામાં આવેલ ન હતો. ડિપાર્ટમેન્ટ તરફથી તારીખ ૧૫. ૪. ૨૦૨૬ ના રોજ કરવામાં આવેલ સર્વેના તારણોનો આધાર લઈને વેપારીશ્રીનો નોંધણી દાખલો રિસ્ટોર કરવામાં આવેલ ન હતો. તારીખ ૧૫. ૪. ૨૬ ના સર્વેમાં ડિપાર્ટમેન્ટને ધ્યાને આવેલ કે વેપારીના ધંધાના સ્થળે કોઈ ધંધાકીય પ્રવૃત્તિ કરવામાં આવતી ન હતી.
વધુમાં ડિપાર્ટમેન્ટ એવું માનતું હતું કે અમોએ તારીખ ૨૭.૧.૨૦૨૬ ના આદેશ સામે અપીલ કરેલ હોઈ હાલ વેપારીનો નોંધણી દાખલો રિસ્ટોર કરવો પડે તેવી કોઈ જોગવાઈ કાયદામાં નથી. નામદાર કોર્ટે નોંધ્યું કે તારીખ ૨૭.૧.૨૦૨૬ ના આદેશ સામે ડિપાર્ટમેન્ટ તરફથી અપીલ ફાઇલ કરવામાં આવેલ છે તેના આધારે તારીખ ૨૭.૧.૨૦૨૬ ના અપીલ અધિકારીના આદેશ સામે ડિપાર્ટમેન્ટને આપોઆપ સ્ટે મળી જતો નથી. જીએસટી કાયદામાં આવા કેસોમાં ઓટોમેટીક સ્ટેની કોઈ જોગવાઈ નથી.
અવલોકનઃ નામદાર કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં નોંધ્યું કે ડિપાર્ટમેન્ટ તરફથી મનસ્વી રીતે અને ગેર વ્યાજબી પદ્ધતિએ નિર્ણય લેવામાં આવેલ છે. એ વાત સમજવાની જરૂર છે કે વેપારીનો નોંધણી દાખલો રદ હતો અને રિસ્ટોર થયેલ ન હતો. તેવા સંજોગોમાં સર્વે દરમિયાન સ્વાભાવિક રીતે જ ધંધાકિય પ્રવૃત્તિ ના હોય અને કદાચ ધંધાનું સ્થળ બંધ પણ હોય એવું પણ બને.
ઉક્ત સંજોગોમાં પિટિશન સફળ થાય છે અને વેપારીનો નોંધણી દાખલો રિસ્ટોર કરવાનો રહે અને આ કેસમાં ડિપાર્ટમેન્ટ તરફથી ફાઇલ કરવામાં આવેલ અપીલનો જે નિર્ણય આવે તે મુજબ આગળની કાર્યવાહી કરવાની રહે.
કેસ-૨ : કોમ્પ્યુટર સીસ્ટમ અધિકારીનું સ્થાન લઇ શકે નહી. M/S Rama Enterprises ….Petitioner(s) State Of Uttar Pradesh And Another …..Respondent(s)-HIGH COURT OF JUDICATURE AT ALLAHABAD WRIT TAX No. 2931 of 2026.
આ કેસમાં જીએસટી હેઠળ નોંધણી દાખલો રદ કરવા માટેની કારણ દર્શક સુચના સંબંધિત અધિકારી દ્વારા તારીખ ૧૧. ૨. ૨૦૨૫ ના રોજ આપવામાં આવેલ હતી અને ત્યારબાદ તારીખ ૨૬. ૩. ૨૫ ના રોજ નોંધણી દાખલો રદ કરતો આદેશ પસાર કરવામાં આવેલ હતો જેને વેપારીશ્રી દ્વારા નામદાર કોર્ટ સમક્ષ પડકારવામાં આવેલ હતો.
નામદાર કોર્ટે નોંધ્યું કે આ કેસમાં જે નોટિસ આપવામાં આવેલ છે તેમાં અધિકારીનું કે કચેરીનું નામ દર્શાવવામાં આવેલ નથી. માત્ર સિસ્ટમ જનરેટર નોટીસ ઇશ્યુ કરી દેવામાં આવેલ . આપણે યાદ રાખવું જોઈએ કે સત્તા અધિકારીને ડેલીગેટ કરવામાં આવેલ છે, સિસ્ટમને નહીં. તેથી અધિકારી કે કચેરીના નામ વગર ઈશ્યુ કરવામાં આવેલ નોટિસ વ્યાજબી જણાતી નથી.
જે નોટિસ કાયદા અને નિયમો મુજબ ઈશ્યુ થયેલ ન હોય એ નોટીસ ધ્યાને લેવાની રહે નહીં તેથી આ પિટિશન સફળ થાય છે અને આવા સમાન કેસમાં અત્રેથી ઈશ્યુ કરવામાં આવેલ આદેશ અનુસાર આ પિટિશનનો પણ નિકાલ કરવામાં આવે છે. સમાન કેસઃ Writ Tax No.546 of 2025 (M/s M Y Ent Bhatta v. State of UP & anr), which has been allowed vide its order dated 13.05.2025.
GST કાયદામાં આપવામાં આવેલ અગત્યની વ્યાખ્યાઓઃ