Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Enable Social Reading
No, Thanks

અહો આશ્ચર્યમ્... પાઘડી એટલે 'ઘર' જે ઠંડી અને ગરમીમાં રક્ષણ આપે

સેન્ટર ફોર હેરિટેજ મેનેજમેન્ટના સ્ટુડન્ટસ ગૌરવ મન્ડલોઇએ ભારતના વિવિધ પ્રાંતોમાં બંધાતી પાઘડીઓ પર રિસર્ચ કર્યું

'પાઘડી' એટલે ઓળખ, માન-સન્માન અને ઇજ્જત. એવું કહેવું ખોટું નથી કે જેમ શરીર પર કપડાં માણસની ઓળખ છતી કરે છે તેમ પાઘડી પરંપરા અને માણસના ગૌરવશાળી વ્યક્તિત્વની ઓળખ આપે છે.

હજુ પણ ભારતના ઘણાં એવા પ્રદેશો છે જ્યાં પાઘડીઓ પહેરાય છે અને પહેરાતી રહેશે. આજકાલ શહેરોમાં લગ્ન સમારોહ દરમિયાન પાઘડી પહેરવાનો ટ્રેન્ડ વધી ગયો છે પરંતુ શું તમને ખબર છે કે પાઘડી એ માત્ર વ્યક્તિના સ્ટેટ્સ કે મોજ શોખની વસ્તુ નથી પરંતુ તે આપણા 'ઘર' સમાન છે.

જી, હા.... સેન્ટર ફોર હેરિટેજ મેનેજમેન્ટમાં અભ્યાસ કરતા ગૌરવ મન્ડલોઇએ ભારતના વિવિધ વિસ્તારોમાં બાંધવામાં આવતી પાઘડી અને સાફ અંગે રિસર્ચ કરી એવી અજાણી વાત પરથી પડદો ઉઠાવ્યો છે કે પાઘડી એ 'ઘર' છે અને લોકો તેને એટલા માટે પહેરતા કે ઠંડી અને ગરમીમાં રક્ષણ આપતી. આ અંગે વાત કરતાં તે કહે છે કે, પહેલાના સમયમાં લોકોની ઓળખ તેમની પાઘડી, પાઘ અને સાફ પરથી કરવામાં આવતી હતી.

પાઘડીનો આકાર ઘર જેવો હોવાથી ઠંડી અને ગરમી સામે રક્ષણ મેળવવા માટે પણ ઉપયોગમાં લેવામાં આવતી હતી. પાઘડી બાંધવી એ કલા છે અને જેે આજે વિસરાઇ રહી છે. આપણી જીવંત વિરાસત વિસરાઇ તેનું ધ્યાન રાખવું ખૂબ જરૃરી છે. કચ્છ અને રાજસ્થાન જેવા સુકા પ્રદેશમાં રંગીન કલરની પાઘડીઓ વધારે પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.

નિમાડી પાઘડી

નિમાડી પાઘડી માટેનું કાપડ પણ હવે મળતું નથી

મધ્યપ્રદેશના સાઉથ વેસ્ટ વિસ્તારને નિમાડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. નિમાડી પાઘડી બીજી પાઘડીના પ્રમાણમાં મોટી હોય છે. જે ઓરિજિનલ પાઘડી હવે જોવા મળતી નથી.

નિમાડી પાઘડી બાંધવા માટે કાપડ પણ સ્પેશિયલ હોય છે. જે કાપડ વર્તમાન સમયમાં મળવું પણ મુશ્કેલ છે.

હોલ્કરશાહી પાઘડી

હોલ્કર રાજવંશના પહેરવેશ માટે તૈયાર કરવામાં આવેલી પાઘડીને હોલ્કરશાહી પાઘડી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ પાઘડી બાંધવા માટે એક સપ્તાહ જેટલો સમય લાગે છે.

હોલ્કરશાહી પાઘડી બાંધવાની કળા વર્તમાનમાં ગ્વાલીયર ખાતે માત્ર એક કલાકાર પાસે જ છે. આ કળા મહદઅંશે લુપ્ત થતી જાય છે.

જોધપુરી ગજશાહી સાફા

જોધપુરી ગજશાહી સાફા લગ્નપ્રસંગે પહેરવામાં આવે છે જેની શરૃઆત રાજસ્થાન જોધપુરથી કરાઇ હતી.

જોધપુરી સાફામાં વિવિધ કલર જેવા કે પંચરંગી, બંધેજ, લહેરીયા અને સફેદ જેવા કલર હોય છે.

લગ્ન પ્રસંગોમાં જોઘપુરી સાફા પ્રત્યે લોકોનું આકર્ષણ આજે પણ વધારે જોવા મળે છે.

બાડમેરી સોઢા પાઘડી

બાડમેરના રાજાવંશી દ્વારા બાડમેરી સોઢા પાઘડી પહેરેવેશમાં ઉપયોગમાં લેવાતી હતી. બાડમેર પ્રદેશ સુકો હોવાના કારણે પાઘડીમાં રંગીન કલરનો ઉપયોગ કરાય છે.

બાડમેર જિલ્લો પાકિસ્તાનથી નજીક હોવાથી પાઘડીની બનાવટ પર પાકિસ્તાની કલ્ચરનો પણ પ્રભાવ જોવા મળે છે.

શિંદેશાહી પાઘડી

શિંદે અને હોલ્કર બંને મરાઠા રાજવંશો હોવાથી તેમનો પહેરવેશ પણ અંશત: સમાન હતો. શિંદેશાહી પાઘડી વ્યક્તિના મસ્તક અનુસાર બનવાય છે અને જે એક વખત જ બંધાય છે.

શિંદેશાહી પાઘડી બનાવવા માટે સાત દિવસનો સમય લાગે છે કારણ કે, પાઘડી બનાવતા સમયે તેમા રંગ પણ રંગવામાં આવે છે.
 

Post Comments