ટ્રમ્પને વધુ પછડાટ

દુનિયાભરના મીડિયામાં ટ્રમ્પના પક્ષને મધ્યવર્તી ચૂંટણીમાં લાગેલી પછડાટના ઢોલ વાગી રહ્યા છે પરંતુ ટ્રમ્પ ખુદ વાજિદ અલી શાહની જેમ ઈરાન સામેની શતરંજ રમવામાં ગળાડૂબ છે. પોતાના પક્ષના આ પતનની તેમને કાંઈ પડી નથી કારણ કે હજુ પૂરા બે વરસ અમેરિકાનું સુકાન તરંગી ટ્રમ્પના હાથમાંથી કોઈ આંચકી શકે એમ નથી. અમેરિકાની મધ્યસત્ર ચૂંટણીમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના જંગી વિજય (બ્લુ સુનામી) એ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની નીતિઓને નિર્ણાયક રીતે નકારી દીધી છે. ડેમોક્રેટ્સે અપેક્ષા કરતાં વધુ સારું પ્રદર્શન કર્યું, કોંગ્રેસના બંને ગૃહો પર નિયંત્રણ મેળવ્યું અને ગવર્નરની ચૂંટણીઓમાં બહુમતી મેળવી. પાર્ટીએ ચાર ગવર્નરની બેઠકો, હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં બાવીસ બેઠકો અને સેનેટમાં છ બેઠકો મેળવી. અમેરિકન મતદારોએ ઘણા અનુભવી નેતાઓને હરાવ્યા અને રિપબ્લિકન પાર્ટીના દાયકાઓથી ચાલતા વર્ચસ્વનો અંત લાવ્યો. પ્રથમ વખત, ડેમોક્રેટ્સે ટેક્સાસમાં ગવર્નર તરીકે એક લેટિનો મહિલા અને સેનેટમાં એક મુસ્લિમને ચૂંટયા.
રાષ્ટ્રપ્રમુખ ટ્રમ્પે તેમના પક્ષના હળાહળ નબળા પ્રદર્શનની જવાબદારી લેવાનો ઇનકાર કર્યો , કહ્યું કે તેઓ ચૂંટણી મેદાનમાં ક્યાં હતા? જો કે ચૂંટણી પહેલાં તેમણે નાગરિકોને એવી રીતે મતદાન કરવાની અપીલ કરી હતી જાણે તેઓ ખુદ ચૂંટણી લડી રહ્યા હોય. મોટી ટેક કંપનીઓએ રિપબ્લિકન પાર્ટીને અઢળક ફંડ આપ્યું, જેમાં એલોન મસ્કનું મહત્ યોગદાન છે. આમ હોવા છતાં, ડેમોક્રેટ્સે ચૂંટણી ખર્ચમાં લગોલગ પરફોરમન્સ કર્યું. અમેરિકામાં ચૂંટણી ખર્ચ પર નજર રાખતી બિનપક્ષીય સંસ્થા, ઓપનસિક્રેટ્સ અનુસાર, ડેમોક્રેટ્સે રિપબ્લિકન પાર્ટી કરતાં ૮૦૦ મિલિયન ડોલર વધુ ખર્ચ કર્યો. આફ્રિકન અમેરિકનો અને યુવાનોમાં રેકોર્ડ મતદાનથી ડેમોક્રેટ્સે વિશેષ મદદ મળી, જે પરંપરાગત રીતે જ ડેમોક્રેટિક મતદારો હતા. આ ચૂંટણી નિર્ણયનું કેન્દ્રબિંદુ ફુગાવા સામેનો જાહેર ક્રોધિત ઉન્માદ હતો. ઊંચા આયાત ટેરિફ અને ઈરાન યુદ્ધને કારણે ગેસોલિનના ભાવમાં ભડકો થયો, જેનાથી મુશ્કેલીઓ વધી. આ મુદ્દો ડેમોક્રેટ્સની નીતિઓની સાચી કસોટી હશે.
તેમની યોજનાઓમાં ભાવોને નિયંત્રિત કરવા, ભાડામાં વધારા અટકાવવા, આરોગ્ય સંભાળ અને રહેઠાણ માટે સબસિડી વધારવા, સ્વચ્છ ઊર્જા તરફ ઝડપી પગલા લાગુ કરવા અને આયાત ટેરિફ ઘટાડવાનો સમાવેશ થાય છે. જો કે આખા અમેરિકન આર્થિક માળખાને એક શત્રુની જેમ ટ્રમ્પે વેરવિખેર કર્યા પછી ચૂંટાઈ આવેલા નવા લોકો માટે દેશને રાગે પાડવાનું કામ આસાન નથી અને ધગધગતા તરંગી રાજનેતાના તોફાની પરાક્રમો વચ્ચે નવોદિત ડેમોક્રેટ્સ્ કેટલુંક જોર કરી શકે એ જોવાનું રહે છે. માથું કટાયા પછી જેમ ધડ લડતા રહે એમ આ ચૂંટણીમા ટ્રમ્પનું નાક કપાયા પછી પણ તેઓ તોફાની નિર્ણયો લેતા રહેવાના છે. સન ૧૯૭૧ માં, નિક્સન વહીવટીતંત્રે ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે ભાવ નિયંત્રણો લાગુ કર્યા, પરંતુ તે લાંબા ગાળે નિષ્ફળ સાબિત થયા. રાષ્ટ્રપતિ જો બાઈડને તેમના પહેલા કાર્યકાળ દરમિયાન ટ્રમ્પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફ પાછા ખેંચ્યા ન હતા.
આખી દુનિયાના વાણિજ્યતંત્રને આડે પાટે ચડાવવાના સો કીમિયા હોય તો તેમાંથી નવ્વાણુ તો ટ્રમ્પ જાણે છે. ઈરાન સાથેના યુદ્ધ અંગેનો તેનો સતત બદલાતો વ્યૂહ ખુદ અમેરિકા પોતાને હાથે પોતાના પેટમાં કટારી મારે એવો છે. એક પરાજયને ઢાંકવા તેઓ બીજો હુમલો કરે ને બીજા પરાજયને ઢાંકવા ત્રીજો એમ જુગારી જેવી મનોવૃત્તિથી ટ્રમ્પ એક ટાઈમ કિલર મશિન બની ગયા છે. હવે ઘણું બધું તો ઈરાન સાથેના યુદ્ધનો અંત લાવવા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા પર નિર્ભર રહેશે. પરંતુ ટ્રમ્પે પીછેહઠ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા હોય તેવું લાગતું નથી. નવી કોંગ્રેસ જાન્યુઆરીના અંતમાં સત્તા સંભાળશે, આ સમયાવધિ રાષ્ટ્રપતિને તેમની યોજનાઓને અમલમાં મૂકવા માટે ૬૦ થી ૯૦ દિવસનો સમય આપશે. જોકે રિપબ્લિકન-નિયંત્રિત કોંગ્રેસે, દ્વિપક્ષીય સર્વસંમતિના નોંધપાત્ર પ્રદર્શનમાં, જૂનમાં રાષ્ટ્રપતિને ઈરાન સામે યુદ્ધ બંધ કરવા વિનંતી કરતો ઠરાવ પસાર કર્યો હતો, ટ્રમ્પે આ ઠરાવને અવગણ્યો છે, સશસ્ત્ર દળોના સુપ્રીમ કમાન્ડર તરીકે તેમની બંધારણીય સત્તાનો ઉપયોગ કર્યો છે.
કોંગ્રેેસે તેમની ઈરાન નીતિ ચાલુ રાખવા માટે એક મોટું બજેટ પણ મંજૂર કર્યું હોવાથી, તેમની પાસે પૂરતું નાણાકીય સામર્થ્ય છે. ટ્રમ્પ, જેમણે તેમના બીજા કાર્યકાળ દરમિયાન રેકોર્ડ૨ સંખ્યામાં એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર જારી કર્યા છે, તેઓ તેમની નીતિઓને આગળ વધારવા માટે સત્તાનો ઉપયોગ હજુ પણ વિસ્તૃત કરી શકે છે. તેમણે ધમકી આપી છે કે તેઓ ડેમોક્રેટિક-નિયંત્રિત કોંગ્રેસ દ્વારા પસાર કરાયેલા બિલો સામે તેમના વીટો પાવરનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરશે.