સુરત મેટ્રો પ્રોજેક્ટ: દેશમાં પ્રથમવાર ‘સ્ટેક્ડ સ્ટેશન’ અને ડાયમંડ થીમ સાથે આકાર લઈ રહ્યું છે નવું પરિવહન માળખું

Surat Stacked Metro Station: તાપી નદીના કિનારે વસેલા સુરત શહેરના પરિવહન ઇતિહાસમાં જળમાર્ગો, બગ્ગી અને ટાંગાથી શરૂ થયેલી સફર ઓટોરિક્ષા, સિટી બસ અને BRTS નેટવર્ક થઈને હવે આધુનિક મેટ્રો રેલ સુધી પહોંચી છે. સુરત મેટ્રો પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત શહેરમાં અનેક અનોખા એન્જિનિયરિંગ પ્રયોગો અને નવીન સુવિધાઓ દેશમાં પ્રથમવાર સ્થાપિત થઈ રહી છે.

દેશના પ્રથમ 'સ્ટેક્ડ મેટ્રો સ્ટેશન'નું નિર્માણ

સુરતના ઓલ્ડ સિટીના ગીચ અને સાંકડા માર્ગો ધરાવતા ભાગળ (મસ્કતી હોસ્પિટલ) અને કાપોદ્રા (લાભેશ્વર) જેવા વિસ્તારોમાં જમીનની મર્યાદિત પહોળાઈને ધ્યાનમાં રાખીને દેશના પ્રથમ 'સ્ટેક્ડ મેટ્રો સ્ટેશન' તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. અહીં આસપાસની મિલકતો કે ઐતિહાસિક બાંધકામોને અસર પહોંચાડ્યા વગર ઊભી જગ્યાનો ઉપયોગ કરાયો છે. જમીનથી અંદાજે 110 ફૂટની ઊંડાઈએ બે માળના અંડરગ્રાઉન્ડ ટનલ સ્ટ્રક્ચરમાં બંને દિશાની લાઇનો બાજુ-બાજુમાં હોવાને બદલે એકબીજાની ઉપર-નીચેથી પસાર થશે. આ માટે ટનલ બોરિંગ મશીન (TBM), ડાયાફ્રામ વોલ અને 'ટોપ-ડાઉન' કન્સ્ટ્રક્શન પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરાયો છે. સુરત રેલવે સ્ટેશન, મેટ્રો, સિટી બસ સેવા અને ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ પરિવહન નિગમના ડેપોને એક જ પરિવહન હબ સાથે જોડવાની યોજના છે.

સ્થાનિક ઓળખ અને ગ્રીન એન્જિનિયરિંગ

સુરતની ‘ડાયમંડ સિટી’ તરીકેની ઓળખને અનુરૂપ મેટ્રોની સીલિંગ અને એલિવેશનમાં હીરાના વિવિધ આકર્ષક કટ્સ (ડાયમંડ ફેસિટ્સ) આધારિત આંતરિક ડિઝાઇન તૈયાર કરાઈ છે. અડાજણ ગામ ખાતે આવેલા 7 સદીથી પણ વધુ જૂના ઐતિહાસિક 'ચોર આમલી' વૃક્ષને કાપવામાંથી બચાવવા માટે મેટ્રોનું આખું અલાઇનમેન્ટ બદલવામાં આવ્યું છે. પ્રોજેક્ટના 6 અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનોને 'ઈન્ડિયન ગ્રીન બિલ્ડીંગ કાઉન્સિલ'(IGBC)ના ધોરણો મુજબ ડિઝાઇન કરાયા છે.

આધુનિક ટૅક્નોલૉજી અને નેટવર્ક

• 750V DC થર્ડ રેલ સિસ્ટમ: મેટ્રોમાં ઓવરહેડ વીજળીના થાંભલાઓને બદલે પાટાના લેવલથી જ પાવર સપ્લાય અપાશે, જેથી વાવાઝોડા જેવી સ્થિતિમાં પણ સેવા અવિરત રહે.
• ડ્રીમ સિટી ડેપો: ખજોદ ખાતે 20 હેક્ટરમાં ફેલાયેલા ડેપોમાં એકસાથે 24 ટ્રેન ઊભી રહી શકે તેવું સ્ટેબિલિંગ યાર્ડ, મેન્ટેનન્સ-વોશિંગ પ્લાન્ટ, સુએઝ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ અને 3 હજારથી વધુ વૃક્ષોનું વાવેતર કરાયું છે.
• મલ્ટી-મોડલ હબ અને ગર્ડર: સુરત રેલવે સ્ટેશન, સિટી બસ અને GSRTC ડેપોને એક જ છત નીચે સાંકળતું મલ્ટી-મોડલ નેટવર્ક ઊભું કરાશે. જ્યારે મજુરાગેટ સ્ટેશન કોરિડોર-1 અને 2ને જોડતું ઇન્ટરચેન્જ હબ બનશે. આ ઉપરાંત સારોલી અને રઘુકૂલ માર્કેટ પાસે 810 ટન સ્ટીલથી બનેલા 85 મીટરના મહાકાય 'ઓપન વેબ ગર્ડર' લોન્ચ કરવામાં આવ્યા છે.