Petrochemicals Polymers: ભારત સરકારે ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવા અને આયાત ખર્ચ ઘટાડવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. 2 એપ્રિલથી 30 જૂન, 2026 સુધીના સમયગાળા માટે વિવિધ પેટ્રોકેમિકલ્સ, પોલિમર્સ અને ઇન્ટરમીડિએટ્સ પરની બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી (BCD) કામચલાઉ ધોરણે નાબૂદ કરવામાં આવી છે.
40થી વધુ ઉત્પાદનો પર સીધી રાહત
મિનિસ્ટ્રી ઓફ ફાઇનાન્સ દ્વારા 1 એપ્રિલના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા નોટિફિકેશન મુજબ, 40થી વધુ કેમિકલ પ્રોડક્ટ્સ પર હવે ઝીરો બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી લાગશે. આ રાહત લગભગ ત્રણ મહિના સુધી અમલમાં રહેશે.
કયા કયા ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે?
આ યાદીમાં બાંધકામ, ઓટોમોટિવ અને કન્ઝ્યુમર ગુડ્સમાં વપરાતા મુખ્ય કેમિકલ્સ સામેલ છે. કેમિકલ્સમાં મેથેનોલ, એસિટિક એસિડ, ફેનોલ, સ્ટાયરીન, ટૌલિન ડાયસોસાયનેટ (TDI), અને પોલીયોલ્સનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત પોલિમર્સમાં PVC (પોલીવિનાઇલ ક્લોરાઇડ), ABS, PET, અને ઇપોક્સી રેઝિન અને ઇન્ટરમીડિએટ્સમાં MEG (મોનોઈથિલિન ગ્લાયકોલ) અને PTA (પ્યુરિફાઈડ ટેરેપ્થેલિક એસિડ)નો સમાવેશ થાય છે.
ઉદ્યોગો પર શું અસર પડશે?
ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થશે, જે પ્રોડક્ટ્સ માટે ભારત આયાત પર નિર્ભર છે, તેના લેન્ડેડ કોસ્ટ (આયાત કિંમત)માં મોટો ઘટાડો થશે.
ડાઉનસ્ટ્રીમ મેન્યુફેક્ચરર્સને ફાયદો થશે. પ્લાસ્ટિક, પેકેજિંગ અને ઓટો પાર્ટ્સ બનાવતા સ્થાનિક ઉત્પાદકોને સસ્તો કાચો માલ મળશે.
ગ્લોબલ સપ્લાય સામે રક્ષણ મળશે હાલમાં વૈશ્વિક સ્તરે સપ્લાયની જે અનિશ્ચિતતા છે, તેની સામે આ નિર્ણય ભારતીય કંપનીઓને બજારમાં ટકી રહેવામાં મદદ કરશે.
એન્ટિ-ડમ્પિંગ ડ્યુટી યથાવત
અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે, સરકારે માત્ર બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટીમાં જ મુક્તિ આપી છે. જો કોઈ ચોક્કસ દેશ કે પ્રોડક્ટ પર એન્ટિ-ડમ્પિંગ (Antidumping) કે સેફગાર્ડ ડ્યુટી લાગુ હોય, તો તે પહેલાની જેમ જ ચાલુ રહેશે.
બજારના નિષ્ણાતોનો મત
નિષ્ણાતો માને છે કે, આ નિર્ણયથી સ્થાનિક બજારમાં સ્પર્ધાત્મકતા વધશે. જોકે, અન્ય દેશો સાથે થયેલા ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) હેઠળ જેમને પહેલેથી જ ડ્યુટીમાં ફાયદો મળતો હતો, તેમની સરખામણીએ હવે અન્ય દેશોની આયાત પણ સસ્તી થતા સ્પર્ધા વધુ તીવ્ર બનશે.
ભારત સરકારે દેશના ઉત્પાદન ક્ષેત્રને મોટી રાહત આપતા એક મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરી છે. વૈશ્વિક બજારમાં સપ્લાયની અછત અને વધતા જતા ભાવો વચ્ચે ઉદ્યોગોને ટકાવી રાખવા માટે સરકારે 40 જેટલા મુખ્ય કેમિકલ્સ અને પોલિમર્સ પરની બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી (BCD) 30 જૂન, 2026 સુધી શૂન્ય કરી દીધી છે.
ડ્યુટી માફીથી ફાયદો શું?
રો મટીરિયલ અને ગેસ: એનહાઇડ્રસ એમોનિયા અને એમોનિયમ નાઈટ્રેટ.
કેમિકલ્સ: ટોલ્યુઈન, સ્ટાયરીન, મેથેનોલ, આઈસોપ્રોપીલ આલ્કોહોલ (IPA), એસિટિક એસિડ, અને ફેનોલ.
પોલિમર્સ અને પ્લાસ્ટિક: PVC (પોલીવિનાઇલ ક્લોરાઇડ), પોલીપ્રોપીલીન, પોલીસ્ટાયરીન, ABS, અને PET ચિપ્સ.
રેઝિન્સ: ઇપોક્સી રેઝિન્સ, આલ્કાઈડ રેઝિન્સ અને અનસેચ્યુરેટેડ પોલિએસ્ટર રેઝિન્સ.
ઔદ્યોગિક ઇન્ટરમીડિએટ્સ: MEG, PTA, અને પાવર હાઉસ ગણાતા કેમિકલ્સ જેમ કે TDI (ટોલ્યુઈન ડાયસોસાયનેટ).
કોને સૌથી વધુ ફાયદો થશે?
બાંધકામ : PVC પાઈપ્સ અને પેઈન્ટ્સના ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થશે.
ઓટોમોબાઈલ: ટાયર (સ્ટાયરીન બ્યુટાડાઈન) અને પ્લાસ્ટિકના પાર્ટ્સ સસ્તા પડશે.
પેકેજિંગ અને ટેક્સટાઈલ: PET અને PTA પરની ડ્યુટી ઘટતા પેકેજિંગ મટીરિયલ અને કાપડ ઉદ્યોગને રાહત મળશે.
કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ: ફ્રીજ, એસી અને ઘરવપરાશની વસ્તુઓમાં વપરાતા ABS અને પોલીકાર્બોનેટ સસ્તા થશે.
કેમ લેવાયો આ નિર્ણય?
હાલમાં વૈશ્વિક સ્તરે લોજિસ્ટિક્સની સમસ્યાઓ અને સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ હોવાથી કેમિકલ્સના ભાવ આસમાને છે. ભારત આમાંથી ઘણા કેમિકલ્સ માટે આયાત પર નિર્ભર છે. આ ૩ મહિનાના વિન્ડો પિરિયડ દરમિયાન ડ્યુટી હટાવવાથી સ્થાનિક ઉત્પાદકોનો લેન્ડેડ કોસ્ટ ઘટશે, જેનાથી બજારમાં મોંઘવારી કાબૂમાં લેવામાં મદદ મળશે.
