ઘટતી વસ્તીથી ચિંતિત દુનિયાના ઘણા દેશો જુઓ બાળકો પેદા કરવા કેવા કેવા પ્રોત્સાહન આપે છે

Russia: રશિયાના અમુક ભાગોમાં ગર્ભવતી થનારી શાળાની વિદ્યાર્થિનીઓએ એક લાખ રૂબલ (આશરે 1,08,500 રૂપિયા)થી વધુની ચુકવણી કરવામાં આવી રહી છે, જેથી તે બાળકોને જન્મ આપે અને તેમનું પાલન-પોષણ કરી શકે . તેને પ્રોનેટલિઝ્મ કહેવામાં આવે છે. 

આ પ્રોત્સાહન રશિયાની નવી વસ્તીવિષયક વ્યૂહનીતિનો ભાગ છે. આ નીતિ માર્ચ 2025માં વરિષ્ઠ મહિલાઓ માટે લાગુ કરવામાં આવી હતી અને તેનો હેતુ દેશના જન્મ દરમાં થઈ રહેલા નાટકીય ઘટાડા પર અંકુશ લગાવવાનો છે.

આ પણ વાંચોઃ ઈઝરાયલ સામે યુદ્ધ બાદ પહેલીવાર જાહેરમાં દેખાયા ખામેનેઈ, જોવા માટે લોકોની ભીડ ઉમટી

રશિયામાં વસ્તીવિષયક સંકટ

2023માં રશિયા પ્રતિ મહિલા જન્મ સંખ્યા 1.41 હતો, જે જનસંખ્યાને સ્થિર રાખવા માટે જરૂરી 2.05ના સ્તરે ખૂબ ઓછો છે. કિશોરીઓને બાળકોને જન્મ આપવા માટે પૈસા આપવા ખૂબ વિવાદાસ્પદ છે.

તાજેતરના સરવે અનુસાર, 43 ટકા રશિયન નાગરિકોએ આ નીતિનું સમર્થન કર્યું છે, જોકે 40 ટકા તેની વિરોધમાં હતા, આ એ વાતનો સંકેત છે કે, દેશ બાળકોની સંખ્યા વધારવાને કેટલી પ્રાથમિકતા આપે છે. 

યુદ્ધના કારણે ઘટી રશિયાની જનસંખ્યા

રશિયન પ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિન એક મોટી જનસંખ્યાને એક સમૃદ્ધ મહાન શક્તિના સંકેતોમાંથી એક માનવામાં આવે છે. જોકે, યુક્રેન પર હુમલો અને તેના વિસ્તાર પર કબ્જો કરવાના પ્રયાસોએ રશિયાની જનસંખ્યાને ઘટાડવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. યુદ્ધમાં મોતને ભેટેલા રશિયન સૈનિકોની સંખ્યા 2,50,000 સુધી પહોંચી ગઈ છે. જોકે, યુદ્ધના કારણે મોટી સંખ્યામાં શિક્ષિત રશિયન નાગરિક દેશ છોડીને જતા રહ્યા છે. 

દુનિયાભરમાં ઘટ્યો પ્રજનન દર

રશિયાની વસ્તી વિષયક સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર છે, પરંતુ જન્મ દરમાં ઘટાડો હવે એક વૈશ્વિક વલણ બની ગયું છે. એવો અંદાજ છે કે, 2050 સુધીમાં વિશ્વના ત્રણ ચતુર્થાંશથી વધુ દેશોમાં પ્રજનન દર એટલો ઓછો હશે કે તેઓ તેમની વસ્તી જાળવી નહીં શકે.

આ પણ વાંચોઃ અમેરિકાના ટેક્સાસમાં હાહાકાર, ભયંકર વાવાઝોડા અને પૂરને કારણે મૃતકાંક વધી 43ને પાર

આ દેશો પણ આપી રહ્યા છે પ્રોત્સાહન

પુતિન એકલા નથી. વિશ્વના અન્ય નેતાઓ પણ મહિલાઓને વધુ બાળકો પેદા કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા માટે નીતિઓ અમલમાં મૂકી રહ્યા છે. હંગેરીમાં, વિક્ટર ઓર્બનની સરકાર ત્રણ કે તેથી વધુ બાળકો ધરાવતા પરિવારોને કરમાં છૂટ અને સબસિડી જેવા પ્રોત્સાહનો આપી રહી છે. પોલેન્ડમાં, બે કે તેથી વધુ બાળકો ધરાવતા પરિવારોને પ્રતિ બાળક 500 ઝ્લાટી (£101)ની માસિક ચુકવણી કરવામાં આવે છે.

અમેરિકામાં, પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ મહિલાઓને બાળકો પેદા કરવા બદલ 5,000 ડૉલર ચૂકવવાનો પ્રસ્તાવ મૂકી રહ્યા છે. તેમનો પ્રસ્તાવ "મેક અમેરિકા ગ્રેટ અગેઇન" ના પ્રચાર સાથે જોડાયેલો છે. ઈલોન મસ્ક અને અન્ય લોકોએ પણ તેને ટેકો આપ્યો છે. આ પ્રયાસનો હેતુ મહિલાઓને મોટા પરિવારો માટે પ્રેરિત કરવાનો છે.

સરળ નથી વસ્તીદર વધારવો

વિશ્વમાં પ્રોનૈટલિઝ્મની નીતિનો પ્રભાવ મિશ્રિત રહ્યો છે. કોઈપણ દેશ જન્મ દરમાં ઘટાડાને રોકવું સરળ રીત નથી. સ્પેન જેવા અમુક દેશ જનસંખ્યામાં ઘટાડાની સમસ્યાને દૂર કરવા પ્રવાસીઓ માટે નાગરિકતાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવી રહ્યા છે. 

સરકારો ફક્ત વસ્તી વધારવા માટે જ નહીં પરંતુ ચોક્કસ પ્રકારના નાગરિકોને પ્રજનન માટે પ્રોત્સાહિત કરવા માટે પ્રસૂતિ પહેલાની નીતિઓ અપનાવે છે. આ પ્રોત્સાહનો ઘણીવાર એવા લોકોને આપવામાં આવે છે જેમને રાજ્ય મહત્ત્વપૂર્ણ નાગરિક માને છે. પ્રસૂતિ પહેલાની સફળતા એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે, સરકારે લોકો, વિશેષ રૂપે મહિલાઓને માતૃત્વ અપનાવવા કેવી રીતે પ્રેરિત કરે છે.