RBI ગવર્નરે ગણાવ્યા ગ્લોબલ ઈકોનોમીના ચાર દુશ્મન, કેવી રીતે દુનિયાને ચેતવી?

RBI Governor Sanjay Malhotra Four Global Economic Risks: ભારતીય રિઝર્વ બેંકે બુધવારે રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને 5.50 ટકા કરી દીધો છે. આ લગભગ ચાર વર્ષમાં પહેલીવાર દરોમાં વધારો છે. વધતી મોંઘવારી અને નબળા પડતા રૂપિયાના કારણે પોલિસી મેકર્સને પોતાની રણનીતિ બદલવી પડી છે. 4-2 ના વિભાજિત વોટ સાથે, RBI ની છ સભ્યોની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) એ પોતાનું વલણ 'ન્યૂટ્રલ' (તટસ્થ) થી બદલીને 'કેલિબ્રેટેડ ટાઈટનિંગ' (સોચ-સમઝકર સખ્તી) કરી દીધું છે, જે સંકેત આપે છે કે, ભવિષ્યમાં દરોમાં વધુ વધારાની શક્યતા રહેલી છે.

ગ્લોબલ ઈકોનોમી મુખ્ય પડકાર

આ નિર્ણયની જાહેરાત કરતી વખતે, RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ ગ્લોબલ ઈકોનોમી સામે ઉપસ્થિત ચાર મુખ્ય પડકારોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મુંબઈમાં RBI મુખ્યાલયથી એક ટેલિવિઝન નિવેદનમાં મલ્હોત્રાએ કહ્યું કે પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ, ટેરિફ સાથે જોડાયેલી અનિશ્ચિતતાઓ, બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો અને AI શેરોના વેલ્યૂએશનમાં મોટા સુધારાનું જોખમ ગ્લોબલ ઈકોનોમિક વાતાવરણને તણાવપૂર્ણ બનાવી રહ્યું છે, જેનાથી ઈમર્જિંગ ઈકોનોમીઝ તરફ જોખમથી બચવાનું વલણ જોવા મળી રહ્યું છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ

મલ્હોત્રાએ કહ્યું કે ઓગસ્ટ 2026 માં અગાઉની MPC બેઠક પછીથી, પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ ફરી વધવા અને કાચા તેલની કિંમતોમાં ભારે ઉતાર-ચડાવે ગ્લોબલ ઈકોનોમીને અસ્થિરતાની સ્થિતિમાં મૂકી દીધી છે. તેમણે કહ્યું કે, આ પડકારો છતાં, ગ્લોબલ ગ્રોથ રેટ મજબૂત બનેલો છે. ઊર્જાના વધતા ખર્ચ અને ખાદ્ય ચીજોની વધતી કિંમતોથી વૈશ્વિક મોંઘવારી વધવાની આશંકા છે, જેના કારણે મુખ્ય સેન્ટ્રલ બેંકોએ મોનેટરી પોલિસીમાં સખ્તી કરવી પડી રહી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ પરિબળો ઘરેલુ ગ્રોથ અને મોંઘવારીના દ્રષ્ટિકોણ પર વિપરીત અસર કરી રહ્યા છે, પરંતુ ભારતીય અર્થતંત્રની આંતરિક મજબૂતી અને લચીલાપણું આ પડકારજનક સમયનો સામનો કરવામાં મદદ કરી રહ્યા છે.

ટેરિફ સાથે જોડાયેલી અનિશ્ચિતતાઓ

દુનિયાભરમાં લાંબા સમયથી ચાલી આવતી વેપારી અનિશ્ચિતતા તરફ ઈશારો કરતા ગવર્નરે કહ્યું કે, ટેરિફ સાથે જોડાયેલા જોખમો અને બીજા મોટા આર્થિક પડકારો ગ્લોબલ માર્કેટના મૂડને તણાવપૂર્ણ બનાવી રહ્યા છે. તાજેતરમાં અમેરિકાનો એક નવો કાયદો આવ્યો છે, જે ભારતીય સામાન પર 100 ટકા સુધી ટેરિફ લાદવાનો રસ્તો સ્પષ્ટ કરે છે. ભારત સતત મોસ્કો પાસેથી તેલ ખરીદી રહ્યું છે. આ સંભવિત ભારે ટેક્સ એ પ્રયાસો સામે સવાલ ઉભા કરે છે, જેના હેઠળ તે અમેરિકા સાથેના વેપાર કરારમાં વિયેતનામ અને ચીન જેવી બીજી અર્થવ્યવસ્થાઓની સરખામણીમાં શ્રેષ્ઠ ટેરિફ શરતો મેળવવા માંગે છે.

બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો

મલ્હોત્રાએ 'બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારા' તરફ ઈશારો કરતા કહ્યું કે વિકસિત અર્થવ્યવસ્થાઓમાં વધતી બોન્ડ યીલ્ડ અને ડૉલરની મજબૂતી ગ્લોબલ ફાઈનાન્શિયલ માર્કેટના મૂડને ગભરાટભર્યો અને નબળો બનાવી રહ્યા છે. તાજેતરના અઠવાડિયામાં દુનિયાભરમાં બોન્ડ યીલ્ડ વધી છે, જેનું કારણ સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા વ્યાજ દરો વધારવાની અપેક્ષા અને સરકારી નાણાકીય સ્થિતિને લઈને ચિંતાઓ છે. સપ્ટેમ્બરના અંતમાં અને ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં 10-વર્ષની અમેરિકી ટ્રેઝરી યીલ્ડ વધીને 5.3 ટકા થઈ ગઈ હતી, જે 2002 પછીનું સૌથી ઊંચું સ્તર હતું. ICICI બેંક રિસર્ચના રિપોર્ટ અનુસાર, 2026 માં ગ્લોબલ રાજકોષીય ઘાટો (Fiscal Deficit) GDP ના લગભગ 5.2 ટકા રહેવાનું અનુમાન છે.

AI શેરોમાં ઉતાર-ચડાવ

ચિંતાનું એક નવું કારણ AI ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રોકાણનું ઝડપથી વધવું છે. મલ્હોત્રાએ કહ્યું કે AI શેરોના વેલ્યૂએશનમાં મોટા ઘટાડાનું જોખમ, બીજા ગ્લોબલ જોખમો સાથે મળીને અનિશ્ચિતતા વધારી રહ્યું છે. ગયા મહિને દુનિયાભરમાં AI સાથે જોડાયેલા શેરોમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. જ્યારે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ કંપનીઓના લીડર્સે આ ટેકનોલોજી સાથે જોડાયેલા મોટા જોખમો અંગે ચેતવણી આપી હતી.