કતાર સાથે ડિફેન્સ ડીલ કરવા જઈ રહ્યા છે પાકિસ્તાન-તૂર્કીયે, ભારત પર શું થશે અસર?

Qatar Turkey Pakistan Indonesia Defense Deal: કતારની રાજધાની દોહામાં તૂર્કીયે, પાકિસ્તાન, કતાર અને ઇન્ડોનેશિયા વચ્ચે સંરક્ષણ ઉદ્યોગમાં સહયોગ માટેના કરાર પર હસ્તાક્ષર થવાની અપેક્ષા છે. આ પહેલમાં ભારત નજીકના સંબંધો ધરાવતા દેશ ઇન્ડોનેશિયાની ભાગીદારી આ ડીલને ખાસ બનાવે છે, જ્યારે સાઉદી અરેબિયા આમાં સામેલ નથી. કતાર સ્થાનિક સંરક્ષણ ઉત્પાદન કેન્દ્ર બનાવવાની સાથે મિસાઈલ, ડ્રોન અને સાયબર હુમલાઓથી બચવાની પોતાની ક્ષમતા વધારવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.

કતાર વધારી રહ્યું છે સંરક્ષણ શક્તિ

પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન સાથે ચાલુ યુદ્ધ વચ્ચે કતાર પોતાની સંરક્ષણ શક્તિ વધારવા જઈ રહ્યું છે. તૂર્કીયેના સંરક્ષણ મંત્રી યાસર ગુલેર બુધવારે દોહા પહોંચી આ સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કરે તેવી શક્યતા છે. આ કરાર કોઈ એકબીજાના રક્ષણ માટેનો સૈન્ય સંધિ કરાર નથી, પરંતુ સંયુક્ત ઉત્પાદન અને ટેક્નોલોજી શેરિંગ માટેની સંરક્ષણ ડીલ છે. ભારત માટે આ ઘટનાક્રમ ચિંતાજનક છે, કારણ કે તૂર્કીયે અને પાકિસ્તાન અગાઉથી જ રક્ષણાત્મક રીતે જોડાયેલા છે, અને હવે કતાર તેમજ ઇન્ડોનેશિયા પણ આ નવા મંચ પર સાથે આવી રહ્યા છે.

'મક્કા પેક્ટ' થી કેવી રીતે અલગ છે આ સમજૂતી?

મક્કા પેક્ટમાં સાઉદી અરેબિયા, તૂર્કીયે અને પાકિસ્તાન સામેલ છે, જે સામૂહિક સંરક્ષણ સાથે જોડાયેલો કરાર છે, જેમાં કોઈ એક દેશ પર હુમલો થાય તો બાકીના દેશો યુદ્ધમાં ઊતરી શકે છે. તેનાથી વિપરીત, કતારમાં થનારી નવી ડીલનો હેતુ સંરક્ષણ ઉદ્યોગમાં સહયોગ, સંયુક્ત ઉત્પાદન, ટેક્નોલોજી શેરિંગ અને ડિફેન્સ કંપનીઓમાં રોકાણ વધારવાનો છે.

કતારને સંરક્ષણ ક્ષમતા વધારવાની જરૂર કેમ પડી?

કતારના સંરક્ષણ રાજ્ય મંત્રી શેખ સઉદ બિન અબ્દુલરહમાન અલ થાનીએ ગ્લોબલ સિક્યોરિટી ફોરમમાં જણાવ્યું કે, દેશ ટૂંક સમયમાં લોકલ ડિફેન્સ પ્રોડક્શન હબ સ્થાપિત કરશે. ઈરાન યુદ્ધના કારણે કતારના પ્રમુખ LNG સંકુલ 'રાસ લફાન' ની પ્રવૃત્તિઓ પર અસર પડી છે. હોર્મુઝમાં જહાજોની અવરજવર ખોરવાતાં કતાર પોતાની ઉર્જા અને ક્ષેત્રીય સુરક્ષા મજબૂત કરવા માંગે છે.

ભારત માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ ઘટનાક્રમ?

પાકિસ્તાન તૂર્કીયે પાસેથી અગાઉથી ડ્રોન અને લશ્કરી સાધનો મેળવી રહ્યું છે. આ નવી ડીલથી પાકિસ્તાનને નવા સંરક્ષણ ભાગીદારો અને અદ્યતન ટેક્નોલોજી સુધી પહોંચ મળી શકે છે, જે ભવિષ્યમાં પ્રાદેશિક સુરક્ષા પર અસર કરી શકે છે. બીજી તરફ, કતાર ભારત માટે LNGનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત હોવાથી ત્યાંની અસ્થિરતા ભારતીય ઉર્જા સુરક્ષા અને કિંમતો પર સીધી અસર પાડી શકે છે.