ભારત-અમેરિકા 'યુદ્ધ અભ્યાસ 2026' શરૂ, રણ અને પર્વતીય વિસ્તારોમાં સંયુક્ત તાલીમ

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેનો વાર્ષિક દ્વિપક્ષીય સૈન્ય અભ્યાસ ‘યુદ્ધ અભ્યાસ-2026’ (Yudh Abhyas)ની 22મી આવૃત્તિ 9 સપ્ટેમ્બરથી 28 સપ્ટેમ્બર, 2026 દરમિયાન યોજાઈ રહી છે. આ વખતનો અભ્યાસ બે થિયેટરમાં આયોજિત કરવામાં આવ્યો છે. જેમાં રાજસ્થાનના બીકાનેર નજીક આવેલા મહાજન ફિલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જ ખાતે રણ વિસ્તારમાં સૈન્ય તાલીમ આપવામાં આવી રહી છે, જ્યારે ઉત્તરાખંડના ઔલી ખાતે ઊંચાઈવાળા પર્વતીય વિસ્તારમાં સૈન્ય તાલીમ અને અભ્યાસ હાથ ધરવામાં આવી રહ્યો છે.

આ અભ્યાસનો મુખ્ય હેતુ બંને દેશોની સેનાઓ વચ્ચે સંયુક્ત તાલીમ, વ્યૂહાત્મક કવાયત, પરસ્પર કાર્યક્ષમતા અને વિવિધ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓમાં ફિલ્ડ ઓપરેશનની ક્ષમતા વધારવાનો છે.

રણ વિસ્તારની કવાયતમાં ભારતના પિનાકા મલ્ટી-બેરલ રોકેટ લોન્ચર અને K9 વજ્ર હોવિત્ઝર સાથે અમેરિકાની હાઇ મોબિલિટી આર્ટિલરી રોકેટ સિસ્ટમ (HIMARS) પ્રણાલીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. જ્યારે ઔલીના પર્વતીય તબક્કામાં M777 અલ્ટ્રા-લાઇટ હોવિત્ઝરને ચિનૂક હેલિકોપ્ટર દ્વારા એરલિફ્ટ કરીને તાલીમમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.

આ અભ્યાસમાં માનવરહિત હવાઈ પ્રણાલીઓ (Unmanned Aerial Systems)ની શોધ અને તેને જામ કરવાની તાલીમ પણ સામેલ છે. આ પ્રકારની તાલીમ દ્વારા બદલાતા યુદ્ધક્ષેત્રમાં ડ્રોન આધારિત જોખમો સામે બંને સેનાઓની સંયુક્ત કામગીરી અને ક્ષમતામાં વધારો કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેની કવાયતો 

• યુદ્ધ અભ્યાસ — ભારતીય સેના અને અમેરિકી સેના વચ્ચેની વાર્ષિક દ્વિપક્ષીય કવાયત.
• વજ્ર પ્રહાર — ભારતીય અને અમેરિકી વિશેષ દળો વચ્ચેની સંયુક્ત કવાયત. 2026માં તેની 16મી આવૃત્તિ હિમાચલ પ્રદેશના બકલોહ ખાતે યોજાઈ હતી.
• કોપ ઈન્ડિયા— ભારતીય વાયુસેના અને અમેરિકી વાયુસેના વચ્ચેની હવાઈ કવાયત.
• ટાઈગર ટ્રાયમ્ફ — ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેની ત્રણેય સેનાઓની સંયુક્ત કવાયત, જેમાં મુખ્યત્વે માનવતાવાદી સહાય અને આપત્તિ રાહત (HADR) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત થાય છે.
• માલાબાર — ભારત, અમેરિકા, જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયાની બહુપક્ષીય નૌકાદળ કવાયત.

પરીક્ષાલક્ષી પ્રશ્ન

પ્રશ્ન 1. ‘યુદ્ધ અભ્યાસ-2026’ કયા બે દેશો વચ્ચેની વાર્ષિક દ્વિપક્ષીય સૈન્ય કવાયત છે?

(A) ભારત અને ફ્રાન્સ
(B) ભારત અને રશિયા
(C) ભારત અને અમેરિકા
(D) ભારત અને જાપાન