નવા પ્રોજેક્ટ્સની સંખ્યા બે દાયકાના તળિયે ઉતરી

જૂન ક્વાર્ટરમાં યુદ્ધને કારણે સર્જાયેલી અનિશ્ચિતતા
પશ્ચિમ એશિયા યુદ્ધ, ક્રૂડ તેલની ઉછળકૂદથી ઘણી કંપનીઓને મૂડીખર્ચ યોજનાઓ મુલતવી રાખવાની ફરજ પડી : જૂન ક્વાર્ટરમાં ફક્ત ૬૬૩ નવા પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત કરવામાં આવી
અમદાવાદ : જૂન ક્વાર્ટર (Q1FY27) માં જાહેર કરાયેલા નવા પ્રોજેક્ટ્સની સંખ્યા બે દાયકાથી વધુ સમયગાળાના સૌથી નીચલા સ્તરે ઉતરી ગઈ છે, જે પશ્ચિમ એશિયા યુદ્ધને કારણે સર્જાયેલી અનિશ્ચિતતા અને ડેટા સેન્ટર્સ અને પરમાણુ પ્લાન્ટ સિવાયના મોટાભાગના મૂડી-સઘન ક્ષેત્રોમાં રોકાણકારોની સતત સાવચેતીને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ઓઇલના ભાવમાં વધારો અને વિદેશી વેપારમાં વિક્ષેપને કારણે કંપનીઓ, ખાસ કરીને સરકારી ક્ષેત્રની કંપનીઓ, ભૌગોલિક રાજકીય વાદળો ઓસરી જાય ત્યાં સુધી નવા પ્રોજેક્ટ્સ મુલતવી રાખવા માટે પ્રેરિત થઈ છે.
સેન્ટર ફોર મોનિટરિંગ ઇન્ડિયન ઇકોનોમીના ડેટા દર્શાવે છે કે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં ૧,૨૭૫ પ્રોજેક્ટ્સ અને ચાલુ વર્ષના જાન્યુઆરી-માર્ચ ક્વાર્ટરમાં ૧,૧૭૨ પ્રોજેક્ટ્સની સરખામણીમાં, ચાલુ નાણાકીય વર્ષના એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટરમાં ફક્ત ૬૬૩ નવા પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આમાં સરકારી પ્રોજેકટસની સંખ્યા ૨૯૪ અને ખાનગી પ્રોજેકટસની સંખ્યા ૩૬૯ છે.
આ નાણાકીય વર્ષના ડિસેમ્બર ૨૦૦૫ના પહેલા ક્વાર્ટર કરતાં છેલ્લે નવા પ્રોજેક્ટ્સની સંખ્યા ઓછી હતી. પ્રોજેક્ટ મંજૂરીઓમાં નબળાઈ સરકારી અને ખાનગી ક્ષેત્રોમાં ફેલાયેલી છે. જૂન ક્વાર્ટરમાં જાહેર કરાયેલા ૬૬૩ નવા પ્રોજેક્ટ્સમાંથી ૩૬૯ ખાનગી ક્ષેત્રમાં હતા. ખાનગી ક્ષેત્રના પ્રોજેક્ટ્સની સંખ્યામાં ૪૫% ઘટાડો થયો હતો, જ્યારે સરકારી પ્રોજેક્ટ્સ ૪૮% ઘટયા હતા. હકીકતમાં, સતત ચાર ક્વાર્ટરમાં કરાર કરાયેલા સરકારી પ્રોજેક્ટ્સની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો હતો.
મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં પ્રોજેક્ટ્સની સંખ્યામાં ઘટાડો, જ્યારે એકંદર પ્રોજેક્ટ મૂલ્યો ઉપર હોય છે, ત્યારે પણ કંપનીઓના વિશાળ વિશ્વની ભાગીદારીમાં ઘટાડો અને કોર્પોરેટ ભારતના એક વર્ગમાં મૂડીખર્ચના ઉદ્દેશ્યનું કેન્દ્રીકરણ સૂચવે છે.
મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ, Q1FY27 માં રૂ. ૧૪.૬ લાખ કરોડના નવા પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, જે ગયા વર્ષના સમાન ક્વાર્ટરમાં રૂ. ૧૧.૪ લાખ કરોડની સરખામણીમાં વાર્ષિક ધોરણે ૨૮% નો વધારો દર્શાવે છે. ક્રમશ:, રોકાણના હેતુઓની જાહેરાતમાં માત્ર ૨.૬% નો વધારો થયો છે. ત્રિમાસિક ગાળામાં મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ કુલ રોકાણમાં ન્યુક્લિયર પાવર અને ડેટા સેન્ટર્સનો હિસ્સો ૮૦% છે. ક્રમશ:, જૂન ક્વાર્ટરમાં રોકાણના ઉદ્દેશોની ઘોષણા માત્ર ૨.૬% વધી હતી.
વર્તમાન વર્ષના જૂન ત્રિમાસિકના અંતે સમાપ્ત થયેલા કુલ ૧૨ ત્રિમાસિકમાં જાહેર થયેલા પ્રોજેકટસની ત્રિમાસિક સરેરાશ ૧૩૭૦ રહી છે જેની સરખામણીએ જૂન ત્રિમાસિકના પ્રોજેકટસ અડધાથી પણ ઓછા છે. જૂન પ્રોજેકટસની સંખ્યા ૨૦૦૫ના ડિસેમ્બર ત્રિમાસિક બાદ સૌથી નીચી હોવાનું પણ પ્રાપ્ત અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
ત્રિમાસિક ધોરણે નવા પ્રોજેક્ટ પર નજર