શેરબજાર અને કોમોડિટી બજારો વચ્ચે તીવ્ર વિપરીતતા

CAS ફ્રેમવર્કની ઇક્વિટી ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગ પર નોંધપાત્ર અસર
Q2માં F&O અને કેશ સેગમેન્ટમાં નબળા ટ્રેડિંગને કારણે BSE દબાણ હેઠળ જ્યારે રેકોર્ડ કોમોડિટી ટ્રેડિંગને કારણે MCXનો નફો વધવાની ધારણા : અસ્થિરતાથી રિટેલ રોકાણકારો બજારથી દૂર
અમદાવાદ : જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટર દરમિયાન શેરબજાર અને કોમોડિટી બજારોમાં તીવ્ર વિપરીતતા જોવા મળી હતી. એક તરફ, નબળા શેરબજાર અને નવા નિયમોને કારણે ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ (F&O) ટ્રેડિંગમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે. બીજી તરફ, ક્રૂડ ઓઇલ, સોનું અને અન્ય કોમોડિટીમાં ઊંચી અસ્થિરતાને કારણે રેકોર્ડ કોમોડિટી ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગ થયું હતું.
આ જ કારણ છે કે FY૨૦૨૬-૨૭ના બીજા ક્વાર્ટરમાં બીએસઈ અને એમસીએક્સની કમાણી વૃદ્ધિમાં નોંધપાત્ર તફાવતની અપેક્ષા છે. એવો અંદાજ છે કે બીએસઈનો નફો વાર્ષિક ધોરણે ૩૬% વધી શકે છે, પરંતુ પાછલા ક્વાર્ટરની તુલનામાં ૧૩% ઘટી શકે છે. દરમિયાન, એમસીએક્સના નફામાં વાર્ષિક ધોરણે આશરે ૧૬૮% અને ત્રિમાસિક ધોરણે ૨૮% વૃદ્ધિ થવાની ધારણા છે.
અહેવાલ મુજબ, ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ માં અમલમાં આવેલા નવા CAS ફ્રેમવર્કની ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગ પર નોંધપાત્ર અસર પડી છે. જુલાઈમાં, સરેરાશ દૈનિક F&O ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ પાછલા મહિનાની તુલનામાં ૯% ઘટયું છે. ઓગસ્ટમાં, તેમાં વધુ ૨૨% ઘટાડો થયો હતો.
સપ્ટેમ્બરમાં પરિસ્થિતિમાં થોડો સુધારો થયો, ઓગસ્ટની તુલનામાં સરેરાશ દૈનિક ટ્રેડિંગ વોલ્યુમમાં ૧૦% વધારો થયો હતો. જોકે, ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ પ્રથમ ક્વાર્ટરના સ્તરથી નોંધપાત્ર રીતે નીચે રહ્યું હતું.
ઓપ્શન્સ પ્રીમિયમ ટ્રેડિંગમાં પણ આવું જ ચિત્ર જોવા મળ્યું છે. જુલાઈમાં સરેરાશ દૈનિક પ્રીમિયમ ટ્રેડિંગમાં ૧૪% અને ઓગસ્ટમાં ૧૯% ઘટાડો થયો હતો. સપ્ટેમ્બરમાં, તે ૨૨% વધ્યું હતું, પરંતુ હજુ પણ પ્રથમ ક્વાર્ટરના સ્તર કરતા નોંધપાત્ર રીતે ઓછું રહ્યું હતું.
આ દબાણ ફક્ત F&O પૂરતું મર્યાદિત નહોતું. નબળા બજાર અને રિટેલ રોકાણકારોની ઓછી પ્રવૃત્તિએ પણ કેશ સેગમેન્ટ પર અસર કરી હતી. અહેવાલો અનુસાર, જુલાઈ-ઓગસ્ટમાં કેશ માર્કેટમાં સરેરાશ દૈનિક ટર્નઓવર લગભગ ૧.૩ લાખ કરોડ હતું. પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં, તે લગભગ ૧.૫ લાખ કરોડ હતું. સપ્ટેમ્બરમાં, તે વધુ ઘટીને લગભગ ૧.૨ લાખ કરોડ થયું હતું.
એક્સચેન્જની આવકનો મોટો હિસ્સો ટ્રાન્ઝેક્શન ફીમાંથી આવે છે. તેથી, ઓછા ટ્રેડિંગ વોલ્યુમની સીધી કમાણી પર અસર પડી શકે છે. નીચા ટ્રેડિંગ વોલ્યુમની બીએસઈની ટ્રાન્ઝેક્શન ફી આવક પર અસર થવાની ધારણા છે. જોકે, કંપનીની કમાણી વાર્ષિક ધોરણે મજબૂત રહેવાની અપેક્ષા છે.
બદલાતી વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિઓએ ક્વાર્ટર દરમિયાન કોમોડિટી ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગને ફાયદો કરાવ્યો છે. ખાસ કરીને ઊર્જા અને ધાતુઓના સેગમેન્ટમાં પ્રવૃત્તિમાં વધારો જોવાયો છે. ઓગસ્ટમાં કોમોડિટી ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ બંને માટે સરેરાશ દૈનિક ટર્નઓવર રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યું હતું. જેની સીધી અસર એમસીએક્સના આવક અને નફામાં સીધું પ્રતિબિંબિત થવાની ધારણા છે.
બીએસઈ અને એમસીએક્સ બંને એક્સચેન્જ છે, પરંતુ તેમના આવક-પ્રેરિત વ્યવસાયો અલગ છે. બીજા ક્વાર્ટરમાં નબળા બજારો અને F&O સંબંધિત ફેરફારોથી બંને પર અસર પડી હતી. તેનાથી વિપરીત, એમસીએક્સનો મુખ્ય વ્યવસાય કોમોડિટી સંબંધિત છે. વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને કોમોડિટીના ભાવમાં તીવ્ર વધઘટને કારણે રોકાણકારો અને વેપારીઓમાં પ્રવૃત્તિમાં વધારો થયો છે, જેના કારણે એમસીએક્સ ટ્રેડિંગ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું છે.