રૂપિયો તૂટતા બજેટમાં આયાત પર વધુ ડયૂટી લદાશે

'ટ્રમ્પ ટેન્ટ્રમ' ને કારણે રૂપિયો અસ્થિર, પરંતુ સ્થિરતા અપેક્ષિત : SBI રિપોર્ટ
નવી દિલ્હી : ડોલર સામે રૂપિયામાં સતત ઘટાડાથી સરકારની ચિંતા વધી ગઈ છે. તેનાથી નિપટવા માટે સરકાર આગામી બજેટમાં કેટલાક મહત્વના નિર્ણયો લઈ શકે છે. અભ્યાસી વર્તુળોએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં રૂપિયાના મૂલ્યમાં થયેલા ભારે ઘટાડાનો સામનો કરવા માટે સરકાર આગામી બજેટમાં આયાત પર વધુ ડયૂટી લાદવાનું વિચારી શકે છે. દરમિયાન ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યાના શરૂઆતના દિવસોમાં રૂપિયામાં થોડી વધઘટ થઈ શકે છે, પરંતુ થોડા દિવસો પછી તે સ્થિર થઈ જશે તેમ સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના એક રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે. ટૂંકા ગાળાની આ ઘટનાને 'ટ્રમ્પ ટેન્ટ્રમ' નામ આપવામાં આવ્યું છે.
જાણીતા અર્થશાસ્ત્રીએ દલીલ કરી હતી કે ઊંચી આયાત શુલ્ક આયાતકારો પાસેથી ડોલરની માંગને કાબૂમાં રાખશે અને રૂપિયાના ઘટતા મૂલ્યને રોકવામાં મદદ કરશે. ૧૩ જાન્યુઆરીએ રૂપિયો પ્રતિ ડોલર ૮૬.૭૦ની ઐતિહાસિક નીચી સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. છેલ્લા બે સપ્તાહમાં રૂપિયામાં એક રૂપિયાથી વધુનો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
યુએસ ડોલર સામે રૂપિયામાં અચાનક ઘટાડો નીતિ નિર્માતાઓ માટે પડકારરૂપ બનશે. માત્ર રૂપિયો જ નહીં પરંતુ અન્ય યુરોપિયન કરન્સી પણ સમાન દબાણનો સામનો કરી રહી છે.
વિનિમય દરોની હિલચાલને પ્રભાવિત કરવા માટે બજેટમાં કોઈ ખૂબ જ શક્તિશાળી રાજકોષીય સાધનો નથી, પરંતુ તેઓ ડયુટી દરોની થોડી વધુ નજીકથી તપાસ કરી શકે છે અને તેઓ સ્થાનિક ઉદ્યોગ માટે ભારતીય અર્થતંત્રને સંભવિતપણે પ્રોત્સાહન આપી શકે છે. આના કારણે આયાત ડયૂટીની આવકમાં પણ વધારો થઈ શકે છે. આ સાથે આયાતકારો તરફથી ડૉલરની માંગ પણ ઘટી શકે છે.
બજેટમાં આયાત ડયુટીમાં કેટલાક સુધારા થઈ શકે છે. આમ, આયાતની માંગમાં ઘટાડો થઈ શકે છે અને સ્થાનિક ઉત્પાદન દ્વારા આયાત માટે થોડો વિકલ્પ હોઈ શકે છે. ડોલરની માંગ અને વધારાની આયાત ડયુટી આવકના સંદર્ભમાં થોડી બચત થઈ શકે છે. ઉપરાંત, આ તમામ પગલાં સાથે, ફી વધારા અને તર્કસંગતકરણની દિશામાં થોડી પ્રગતિ કરી શકાય છે.
સ્ટેટ બેંકના રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે યુએસમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના પ્રમુખના કાર્યકાળ કરતાં રિપબ્લિકન પાર્ટીના પ્રમુખના કાર્યકાળ દરમિયાન રૂપિયો વધુ સારો દેખાવ કરે છે. અમેરિકી ડોલર સામે રૂપિયો ૮૬ની સપાટીને પાર કરી ગયો હતો. જો આપણે નિક્સન યુગથી લઈને અત્યાર સુધીના અમેરિકન પ્રમુખોના કાર્યકાળનું ઐતિહાસિક વિશ્લેષણ કરીએ તો આપણને ખ્યાલ આવશે કે ડેમોક્રેટિક વહીવટીતંત્રની સરખામણીમાં રિપબ્લિકન વહીવટ દરમિયાન રૂપિયાની કામગીરી સ્થિર રહે છે.
અહેવાલ મુજબ, વર્તમાન અસ્થિરતા 'ટેપર ટેન્ટ્રમ'ને પ્રતિબિંબિત કરતી નથી અને આ માન્યતાને મજબૂત કરે છે કે રૂપિયા માટે 'ટ્રમ્પ ટેન્ટ્રમ' પણ પ્રારંભિક અવરોધ પછી ચલણને સમાયોજિત કરવા સાથે એક અસ્થાયી ઘટના હશે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, અનુભાવિક પુરાવાઓ અનુસાર, રૂપિયા માટે ટ્રમ્પ ટેન્ટ્રમ ડેવલપમેન્ટ ખૂબ જ ક્ષણિક હશે અને ટ્રમ્પના પ્રમુખપદના શરૂઆતના દિવસો પછી રૂપિયામાં કરેક્શન જોવા મળશે.
રિપોર્ટમાં વધુમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, કોરોના પછી વધુ અસ્થિર હોવા છતાં, રૂપિયાને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાનો ટેકો છે અને તે વર્તમાન પડકારોને પાર કરશે. આવતા મહિનામાં, ઊભરતાં બજારોની કરન્સીને અસર કરતી બાહ્ય ઘટનાઓની અસર પણ સમાપ્ત થશે, પછી રૂપિયો તેના કુદરતી સ્તરે પહોંચશે.




