ઈ વે બિલના આંકડામાં તફાવત એટલે વધારાનું વેચાણ નહીં

• વેચાણવેરો - સોહમ મશરુવાળા

જીએસટીની ડિજિટલ વ્યવસ્થામાં વેપારીના વ્યવહારો અનેક સ્વરૂપે નોંધાય છે. વેચાણનું ઇન્વોઈસ, માલની હેરફેર માટેનું ઇ વે બિલ અને રિટર્નમાં જાહેર કરેલો ટર્નઓવર એકબીજા સાથે સંબંધિત હોવા છતાં તેમનો હેતુ અલગ છે.
ત્યારે ઇ વે બિલમાં દર્શાવેલી રકમ વાર્ષિક રિટર્ન કરતાં વધારે હોય તો શું એટલા માત્રથી વધારાનો કરપાત્ર પુરવઠો થયો હોવાનું માની શકાય ? ગુજરાત હાઈકોર્ટનો 'એમ. સી. બાઉકેમી ઇન્ડિયા પ્રાઈવેટ લિમિટેડ અને અન્ય વિરૂદ્ધ યુનિયન ઓફ ઇન્ડિયા અને અન્ય' (સ્પેશિયલ સિવિલ એપ્લિકેશન નં. ૫૮૩૦/૨૦૨૫) કેસનો ચુકાદો આ પ્રશઅન પર ધ્યાન ખેંચે છે.
કેસની હકીકતો
અરજદાર કંપની બાંધકામમાં ઉપયોગમાં લેવાતાં રાસાયણિક ઉત્પાદનો અને ટેકનોલોજીના ઉત્પાદન તથા પુરવઠાના વ્યવસાયમાં હતી. રાજ્યવેરા અધિકારીએ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૮-૧૯ માટે ૨૬ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૩ ના રોજ ફોર્મ ઘઇભ-૦૧છ દ્વારા રૂા. ૭૮,૭૪,૮૯૩ની સૂચિત જવાબદારી જણાતી હતી. આ પ્રાથમિક કાર્યવાહીમાં ત્રણ મુદ્દા હતા : ઈ વે બિલ અને વાર્ષિક રિટર્નના ટર્નઓવરમાં તફાવત, માહિતીના મેળવણીના અભાવે વધુ ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ લીધાનો આક્ષેપ અને કલમ ૧૭(૫) હેઠળ અપાત્ર ક્રેડિટ ઓછી દર્શાવ્યાનો આક્ષેપ. કંપનીના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ પ્રાથમિક સૂચનાનો જવાબ આપવાની તક મળે તે પહેલા જ બીજા દિવસે, ૨૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૩ ના રોજ, કલમ ૭૩૯૧) હેઠળ ફોર્મ ઘઇભ-૦૧છ માં કારણદર્શક નોટિસ જારી થઈ હતી કંપનીએ ૪ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૪ ના જવાબમાં જણાવ્યું કે વાસ્તવિક વેચાણ પરનો કર સંપૂર્ણ ભરાયો હતો. ઇ વે બિલ અને ય્જી્ઇ-૯ ની રકમો વચ્ચેનો તફાવત ઈ વે બિલ બનાવતી વખતે થયેલી ભૂલોને કારણે હતો, કોઈ કર ઓછો ભરાયો નહોતો. ત્યારબાદ ૧૦ માર્ચ, ૨૦૨૪ ના આદેશથી ઇ વે બિલના ટર્નઓવર અને ય્જી્ઇ-૯ ના ટર્નઓવરના તફાવત બદલ રૂા. ૨૭,૬૮,૧૯૦ નો કર તથા વ્યાજ અને દંડની માગ ઉભી કરવામાં આવી. કંપનીએ આદેશ સામે અપીલ કરી પરંતુ તે સમયમર્યાદાના કારણે નામંજૂર થઈ. વ્યક્તિગત સુનાવણી ન આપવી અને રજૂઆતો ધ્યાનમાં ન લેવી જેવી ખામીઓ દર્શાવતી ભૂલસુધારણા અરજી પણ ૧૨ માર્ચ, ૨૦૨૫ ના રોજ નામંજૂર થઈ. આથી કંપનીએ હાઈકોર્ટમાં નોટિસ અને સંબંધિત આદેશોને પડકાર્યા.
(ક્રમશ:)