AI ઇફેક્ટ: ફડચામાં ઓરેકલ પ્રોજેક્ટ જ્યુપિટર સામે ગૂંચવણો

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગના વર્તમાન યુગમાં વૈશ્વિક ટેકનોલોજી કંપનીઓ વચ્ચે સૌથી શક્તિશાળી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરવાની આંધળી દોડ શરૂ થઈ છે. આ રેસમાં અગ્રેસર એવી દિગ્ગજ કંપની ઓરેકલ હાલ તેના સૌથી મહત્વાકાંક્ષી AI ડેટા સેન્ટર પ્રોજેક્ટ્સને કારણે અભૂતપૂર્વ મુશ્કેલીઓ અને નાણાકીય કટોકટીનો સામનો કરી રહી છે. અમેરિકાના ન્યૂ મેક્સિકો રાજ્યમાં ઓપનએઆઈ અને સોફ્ટબેંકના સહયોગથી આકાર લઈ રહેલો અબજો ડોલરનો 'પ્રોજેક્ટ જ્યુપિટર' (સ્ટારગેટ AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર) અત્યારે ગંભીર કાનૂની, પર્યાવરણીય અને આર્થિક ગૂંચવણોમાં ફસાયો છે. આ વૈશ્વિક પ્રોજેક્ટ્સ અટકવાને કારણે ઓરેકલ કંપની ઓપરેશનલ અને ફાઇનાન્સિયલ સ્તરે ખૂબ મોટી મુશ્કેલીઓ અનુભવી રહી છે :
૧. અબજો ડોલરનું ભારે દેવું અને નાણાકીય દબાણ :
ઓરેકલ કંપની અત્યારે સૌથી મોટી મુશ્કેલી તેના આક્રમક મૂડી રોકાણ (કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર) અને તેના લીધે વધેલા દેવાને કારણે અનુભવી રહી છે.

• ઇં૧૩૧ બિલિયનનું પ્રચંડ દેવું : કંપનીનું કુલ દેવું વધીને ઇં૧૩૧ બિલિયન (આશરે ૧૨ લાખ કરોડથી વધુ) પર પહોંચી ગયું છે. આટલું ઓછું હોય તેમ, વર્ષ ૨૦૨૭માં કંપની નવું ઇં૪૦ બિલિયનનું દેવું ઊભું કરવાનું આયોજન કરી રહી છે, જે રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય છે.
• નકારાત્મક કેશ ફ્લો (નેગેટિવ કેશ ફલો) : AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ બેફામ ખર્ચ કરવાને કારણે કંપનીનો કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર વધીને ઇં૨૮ બિલિયન થયો છે, જેના લીધે તેનો ફ્રી કેશ ફ્લો નકારાત્મક (-ઇં૫ બિલિયન) થઈ ગયો છે.
• ઇં૧૮ બિલિયનની લોનનું જોખમથ પ્રોજેક્ટ જુપિટર માટે બેંકો પાસેથી લેવાયેલી ઇં૧૮ બિલિયનની લોન ફસાઈ ગઈ છે. પ્રોજેક્ટ જોખમમાં હોવાથી બેંકો આ દેવાને બજારમાં વેચી શકતી નથી અને આ બોન્ડ્સ હાલ ડિસ્કાઉન્ટ ભાવે (૮૯થી ૯૧ સેન્ટ્સ પર) ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે, જે ઓરેકલ પરનું નાણાકીય દબાણ સ્પષ્ટ દર્શાવે છે.
  ૨. શેરબજારમાં ધોવાણ અને ક્રેડિટ રેટિંગનું સંકટ :
  પ્રોજેક્ટ્સમાં થઈ રહેલા અસાધારણ વિલંબ અને અવરોધોની સીધી નકારાત્મક અસર ઓરેકલની બજાર શાખ પર પડી છે.
• શેરમાં કડાકો : ડેટા સેન્ટરના વિવાદો અને વિલંબના નકારાત્મક સમાચારોને કારણે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬માં ઓરેકલના શેરમાં ૩%થી ૭% સુધીનો તીવ્ર ઘટાડો નોંધાયો છે. જે શેરનો ભાવ જૂન ૨૬માં ઇં૨૪૮ હતો તે હાલમાં ઇં૧૪૦ની આસપાસ સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે. જેનાથી અબજો ડોલરની માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન ધોવાઈ ગઈ છે.
• જંક સ્ટેટસનો ડર : વધતા જતા દેવા અને પ્રોજેક્ટની અનિશ્ચિતતાને કારણે રેટિંગ એજન્સી જી:ઁ ગ્લોબલે ઓરેકલનું ક્રેડિટ રેટિંગ ઘટાડી દીધું છે. હવે કંપનીનું રેટિંગ જંક સ્ટેટસથી માત્ર એક જ ક્રમ ઉપર બચ્યું છે, જેના કારણે ભવિષ્યમાં કંપની માટે નવી લોન મેળવવી અત્યંત મોંઘી બનશે.
  ૩. સ્થાનિક કાનૂની કેસ અને પર્યાવરણીય અવરોધો :
  ઓરેકલ માટે ટેકનોલોજી કરતાં પણ મોટી મુશ્કેલી જમીની સ્તરે આવી રહેલા પર્યાવરણીય અને વહીવટી અવરોધો છે.
• પાણીની કટોકટી અને કેસ : સુપરકોમ્પ્યુટર્સને ઠંડા રાખવા માટે દરરોજ કરોડો ગેલન પાણીની જરૂર પડે છે. ન્યૂ મેક્સિકો જેવા સૂકા પ્રદેશમાં સ્થાનિક રહેવાસીઓ અને પર્યાવરણવાદીઓએ પીવાના પાણીના સ્ત્રોત બચાવવા ઓરેકલ સામે કોર્ટમાં કેસ કર્યા છે.
• ગેસ પાઇપલાઇનની મંજૂરી રદ : ડેટા સેન્ટરના પાવર પ્લાન્ટ માટે જરૂરી નેચરલ ગેસ પાઇપલાઇનની મંજૂરી સરકારી ઓફિસ દ્વારા નકારવામાં આવી છે, જેના લીધે વીજળી સપ્લાયનું કામ ૬ મહિનાથી વધુ પાછળ ધકેલાઈ ગયું છે.
• જમીન સંપાદન વિવાદ : હજારો એકર જમીનની ફાળવણી સામે સ્થાનિક આદિવાસી જૂથો અને જમીન માલિકોએ કાનૂની વાંધા ઉઠાવ્યા છે, જેનાથી બાંધકામ અટકી પડયું છે.
  ૪. કરાર ભંગનું જોખમ અને ભવિષ્યની આવકનું નુકસાન :
  ઓરેકલ અને ઓપનAI વચ્ચે થયેલા વ્યાપારી કરાર મુજબ, ઓરેકલે નિર્ધારિત સમયમાં ક્લાઉડ પાવર ઉપલબ્ધ કરાવવો પડે તેમ છે. ન્યૂ મેક્સિકોમાં કામ અટકતાં ઓપનAI તેના મોડેલ્સ (ય્ઁ્-૫) ટ્રેન કરવા માટે હવે ઓહાયો અને ટેક્સાસની અન્ય સાઇટ્સ પર શિફ્ટ થઈ રહ્યું છે. આ વિલંબના કારણે ઓપનAIને થનારા વ્યવસાયિક નુકસાનની વસૂલાત (બ્રીચ ઓફ કોન્ટ્રાક્ટ હેઠળ) ભવિષ્યમાં ઓરેકલ પાસેથી કાનૂની રીતે માગી શકે છે. જો પ્રોજેક્ટ રદ થાય, તો ઓરેકલે દર વર્ષે મળનારી અબજો ડોલરની નિયમિત ભાડાની આવક ગુમાવવી પડશે. કાનૂની દંડ અને ભાડાની જવાબદારીમાંથી બચવા માટે જ ઓરેકલે હવે ડેવલપર બ્લુ આઉલ કેપિટલને 'ફોર્સ મેજ્યોર' (અનિવાર્ય સંજોગો)ની નોટિસ મોકલીને કોર્ટના ચક્કરમાં પડવું પડયું છે.
  ટૂંકમાં નિષ્કર્ષ પર આવીએ તો….
  એકંદરે, ઓરેકલ કંપની હાલમાં ભારે દેવું, ઘટતો કેશ ફ્લો, ક્રેડિટ રેટિંગમાં ઘટાડો, જમીની સ્તરે સરકારી મંજૂરીઓનો અભાવ અને સ્થાનિક કાનૂની મુકદ્દમાઓ જેવી બહુવિધ મુશ્કેલીઓની જાળમાં ફસાઈ ચૂકી છે. AI ક્ષેત્રના આ ભગીરથ જુગારમાં જો કંપની ૨૦૨૮ સુધીમાં આ તમામ ગૂંચવણો ઉકેલવામાં નિષ્ફળ રહેશે, તો તેની વૈશ્વિક શાખ અને આર્થિક પાયાને ક્યારેય ન ભરાય તેવો મોટો ફટકો પડી શકે છે.
  આ ઘટનાથી AI ઇન્ડસ્ટ્રીઝને પણ ખૂબ મોટો ફટકો પડશે જે પડતા પર પાટુ સાબિત થશે.
  પરેશ કે. ભટ્ટ