અખંડ જ્યોત પાસે સૂતા હો તો સાવધાન: ભૂલથી પણ ન કરતા આ 3 ભૂલ, નહીંતર પૂજા થઈ જશે ખંડિત!

Shardiya Navratri 2026: આ વર્ષે પિતૃપક્ષની સમાપ્તિ બાદ તરત જ નવરાત્રિનો આરંભ થવા જઈ રહ્યો છે. પંચાગ અનુસાર, નવ દિવસીય શારદીય નવરાત્રિની શરૂઆત 11 ઓક્ટોબર, 2026થી થશે અને તેનું સમાપન 19 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ વિજયાદશમીના પર્વ પર થશે. નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસથી જ ઘરમાં અખંડ જ્યોત પ્રજ્વલિત કરવાનું વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે.

'અખંડ જ્યોત'નો અર્થ અને મહત્ત્વ

'અખંડ' એટલે કે ક્યારેય ન બુઝનારી અને 'જ્યોત' એટલે કે પ્રભુની પવિત્ર લૌ. શાસ્ત્રો અનુસાર, શારદીય નવરાત્રિ દરમિયાન માતા દુર્ગાના સન્માનમાં 9થી 10 દિવસ સુધી સતત આ જ્યોત પ્રજ્વલિત રહે છે. હિન્દુ માન્યતાઓ મુજબ, આ જ્યોતિ શુદ્ધ જ્ઞાન, બુદ્ધિ અને સકારાત્મક ઊર્જાનું પ્રતીક છે. દુર્ગા સૂક્તમમાં માં દુર્ગાને શાશ્વત અગ્નિ સ્વરૂપ માનવામાં આવ્યા છે.

અખંડ જ્યોત પ્રજ્વલિત કરવાની વિધિ

• નવરાત્રિ દરમિયાન અખંડ જ્યોત પ્રજ્વલિત કરવા માટે લાંબી અને મજબૂત વાટનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
• જ્યોત પ્રજ્વલિત કરવા માટે પીતળ, ચાંદી અથવા શુદ્ધ માટીના દીવાનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
• આ દીવાને શુદ્ધ તલના તેલ, સરસવના તેલ અથવા ગાયના ઘીથી ભરવો જોઈએ.
• અખંડ જ્યોતિની સ્થાપના હંમેશા સાફ-સુથરી પાટલી (ચોકી) પર કરવી જોઈએ. શુભ મુહૂર્તમાં જ્યોત સ્થાપિત કરતી વખતે ધ્યાનમાં રાખો કે દેવીની જમણી બાજુ ઘીનો દીવો અને ડાબી બાજુ તેલનો દીવો રાખવો યોગ્ય ગણાય છે.

જ્યોત પ્રજ્વલિત કરતી વખતે આ પવિત્ર મંત્રનો જાપ કરવો શુભ માનવામાં આવે છે:

शुभं करोति कल्याणमरोग्यं धनसंपदा।
शत्रुबुद्धिविनाशय दीपज्योतिर्नमोऽस्तुते ॥

અખંડ જ્યોત સાથે જોડાયેલા મહત્ત્વપૂર્ણ નિયમો

અખંડ જ્યોત પ્રજ્વલિત રાખવા માટે પરમ પવિત્રતા, સાવધાની અને માતાજી પ્રત્યેની સાચી શ્રદ્ધા અનિવાર્ય છે. વાટ એટલી લાંબી હોવી જોઈએ કે તે નવેય દિવસ સુધી પર્યાપ્ત રીતે જળવાઈ રહે. દીવામાં નિયમિત અંતરાલે ઘી કે તેલ ઉમેરતા રહેવું, પરંતુ ખાસ ધ્યાન રાખવું કે વાટનો સળગતો ભાગ તેલ કે ઘીમાં ડૂબી ન જાય. અખંડ દીવાને હંમેશા કાચ કે ધાતુના આવરણથી ઢાંકીને રાખવો સુરક્ષિત રહે છે. જો તમે માટીના દીવાનો ઉપયોગ કરતા હોવ, તો તેને પ્રજ્વલિત કરતા પહેલા રાત્રે પાણીમાં પલાળી રાખવો જોઈએ જેથી તે વધુ પડતું ઘી કે તેલ શોષી ન લે.

નવરાત્રિ દરમિયાન શું ન કરવું જોઈએ?

• અખંડ જ્યોતની પવિત્રતા જાળવી રાખવા માટે તેની આસપાસ બાળકોને રમવા દેવા નહીં.
• દીવામાં ક્યારેય ઠંડુ કે ગઠ્ઠાદાર ઘી સીધું ન નાખવું, તેને હંમેશા હૂંફાળું કરીને ઓગાળીને ઉમેરવું.
• શૌચાલય, રસોડું અથવા અયોગ્ય સ્થાનોની આસપાસ દીવો પ્રજ્વલિત ન કરવો.
• નવ દિવસ સુધી અખંડ જ્યોતિને તેના નિર્ધારિત સ્થાન પરથી ખસેડવી નહીં.
• ઘરમાં અખંડ જ્યોત પ્રજ્વલિત હોય ત્યારે સાત્વિકતા જાળવવી અને માંસાહારી ભોજન, લસણ કે ડુંગળીના સેવનથી દૂર રહેવું.

અખંડ જ્યોતની આસપાસ સૂવાના નિયમો

ઘણા ભક્તો અખંડ જ્યોતને બુઝાવવાથી બચાવવા માટે રાત્રે તેની આસપાસ જ આરામ કરે છે, પરંતુ આ માટે કેટલાક વિશેષ નિયમોનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે:

• રૂમ ક્યારેય ખાલી ન છોડો: નવ દિવસ સુધી જ્યોતની આસપાસ ઘરના સભ્યોની ઉપસ્થિતિ અનિવાર્ય છે, રૂમ ક્યારેય ખાલી ન છોડવો.
• દિશાનું ધ્યાન રાખો: જો તમે જ્યોતના રૂમમાં સૂતા હોવ તો તમારા પગ કે માથાની દિશા દીવા તરફ ન હોવી જોઈએ. જ્યોતિની સામે પગ રાખવાને શાસ્ત્રોમાં અશુભ માનવામાં આવે છે.
• ભૂમિ પર શયન: જે રૂમમાં અખંડ જોત જળવાતી હોય ત્યાં પલંગ કે ગાદલા પર સૂવાને બદલે જમીન પર પવિત્ર આસન કે ચટાઈ પાથરીને સૂવું જોઈએ. રૂમની સ્વચ્છતા અને પવિત્રતાનું વિશેષ ધ્યાન રાખવું.