સરકારી બસોને 'મોતનું લાઈસન્સ'! AMTS-BRTS ના પાપે 138 ઘરો ઉજડ્યા, કોન્ટ્રાક્ટરો પર મહેરબાની કેમ?
Summarized by AI; it may make mistakes. Check important info
Summarized by AI; it may make mistakes. Check important info
Ahmedabad Traffic Police Bus Accidents Report: અમદાવાદ ટ્રાફિક પોલીસના વર્ષ 2021 થી જુલાઈ 2026 સુધીના સત્તાવાર રેકોર્ડ અનુસાર, શહેરમાં જાહેર પરિવહનની બસો દ્વારા 362 અકસ્માતો સર્જાયા છે, જેમાં 138 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો છે, અને 156 નાગરિકો ગંભીર રીતે ઘવાયા છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે સસ્તા અને સુલભ દૈનિક પ્રવાસ માટે બનાવવામાં આવેલી મ્યુનિસિપલ અને સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટની સેવા ગીચ શહેરી માર્ગો પર નાગરિકો માટે સતત જોખમ બની રહી છે.
શહેરના રૂટ પર AMTSથી સૌથી વધુ મોત
શહેરના સાંકડા અને ગીચ માર્ગો પર દોડતી અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ ટ્રાન્સપોર્ટ સર્વિસ (AMTS) ની બસોએ સૌથી વધુ જાનહાનિ સર્જી છે. જાન્યુઆરી 2021 થી જુલાઈ 2026 વચ્ચે AMTS બસો 185 અકસ્માતોમાં સામેલ હતી. આ દુર્ઘટનાઓમાં 62 લોકોના મોત થયા, 83 લોકો ગંભીર રીતે ઈજાગ્રસ્ત થયા અને 40 લોકોને નાની-મોટી ઈજાઓ પહોંચી હતી.
સૌથી વધુ વર્ષ 2023માં અકસ્માત
સૌથી વધુ અકસ્માતો 2023માં નોંધાયા હતા, જ્યારે એક જ વર્ષમાં AMTS બસોના 46 અકસ્માતોમાં 17 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો હતો. અલગથી તૈયાર કરાયેલું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પણ મુસાફરોને જીવલેણ અકસ્માતોથી બચાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે. સામાન્ય વાહનોથી બસોને અલગ રાખવા માટે બનાવવામાં આવેલા ખાસ કોરિડોરમાં દોડતી બસ રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ સિસ્ટમ (BRTS) એ આ પાંચ સાડા પાંચ વર્ષના ગાળામાં 84 અકસ્માતો નોંધાવ્યા છે. આ ઘટનાઓમાં 37 લોકોના મોત થયા, 34 ગંભીર રીતે ઘવાયા અને 13 લોકોને સામાન્ય ઈજા થઈ હતી. આ સિવાય મ્યુનિસિપલ હદમાંથી પસાર થતી ગુજરાત સ્ટેટ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પોરેશન (GSRTC) ની આંતરરાજ્ય/આંતરશહેરી બસોના કારણે અન્ય 93 અકસ્માતો સર્જાયા હતા, જેમાં 39 લોકોના મોત અને 39 લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા.
કોન્ટ્રાક્ટ ડ્રાઈવરો પર ટ્રીપનું દબાણ
મ્યુનિસિપલ કરાર હેઠળ મોટાભાગના AMTS અને BRTS રૂટ ખાનગી કોન્ટ્રાક્ટરો દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. ટ્રાફિક અધિકારીઓ અને માર્ગ સુરક્ષા વિશ્લેષકો ડ્રાઈવરોની બેદરકારી માટે સીધી રીતે તેમની કામગીરીના માળખાને જવાબદાર ગણાવે છે. ડ્રાઈવરોએ ટાઈટ ડેઈલી શિડ્યુલ હેઠળ કામ કરવું પડે છે, અને ટ્રીપ મિસ થવા પર આર્થિક દંડ ભરવો પડે છે. સમયસર ટ્રીપ પૂરી કરવાના ચક્કરમાં ઓપરેટરો અવારનવાર ઓવરસ્પીડિંગ કરે છે, સિગ્નલ તોડે છે, અને ગીચ લેનમાં જોખમી રીતે ઓવરટેક કરે છે.
ઓપરેટિંગ એજન્સીઓ સામે નબળી પ્રક્રિયા
ઓપરેટિંગ એજન્સીઓ સામે કાનૂની અને વહીવટી પ્રક્રિયા નબળી રહી છે. જીવલેણ અકસ્માતો પછી સામાન્ય રીતે પોલીસ ફરિયાદ કે થર્ડ-પાર્ટી ઈન્સ્યોરન્સ ક્લેમ સુધી જ સિમિત રહેવાય છે. મ્યુનિસિપલ સત્તાવાળાઓ ભાગ્યે જ ખાનગી ઓપરેટરો પર સીધો નાણાકીય દંડ ફટકારે છે કે રૂટના કોન્ટ્રાક્ટ રદ કરે છે, જેના કારણે કોન્ટ્રાક્ટરો પાસે ડ્રાઈવરોના વર્તન કે તેમની લાયકાત પર કડક નજર રાખવાનું કોઈ ખાસ પ્રોત્સાહન રહેતું નથી.
કોરિડોરમાં ગેરકાયદે ઘૂસણખોરીથી વધ્યા અકસ્માત
રોડ સેફ્ટી નિષ્ણાતો અકસ્માત અને જાનહાનિના આંકડા વધવા પાછળ કેટલાક ચોક્કસ માળખાકીય અને ઓપરેશનલ કારણો દર્શાવે છે.
- બ્લાઈન્ડ સ્પોટ્સ (Blind Spots): મોટી સિટી બસોમાં આગળ અને ડાબી બાજુએ મોટા બ્લાઈન્ડ સ્પોટ્સ હોય છે. બસ સ્ટોપ પરથી બસ ઉપાડતી વખતે કે ડાબી તરફ વળાંક લેતી વખતે ડ્રાઈવરો અવારનવાર રાહદારીઓ અને દ્વિચક્રી વાહનોને જોઈ શકતા નથી.
- કોરિડોરમાં ઘૂસણખોરી: ટ્રાફિક જામથી બચવા કે સિગ્નલ જમ્પ કરવા માટે મુસાફરો અને વાહનચાલકો સતત BRTS ના ખાસ કોરિડોરમાં ઘૂસી જાય છે, જેથી સ્પીડમાં આવતી બસો સમયસર બ્રેક મારી શકતી નથી.
- ડ્રાઈવરોનો થાક: લાંબી શિફ્ટ અને ટાર્ગેટ-આધારિત ટ્રીપ્સના કારણે ડ્રાઈવરો અતિશય થાક અનુભવે છે, જેથી તેમની રિએક્શન ટાઈમ ઘટી જાય છે.
- ડિફેન્સિવ ટ્રેનિંગનો અભાવ: ભારે પેસેન્જર વાહનો માટે કોન્ટ્રાક્ટ ડ્રાઈવરોને ભાગ્યે જ ઔપચારિક 'ડિફેન્સિવ ડ્રાઈવિંગ' ની તાલીમ આપવામાં આવે છે.
સુરક્ષા નિષ્ણાતોએ આપ્યા સુધારાના સૂચનો
બસ અકસ્માતો અને મોત ઘટાડવા માટે માર્ગ સુરક્ષા વિશ્લેષકોએ મ્યુનિસિપલ ટ્રાન્સપોર્ટ પોલિસીમાં તાત્કાલિક ફેરફારો કરવાની ભલામણ કરી છે.
એક્ટિવ સ્પીડ કંટ્રોલ: તમામ બસોમાં લાઈવ જીપીએસ (GPS) ટ્રેકિંગ અને ઈન્ટેલિજન્ટ ડ્રાઈવર લોગિંગ સક્રિય કરવું, અને જ્યારે પણ બસ 40–50 કિમી/કલાકની સ્પીડ મર્યાદા વટાવે ત્યારે કંટ્રોલ રૂમમાં ઓટોમેટેડ એલર્ટ મોકલવું.
પ્રોક્સિમિટી ટેકનોલોજી: ડ્રાઈવરોને રાહદારીઓ કે સ્ટોપ નજીક આવતા જ ઓડિયો ચેતવણી આપવા માટે એડવાન્સ્ડ ડ્રાઈવર આસિસ્ટન્સ સિસ્ટમ (ADAS), સાઈડ પ્રોક્સિમિટી સેન્સર્સ અને કોનવેક્સ બ્લાઈન્ડ-સ્પોટ મિરર્સ લગાવવા.
કોન્ટ્રાક્ટ દંડ: જીવલેણ અકસ્માતોમાં સામેલ એજન્સીઓ પર ભારે નાણાકીય દંડ ફટકારવા માટે મ્યુનિસિપલ કરારની શરતોમાં સુધારો કરવો, તેમજ વારંવાર નિયમભંગ કરનારા ડ્રાઈવરોના લાયસન્સ રદ કરવા.
ઓટોમેટેડ બેરિયર્સ: અનધિકૃત વાહનોને બીઆરટીએસ લેનમાં પ્રવેશતા રોકવા માટે કોરિડોરના જંકશન પર ઓટોમેટેડ બૂમ બેરિયર્સ અથવા સેન્સર-લિંક્ડ ટ્રાફિક સિગ્નલ લગાવવા.
