મોંઘવારીનો ફટાકડો ફૂટ્યો! 2 વર્ષમાં પહેલી વાર છૂટક મોંઘવારીનો દર 6 ટકાને પાર, RBIની 'લક્ષ્મણ રેખા' ઓળંગી

India Retail Inflation October 2026: મોંઘવારીના મોરચા પર સામાન્ય નાગરિકોને મોટો ઝટકો પડ્યો છે. સરકારી આંકડાઓ અનુસાર દેશમાં ઓક્ટોબર મહિનામાં છૂટક મોંઘવારી 6 ટકાને પાર પહોંચી ગઈ છે. ઓક્ટોબર 2024 પછી આ પહેલી વખત છે જ્યારે દેશમાં છૂટક મોંઘવારી 6 ટકાથી વધુ જોવા મળી છે, જે RBIના ટોલરન્સ લેવલની ઉપરની મર્યાદાથી વધુ છે. સરકારી આંકડાઓ જોઈએ તો શહેરી વિસ્તારોમાં મોંઘવારી દર 6.63 ટકા જોવા મળ્યો છે. જ્યારે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મોંઘવારી દર 5.41 ટકા જોવામાં આવ્યો છે. ફૂડ ઇન્ફ્લેશન આશરે 9 ટકા જોવા મળી રહ્યું છે.

ઓક્ટોબરમાં છૂટક મોંઘવારી વધીને 6.09 ટકા થઈ

સાંખ્યિકી અને કાર્યક્રમ ક્રિયાન્વયન મંત્રાલય દ્વારા ગુરુવારે જારી આંકડાઓ અનુસાર, ઓક્ટોબરમાં ભારતની છૂટક મોંઘવારી (રિટેલ ઇન્ફ્લેશન) વધીને સરેરાશ 6.09% થઈ ગઈ, જે સપ્ટેમ્બરમાં 5.5% હતી. જેનું મુખ્ય કારણ ખાદ્ય પદાર્થોની કિંમતોમાં વૃદ્ધિ છે, જેનાથી પારિવારિક ખર્ચનો બોજ વધી ગયો છે. દેશમાં આ સતત 12મો મહિનો છે જેમાં મોંઘવારી વધી છે. ભારતે 12 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ છૂટક મોંઘવારી માટે આધાર વર્ષ (બેઝ યર)ને 2012થી બદલીને 2024 કરી દીધું, જેથી કિંમતોમાં બદલાવને ટ્રેક કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી વસ્તુઓની બાસ્કેટને આધુનિક બનાવવામાં આવી. ઓક્ટોબરના આંકડા જણાવે છે કે મોંઘવારી હવે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ની 2-6%ની લક્ષિત સીમાથી બહાર થઈ ગઈ છે. રૉયટર્સ દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેક્ષણમાં સામેલ લગભગ અડધા અર્થશાસ્ત્રીઓને આશા હતી કે ફુગાવો 6%ના સ્તર સુધી પહોંચી જશે અથવા તેનાથી પણ વધુ થઈ જશે.

ખાદ્ય મોંઘવારી વધીને 8.94 ટકા પહોંચી

ઓક્ટોબરમાં ખાદ્ય મોંઘવારી સપ્ટેમ્બરના 7.75% થી વધીને 8.94% થઈ ગઈ. આ વધારાથી પારિવારિક ખર્ચનું દબાણ વધુ વધી ગયું છે. સાથોસાથ, ખાદ્ય પદાર્થો સાથે જોડાયેલી મોંઘવારીના બની રહેવાને લઈને ચિંતાઓ પણ ઊંડી થઈ ગઈ છે, ખાસ કરીને એટલા માટે કારણ કે ચોમાસાના અસમાન અને ઓછા રહેવાના કારણે મુખ્ય ખાદ્ય વસ્તુઓની સપ્લાય પ્રભાવિત થઈ છે. ભારતના ઉપભોક્તા મૂલ્ય સૂચકાંક (CPI)માં ખાદ્ય પદાર્થોની ભાગીદારી લગભગ 40 ટકા છે, અને છૂટક મોંઘવારીમાં તેજી લાવવામાં તેમનું સૌથી મોટું યોગદાન છે.

ડુંગળી અને પ્રોટીન યુક્ત ખોરાક મોંઘા થયા

વર્ષની શરૂઆતથી અત્યાર સુધી ડુંગળીની કિંમતો લગભગ બમણી થઈ ગઈ છે. આ ઉપરાંત, માંસ, દૂધ અને ઈંડા જેવા પ્રોટીન યુક્ત ખાદ્ય પદાર્થો પણ મોંઘા થઈ ગયા છે, જેમની કિંમતોમાં સામાન્ય રીતે ઓછો ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળે છે. વૈશ્વિક સ્તરે ખાદ્ય પદાર્થોની કિંમતોમાં વધારાએ સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા પર માર વધારી દીધો છે, ખાસ કરીને આયાતી ખાદ્ય તેલો અને અન્ય વસ્તુઓની કિંમત વધવાના કારણે.

RBIની મોંઘવારી મર્યાદા ઓળંગાઈ

જણાવી દઈએ કે સરકારે RBIને છૂટક મોંઘવારી દરને 4 ટકા પર કાબૂ રાખવાનું કામ સોંપ્યું છે. જોકે, તેમાં 2 ટકાની ઘટ-વધની છૂટ હોય છે. જેનો સીધો મતલબ એ છે કે જો મોંઘવારી 2 ટકાથી લઈને 6 ટકામાં રહે છે, તો RBI માટે ચિંતાની કોઈ વાત હોતી નથી. પરંતુ જેવી તે 6 ટકાની ઉપર નીકળે છે, કેન્દ્રીય બેંકની મુશ્કેલીઓ વધી જાય છે.

કેન્દ્રીય બેંકને આશા છે કે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં મોંઘવારી સરેરાશ 5.2 ટકા રહેશે, જે તેના પહેલાના 5%ના અનુમાનથી થોડી વધુ છે. આ ગયા મહિને થયેલા રૉયટર્સના એક સર્વેમાં આવેલા 5.1%ના અનુમાનથી પણ વધારે છે. RBIએ ઓક્ટોબરમાં વ્યાજ દર વધારવાનો સિલસિલો શરૂ કર્યો હતો. રૉયટર્સના પાછલા સર્વે અનુસાર, એવું માનવામાં આવી રહ્યું છે કે ડિસેમ્બરમાં થનારી પૉલિસી બેઠકમાં RBI રેપો રેટને 25 બેસિસ પૉઇન્ટ વધુ વધારીને 5.75% કરી શકે છે.