MGNREGA West Bengal: મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી યોજના (MGNREGA)ને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટમાં ઝટકો લાગ્યાના થોડા દિવસો બાદ જ, ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયે પશ્ચિમ બંગાળમાં આ યોજનાને ખાસ શરતો સાથે ફરીથી શરૂ કરવા પર વિચાર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. ત્રણ વર્ષથી વધુ સમયથી રાજ્યમાં બંધ પડેલી આ યોજનાને ફરી શરૂ કરવા માટે તૃણમૂલ કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળની સરકાર સતત કેન્દ્ર સરકારને વિનંતી કરી રહી હતી. હવે જે માહિતી સામે આવી રહી છે તે મુજબ, આ યોજનાની ફરી શરૂઆત થઈ શકે છે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં મનરેગા પર વિચારણા
મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, મંત્રાલયે ગયા અઠવાડિયે વડાપ્રધાન કાર્યાલય (PMO)ને માહિતી આપી હતી કે તે કેટલીક ખાસ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને પશ્ચિમ બંગાળમાં મનરેગા યોજનાને ફરી શરૂ કરવા પર વિચાર કરી શકે છે. તેના પ્રતિભાવમાં, PMOએ મંત્રાલય પાસેથી આ સમગ્ર મામલે એક સવિસ્તૃત રિપોર્ટની માંગણી કરી હતી.
હાઈકોર્ટના આદેશને પડકાર
આ ઘટનાક્રમ 27 ઓક્ટોબરે સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા કેન્દ્રની વિશેષ મંજૂરી અરજી (SLP)ને ફગાવી દેવાયા પછી આવ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે કલકત્તા હાઈકોર્ટના 18 જૂનના આદેશને પડકાર્યો હતો, જેમાં મનરેગા યોજનાને 1 ઓગસ્ટ, 2025થી પશ્ચિમ બંગાળમાં લાગુ કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
આદેશ લાગુ થતા પહેલા પડકાર
સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ, હાઈકોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને એ અધિકાર આપ્યો હતો કે તે રાજ્યમાં યોજનાના અમલ માટે વિશેષ શરતો, નિયંત્રણો અને નિયમો લાદી શકે છે, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ પણ પ્રકારની ગેરકાયદેસરતા કે અનિયમિતતા અટકાવી શકાય. જોકે, હાઈકોર્ટના આદેશનો અમલ થાય તેના બરાબર એક દિવસ પહેલાં, એટલે કે 31 જુલાઈએ, કેન્દ્ર સરકારે આ આદેશને પડકારવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટમાં વિશેષ મંજૂરી અરજી (SLP) દાખલ કરી હતી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે 27 ઓક્ટોબરના રોજ આ અરજીને ફગાવી દીધી.
લાખો પરિવારોને અસર
MGNREGA અધિનિયમ, 2005ની કલમ 27ને ટાંકીને, કેન્દ્ર સરકારે 9 માર્ચ, 2022ના રોજ પશ્ચિમ બંગાળને ફંડ આપવાનું બંધ કરી દીધું હતું. આ નિર્ણય પાછળનું કારણ કેન્દ્રીય નિર્દેશોનું પાલન ન થવું જણાવાયું હતું. ફંડ બંધ થયા બાદ, રાજ્યમાં આ યોજના હેઠળ કોઈ કામ થયું નથી. જોકે, આ યોજના સસ્પેન્ડ થઈ તે પહેલાં, 2014-15થી 2021-22 દરમિયાન, દર વર્ષે રાજ્યના 51 લાખથી 80 લાખ જેટલા પરિવારો આ યોજનાનો લાભ લેતા હતા.
હવે, સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ, ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય ભ્રષ્ટાચાર અને અનિયમિતતાઓને અટકાવવાના ઉદ્દેશ્યથી, ખાસ શરતો સાથે યોજનાને ફરીથી શરૂ કરવા પર વિચાર કરી રહ્યું છે.
