ભારત સહિત એશિયાઇ દેશોના બજેટ ખોરવાઈ જવાનું તોળાતું જોખમ
મુંબઈ : યુદ્ધને કારણે સોમવારે ક્રુડ તેલના ભાવમાં આવેલા જોરદાર ઉછાળા બાદ ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડોલરને પાર કરી જતા અગાઉથી જ નાણાંભીડનો સામનો કરી રહેલી એશિયાના વિવિધ દેશોની સરકારો માટે તેમના બજેટ પરની તાણમાં વધારો થવાનું જોખમ ઊભું થયું છે એટલુ જ નહીં ફુગાવો પણ વધવાની સ્થિતિમાં છે ત્યારે વ્યાજ દરના ગણિતો પણ બદલવાનું દબાણ આવી શકે છે, એમ વિશ્લેષકો મત ધરાવી રહ્યા છે. ફોરેકસ રિઝર્વના નીચા સ્તર સાથેના દેશો માટે સ્થિતિ કઠીન બનશે.
અમેરિકા-ઈઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેનું યુદ્ધ વધુ ઘેરુ બનતા અને મધ્ય પૂર્વમાં અનેક ઓઈલ રિફાઈનરીઓમાં ઉત્પાદન ખોરવાઈ જતા ક્રુડ તેલના ભાવ સોમવારે ઊંચામાં પ્રતિ બેરલ ૧૨૦ ડોલરની નજીક જોવા મળ્યા હતા.
પશ્ચિમ એશિયા વિસ્તાર ઊર્જા સલામતિ સામે આંચકાનું કેન્દ્રબિન્દુ છે અને પૂરવઠા ખલેલ ચાલુ રહેશે તો ફુગાવા સાથે બેરોજગારી તથા માગમાં મંદીનો સામનો કરવાનો વારો આવી શકે છે, એમ નોમુરાના એક રિપોર્ટમાં જણાવાયું હતું.
એક અઁદાજ પ્રમાણે ક્રુડ તેલના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ એક ડોલરના વધારાથી ભારતના આયાત બિલમાં વાર્ષિક ૧.૮૦ અબજ ડોલરનો વધારાનો બોજ આવી પડે છે. એશિયા વિસ્તાર માટે આગામી મહિનો એકદમ જ મહત્વનો બની રહેશે. સ્થિતિને સંભાળવા એશિયાએ પહેલા તો પોતાની નાણાં નીતિને સમતુલિત બનાવવી પડશે એમ અન્ય એક અર્થશાસ્ત્રીએ મત વ્યકત કર્યો હતો.
એશિયાના મોટાભાગના દેશોમાં ક્રુડની આયાત હોર્મુઝ ખાડી મારફત થાય છે, જેને કારણે આ દેશોમાં ઈંધણની અછતની સાથોસાથ ભાવમાં ઉછાળાના પડકાર રહેલા છે. જાહેર દેવાનો બોજ આમપણ વધી રહ્યો છે માટે સરકારો પાસે રાજકોષિય રાહતો પૂરી પાડવાના અવકાશ પણ મર્યાદિત રહેશે. ફુગાવાને કારણે ઉપભોગતાઓની ખર્ચ શક્તિ મર્યાદિત બની જશે. કોઈપણ દેશના આર્થિક વિકાસ માટે ઉપભોગ ખર્ચ ઊંચો રહે તે જરૂરી હોય છે.
એશિયા વિસ્તારની મોટાભાગની કેન્દ્રીય બેન્કોએ તેમની નાણાં નીતિમાં બદલાવ લાવવાનું અચાનક જ દબાણ આવી ગયું છે. વ્યાજ દરમાં ઘટાડો કરવા સહિત હળવી નાણાં નીતિને વિવિધ દેશોએ હાલમાં સ્થગિત કરી દેવાની રહેશે એમ પણ તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું. ફુગાવાની ચિંતા વચ્ચે એશિયાના દેશોના ચલણના દર ડોલર સામે તૂટી રહ્યા છે.
