ભારતમાં UPI દ્વારા ડિજિટલ પેમેન્ટ્સનો વ્યાપ વધુ ગાઢ બન્યો

અમદાવાદ : ભારતમાં યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (યુપીઆઈ) નો રોજિંદા ઉપયોગ સતત વધી રહ્યો છે અને તે દેશની સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમોમાંથી એક બની ગઈ છે. યુપીઆઈએ તેના વ્યાપ અને પહોંચ બંનેમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. હાલમાં તે દર મહિને ૨૨.૬૦ અબજથી વધુ ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસ કરે છે અને ૫૦.૪ કરોડથી વધુ ભારતીયો તેનો ઉપયોગ કરે છે. 

એપ્રિલ ૨૦૨૬ દરમિયાન ટ્રાન્ઝેક્શન્સનો માસિક રન રેટ ગયા વર્ષની સમાન અવધિની તુલનામાં ૨૫ ટકા વધુ રહ્યો હતો, જે દર્શાવે છે કે આ વૃદ્ધિનો વેગ સતત યથાવત છે એમ નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશનના સોહિની રાજોલાએ જણાવ્યું હતું. ઉચ્ચ ટ્રાન્ઝેક્શન વોલ્યુમ સાથે ઉપયોગની પદ્ધતિમાં પણ બદલાવ આવી રહ્યો છે. 

નવા યુઝર્સ ઓછી રકમના ટ્રાન્ઝેક્શન સાથે જોડાઈ રહ્યા છે, જે ડિજિટલ પેમેન્ટ્સના લોકશાહીકરણનું સંકેત આપે છે, પરંતુ પ્રતિ યુઝર ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે. વેપારીઓને કરવામાં આવતી પેમેન્ટ્સ વ્યક્તિગત ટ્રાન્સફર્સ કરતાં વધુ ઝડપથી વધી રહી છે. પીઅર-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) પેમેન્ટ્સમાં સતત ત્રણ વર્ષથી પીઅર-ટુ-પીઅર (P2P) પેમેન્ટ્સ કરતાં વધુ ઝડપથી વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. આ પ્રવૃત્તિને રોજિંદી જરૂરિયાતોમાં યુપીઆઈની વધતી સ્વીકાર્યતા પ્રેરિત કરી રહી છે. 

મર્ચન્ટ એક્સેપ્ટન્સ હવે ૬.૫ કરોડથી વધુ ટચપોઈન્ટ્સ સુધી વિસ્તરી ગયું છે, જેના કારણે ગ્રાહક અને વેપારી વચ્ચેનો ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમ વધુ મજબૂત બની છે.  યુપીઆઈની ઊઇ હાજરી હવે ભારતના ૧૯,૦૦૦થી વધુ પિન કોડ્સ સુધી પહોંચી ગઈ છે, જેમાં એવા વિસ્તારોનો પણ સમાવેશ થાય છે જ્યાં હજી સુધી મૂળભૂત બેંકિંગ સુવિધાઓ મર્યાદિત છે.

યુપીઆઈ મહિલાઓને તેમના પોતાના બેંક ખાતાઓમાંથી સીધા ટ્રાન્ઝેક્શન કરવાની સગવડ આપે છે, અને આ બદલાવથી ખાસ કરીને દૂરદરાજ તથા અર્ધશહેરી વિસ્તારોમાં તેમજ નીચી આવક ધરાવતા પરિવારોમાં મહિલાઓમાં સુરક્ષા અને સ્વતંત્રતાની ભાવનામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.