અમદાવાદ : નવી શ્રેણી અનુસાર, કૃષિ અને સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓમાં કુલ મૂલ્ય વર્ધિત (GVA) નો વિકાસ દર FY2026 માં ઘટીને ૨.૪ ટકા થવાની ધારણા છે. આ ફક્ત ગયા વર્ષના ૪.૯ ટકાના અંદાજ કરતાં ઓછો નથી, પરંતુ જૂના આધાર વર્ષ માટેના ૩.૧ ટકાના અંદાજ કરતાં પણ ઓછો છે.
આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજેતરના આંકડા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માં દેશના કુલ કુલ મૂલ્ય વર્ધિતમાં કૃષિનો હિસ્સો નવી શ્રેણી હેઠળ વધીને ૧૮ ટકા થવાની ધારણા છે, જે જૂની શ્રેણી હેઠળ ૧૭ ટકા હતો.
આ આંકડો ઉત્પાદન ક્ષેત્ર કરતા વધારે હતો. નવી શ્રેણી હેઠળ ઉત્પાદન ક્ષેત્રનો હિસ્સો નજીવા ધોરણે ૧૫ ટકા હતો, જે જૂની શ્રેણીમાં ૧૪ ટકા હતો. નવી શ્રેણી ૨૦૨૨-૨૩ને આધાર વર્ષ તરીકે આધારિત છે, જ્યારે જૂની શ્રેણી ૨૦૧૧-૧૨ના ભાવો પર આધારિત હતી.અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માટે કૃષિ અને સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓ માટે કુલ મૂલ્ય વર્ધિતનો નવો અંદાજ અગાઉના અંદાજની તુલનામાં અલગ આધારને કારણે ઘટયો છે. મારું માનવું છે કે આમાં સુધારો થઈ શકે છે, અને સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓનો કૃષિ ક્ષેત્રના કુલ નફા મૂલ્ય પર પણ પ્રભાવ પડી શકે છે.
ડેટા દર્શાવે છે કે કૃષિ અને સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓ માટે કુલ મૂલ્ય વર્ધિત, નામાંકિત શબ્દોમાં, અથવા વર્તમાન ભાવમાં, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માં માત્ર ૦.૩ ટકા વધવાનો અંદાજ છે, જે પાછલા નાણાકીય વર્ષમાં ૯.૨ ટકા હતો. આ ઘટાડો મુખ્યત્વે ફુગાવામાં તીવ્ર ઘટાડાને કારણે છે, જેના કારણે ઘણા પાકમાંથી ખેડૂતોની આવક પર અસર પડી છે.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માં કૃષિ અને સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓ માટે નોમિનલ કુલ મૂલ્ય વધત વૃદ્ધિ માત્ર ૦.૩ ટકા રહેવાનો અંદાજ છે. આની વાસ્તવિક વૃદ્ધિ પર પણ નકારાત્મક અસર પડી રહી છે. આનું કારણ એ છે કે ફુગાવો નકારાત્મક છે. ખરીફ અને રવિ પાકને કારણે આ સિઝનમાં એકંદર કૃષિ ઉત્પાદન મજબૂત રહ્યું હતું. જોકે, ઘટતા ફુગાવાને કારણે કૃષિ ઉત્પાદન વધુ આવકમાં પરિણમ્યું નથી.
ડેટા દર્શાવે છે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ ના ત્રીજા ક્વાર્ટરમાં (ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર), કૃષિ અને સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓમાંથી કુલ મૂલ્યવર્ધિત વાસ્તવિક દ્રષ્ટિએ ૧.૪ ટકા વધવાનો અંદાજ છે, જ્યારે નોમિનલ દ્રષ્ટિએ ૧.૯ ટકા ઘટવાનો અંદાજ છે. આ નવી શ્રેણી અનુસાર છે.
