- 2026 માટે વૈશ્વિક વૃદ્ધિની આગાહી મુખ્યત્વે તકનીકી પ્રગતિ અને AI-સંબંધિત રોકાણોને આધિન : IMF
આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (આઈએમએફ)ની જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ની વિશ્વ આર્થિક આગાહી સૂચવે છે કે કૃત્રિમ બુદ્ધિ એટલે કે આર્ટિફિશ્યલ ઇન્ટેલિજન્સ (એઆઈ) વૈશ્વિક વિકાસના મુખ્ય એન્જિન તરીકે ઉભરી આવી છે. ૨૦૨૬ માટે વૈશ્વિક વૃદ્ધિ આગાહી વધારીને ૩.૩ ટકા કરવામાં આવી છે, જે મુખ્યત્વે તકનીકી પ્રગતિ અને એઆઈ સંબંધિત રોકાણોને કારણે છે, જે મુખ્યત્વે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં આ રોકાણો દ્વારા સંચાલિત છે આઈએમએફનો અંદાજ છે કે ૨૦૨૫ના પ્રથમ ત્રણ ત્રિમાસિક ગાળામાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં સરેરાશ વાષક કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (જીડીપી) વૃદ્ધિમાં ટેકનોલોજી રોકાણનો ફાળો આશરે ૩૦ બેસિસ પોઇન્ટ હતો. આનાથી ૨૦૨૬ની વૃદ્ધિ આગાહી ૨.૪ ટકા થઈ ગઈ છે.
૨૦૨૬ની શરૂઆતમાં કોર્પોરેટ કમાણી અને રોકાણની જાહેરાતો દર્શાવે છે કે એડવાન્સ્ડ સેમિકન્ડક્ટરથી લઈને ડેટા સેન્ટર્સ અને ક્લાઉડ ક્ષમતા સુધીના AI ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ખર્ચ વ્યાપક મૂડી ખર્ચ કરતાં વધુ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે. આ આઈએમએફના મૂલ્યાંકનને મજબૂત બનાવે છે કે વૈશ્વિક વેપારની નાજુક સ્થિતિ હોવા છતાં ટેકનોલોજી વૃદ્ધિને ટેકો આપી રહી છે. એઆઈનો વ્યાપક સ્વીકાર ઉત્પાદકતા અને મધ્યમ ગાળાના વિકાસને વેગ આપી શકે છે, જ્યારે વેપાર તણાવમાં સતત ઘટાડો નીતિ આગાહીને વધારી શકે છે અને રોકાણ ગતિને પુનર્જીવિત કરી શકે છે.
આઈએમએફ એ પણ ચેતવણી આપી છે કે એઆઈ સંચાલિત વૃદ્ધિ માટેનો આધાર ખૂબ જ સાંકડો છે. એઆઈ રોકાણમાં તેજી એક પરપોટો સાબિત થઈ શકે છે જે ૨૦૦૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં ડોટ-કોમ પરપોટાની જેમ ફૂટી શકે છે. જો અપેક્ષાઓ વાસ્તવિક ઉત્પાદકતા લાભો કરતાં ઝડપથી વધે છે, તો વધુ પડતું રોકાણ અચાનક બંધ થઈ શકે છે. શેરબજારના મૂલ્યાંકનમાં તીવ્ર ઘટાડો મૂડી ખર્ચ ઘટાડીને અને વિશ્વાસને નબળો પાડીને વૃદ્ધિને ઝડપથી ધીમી કરી શકે છે, ભલે તે સંપૂર્ણ વિકસિત નાણાકીય કટોકટી તરફ દોરી ન જાય.
મોટી યુએસ ટેકનોલોજી કંપનીઓનો એક નાનો જૂથ ઇક્વિટી બજારોને ચલાવી રહ્યો છે, એઆઈ સંબંધિત મૂલ્યાંકનોને વ્યાપક બજારથી ઘણા ઉપર ધકેલી રહ્યો છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રના વર્લ્ડ ઇકોનોમિક સિચ્યુએશન એન્ડ પ્રોસ્પેક્ટ્સ ૨૦૨૬ રિપોર્ટમાં એ પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે એઆઈ રોકાણ ખૂબ જ કેન્દ્રિત રહ્યું છે. ૨૦૨૪માં, યુએસ વૈશ્વિક કોર્પોરેટ એઆઈ ખર્ચમાં ૭૨.૫ ટકા હિસ્સો ધરાવતો હતો, જે દર્શાવે છે કે મોટાભાગના દેશો હજુ પણ કેટલા પાછળ છે.
જોકે, વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમ દ્વારા કરવામાં આવેલા સંશોધન દર્શાવે છે કે એઆઈ સિસ્ટમ્સ ફક્ત યુએસમાં ૪.૫ ટ્રિલિયન ડોલરના કાર્યો કરી રહી છે. જ્યારે વિવિધ કાર્યો માટે એઆઈ ન વ્યાપકપણે સ્વીકાર ઉત્પાદકતામાં સુધારો કરી શકે છે, ત્યારે રોકાણનું પ્રમાણ અને સાંદ્રતા ચિંતાનો વિષય છે. ઊર્જા તીવ્રતા, ડેટા એકાગ્રતા અને શ્રમ વિસ્થાપન અંગે પણ ચિંતાઓ છે. ઘણી ઉભરતી અને વિકાસશીલ અર્થવ્યવસ્થાઓ માટે, મૂડી, કુશળતા અને ડેટાની મર્યાદિત પહોંચ હાલની આવક અને ઉત્પાદકતા અંતરને વિસ્તૃત કરવાનો ભય છે.
ભારતની વૃદ્ધિ વાર્તા વૈશ્વિક પડકારો અને સ્થાનિક સંભાવનાઓના સંકલન પર આધારિત છે. આઈએમએફ એ ભારતને સૌથી ઝડપથી વિકસતી મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થા તરીકે પુષ્ટિ આપી છે અને ૨૦૨૫-૨૬ માટે તેના વિકાસ આગાહીને સુધારીને ૭.૩% કરી છે. ૨૦૨૬-૨૭ માં વૃદ્ધિ ૬.૪% થવાની ધારણા છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં જીડીપી વૃદ્ધિ અપેક્ષા કરતા વધારે હતી, અને નીતિ નિર્માતાઓ માટે પડકાર એ રહેશે કે આગામી નાણાકીય વર્ષમાં આ ગતિ કેવી રીતે જાળવી રાખવી.
એઆઈ રોકાણોની દ્રષ્ટિએ, ભારતને મોટી ટેકનોલોજી કંપનીઓ દ્વારા ડેટા સેન્ટરોમાં રોકાણ આકર્ષવાથી પણ ફાયદો થયો છે. જો કે, એઆઈ રોકાણોમાં સંભવિત મંદી અથવા ઉલટાની અસર માટે તૈયારી કરવાની જરૂર પડી શકે છે, જેના કારણે યુએસ અને અન્ય શેરબજારોમાં તીવ્ર ઘટાડો થઈ શકે છે. કોઈ પણ સંજોગોમાં, વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય બજારોમાંથી મૂડી પાછી ખેંચી રહ્યા છે, અને જો વૈશ્વિક બજારની ભાવના નોંધપાત્ર રીતે નબળી પડે તો પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ શકે છે. આમ, વૈશ્વિક વેપાર અનિશ્ચિતતાઓ ઉપરાંત, એઆઈ સંબંધિત વ્યવહારો અટકવાનો ભય પણ વૃદ્ધિ માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
