- વિક્રમની આંખોમાં ડર નહોતો, નિર્ધાર હતો. એની વાત સાંભળીને એક ક્ષણ માટે તો બધા વિચારમાં પડી ગયા. મોટા લોકો જ્યાં હિંમત હારી ગયા હતા, ત્યાં આ એક નાનકડા બાળકની વાતમાં એક આશા દેખાતી હતી...
મા ધવપુર નામનું એક લીલુંછમ ગામ. ગામની ફરતે ઊંચા ઊંચા પહાડો અને વચ્ચે ખળ ખળ વહેતી નદી. આ ગામમાં એક નાનકડો છોકરો રહે, જેનું નામ વિક્રમ. વિક્રમ હતો દસ વરસનો, પણ તેનું હૃદય સિંહ જેવું બહાદુર!
વિક્રમ એના મમ્મી-પપ્પા સાથે રહેતો. પપ્પા ખેતી કરે અને મમ્મી ઘરનું કામ સંભાળે. આખો દિવસ વિક્રમ ગામના બીજા છોકરાઓ જોડે રમતો. એની એક ખાસિયત હતી - એ ક્યારેય કોઈનાથી ડરતો નહીં!
એક સાંજે, ગામના ચોકમાં બધા ભેગા થયા હતા. અચાનક એક વૃદ્ધ દાદાએ ચિંતાભર્યા અવાજે વાત શરૂ કરી - 'અરે! આપણા માધવપુર ઉપર મોટી મુસીબત આવી છે.'
બધાના કાન સરવા થઈ ગયા. 'શું થયું, દાદા?' એક યુવાને પૂછ્યું.
દાદાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો અને કહ્યું - 'ગામની પશ્ચિમ દિશામાં જે નાનકડો પહાડ છેને, ત્યાં ઝેરીલા સાપોનું એક ઝુંડ આવી ગયું છે. ગઈ કાલે રાત્રે એ ઝેરીલા સાપોએ આપણા બે ઘેંટાને ડંખ દીધો....'
આ સાંભળીને આખું ગામ ધુ્રજી ઉઠયું. સાપનું નામ સાંભળીને જ બધાના ચહેરા પર ડર છવાઈ ગયો. રાત્રે કોઈ ઘરની બહાર નીકળવા તૈયાર નહોતું.
બધા મોટા માણસો ચર્ચા કરવા લાગ્યા કે હવે કરવું શું? વન વિભાગને બોલાવીએ? પણ એમને આવતાં તો બે દિવસ લાગી જાય! ત્યાં સુધી બીજું કોઈ મુસીબતમાં મુકાશે તો?
અચાનક નાનકડો વિક્રમ આગળ આવ્યો. બધાની વચ્ચે ઊભા રહીને એણે પૂછ્યું, 'દાદા, શું એ સાપ માત્ર રાત્રે જ બહાર આવે છે?'
દાદાએ આશ્ચર્યથી વિક્રમ સામે જોયું. 'હા, બેટા. દિવસના પ્રકાશમાં એ સાપો બહાર ઓછા નીકળે છે. વધારે અંધારું થાય એટલે આવે.'
વિક્રમે તરત જ કહ્યું, 'તો હું જઈશ!'
ગામના લોકોએ હસીને વાત ઉડાવી દીધી. 'વિક્રમ! તું હજી નાનો છે. તારાથી આ કામ ન થાય. આ બહાદુરી નથી, ગાંડપણ છે!'
વિક્રમે હિંમત રાખી. 'ના, હું ગાંડપણ નહીં કરું! પણ આખી રાત ડરીને ઘરમાં બેસી રહેવું એના કરતાં કંઈક કરવું વધારે સારું છે. જો હું દિવસના અજવાળામાં જઈને સાપનો અડ્ડો શોધી લઉં અને એમનો રસ્તો બંધ કરી દઉં, તો રાત્રે એ ગામમાં આવી નહીં શકે!'
વિક્રમની આંખોમાં ડર નહોતો, નિર્ધાર હતો. એની વાત સાંભળીને એક ક્ષણ માટે તો બધા વિચારમાં પડી ગયા. મોટા લોકો જ્યાં હિંમત હારી ગયા હતા, ત્યાં આ એક નાનકડા બાળકની વાતમાં એક આશા દેખાતી હતી.
વિક્રમે ગામના સૌથી જૂના ખેડૂત કાકાને વિનંતી કરી - 'કાકા, મને તમારી મજબૂત લાકડી અને થોડું બળતણનું સુકું ઘાસ આપો. હું પહાડ ઉપર જઈશ, પણ મારો રસ્તો હું મારી લાકડીથી અને આગથી સુરક્ષિત કરીશ.'
પપ્પા અને મમ્મીએ તો પહેલાં ના પાડી, પણ વિક્રમે સમજાવ્યું કે તે સાવચેતી રાખશે અને દૂરથી જ કામ કરશે. અંતે, ભારે હૃદય સાથે વિક્રમને રજા મળી.
સવાર થતાં જ વિક્રમે પોતાની પીઠ પર એક થેલો લટકાવ્યો. તેમાં પાણીની બોટલ, લાકડી અને સુકું ઘાસ હતું. એણે ધીમે ધીમે પહાડ તરફ ચઢવાનું શરૂ કર્યું.
વિક્રમ ખૂબ ધ્યાનથી ચાલતો હતો. આજુબાજુમાં કોઈ ખડખડાટ થાય તો તરત જ એ લાકડી ઊંચી કરી દેતો. લગભગ એક કલાક ચાલ્યા પછી, તેણે એક મોટી સડકની ફાટ જોઈ.
'બરાબર... આ જ હોવો જોઈએ એમનો અડ્ડો...' વિક્રમે મનમાં વિચાર્યું. ફાટની આજુબાજુ નવી માટી હતી, જે સાપના અવરજવરની નિશાની હતી.
વિક્રમે દૂરથી જ કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેણે થેલામાંથી સૂકું ઘાસ કાઢ્યું. લાકડીના છેડે ઘાસને બાંધ્યું અને પથ્થર સામે પથ્થર ઘસીને એક નાનકડી ચિનગારી પેદા કરી. ઘાસ ધીમે ધીમે સળગ્યું.
વિક્રમે ડર્યા વગર લાકડીની મદદથી એ સળગતું ઘાસ ઝેરીલા સાપોના અડ્ડાની નજીક, પણ પ્રવેશદ્વારથી થોડું દૂર, ફાટની ફરતે ગોઠવવાનું શરૂ કર્યું.
સાપને ધુમાડો અને ગરમી બિલકુલ પસંદ હોતા નથી.
થોડી જ વારમાં ગરમી અને ધુમાડો ફાટની અંદર જવા લાગ્યા, અંદર રહેલા સાપો ગભરાયા. તેઓ બહાર નીકળવાનો પ્રયત્ન કરવા લાગ્યા. પણ પ્રવેશદ્વારની આસપાસ ગરમીનો અહેસાસ થતાં તેઓ પાછા ફર્યા. વિક્રમે તરત જ પાસે પડેલા મોટા પથ્થરો ધીમે ધીમે ખસેડીને ફાટના પ્રવેશદ્વારને બંધ કરવાનું શરૂ કર્યું.
એક મોટો પથ્થર મૂક્યો. પછી બીજો અને ત્રીજો. નાનકડા હાથે એણે મોટા પથ્થરોને સરકાવ્યા. એનું મોઢંે પરસેવાથી રેબઝેબ થઈ ગયું હતું, પણ એણે હાર માની નહીં.
થોડી જ મિનિટોમાં, વિક્રમે સાપોના આખા અડ્ડાને મોટા પથ્થરોથી સીલ કરી દીધો. હવે એ સાપ, દિવસ હોય કે રાત બહાર નીકળી શકવાના નહોતા.
વિક્રમ થાકી ગયો હતો, પણ જીતની ખુશી સાથે ગામમાં પાછો ફર્યો. ગામલોકો તો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા!
વિક્રમે હકીકત જણાવી. 'સાપો હવે પહાડની ફાટમાં કેદ છે, રાત્રે કોઈએ ડરવાની જરૂર નથી!'
દાદાએ વિક્રમે ભેટી લીધો. 'વિક્રમ! તેં આજે સાબિત કરી દીધું કે બહાદુરી શરીરના કદમાં નહીં, પણ હૃદયના જોશમાં હોય છે!'
બધાએ વિક્રમને ખભે બેસાડીને આખા ગામમાં ફેરવ્યો. એ દિવસે વિક્રમ માધવપુરનો હીરો બની ગયો. બે દિવસ પછી વનવિભાગના અધિકારીઓ આવીને બધા સાપને પકડીને સહીસલામત લઈ ગયા.
બોધપાઠ
ડર લાગે છતાં વિવેકબુદ્ધિ અને હિંમતથી સાચું કામ કરવામાં જ બહાદૂરી છે. નાનું શરીર પણ મોટા કામ કરી શકે છે!
