વિક્રમના નવા વરસની શરૂઆત થઈ છે. માણસ જાત એક નવા વળાંકે પહોંચી છે જેની એને ખબર પડતાં પણ થોડા વરસો જશે. પાષાણયુગ બહુ મહત્વનો હતો. એક પથ્થર હાથમાં આવી જવાથી આદિ માનવે બહુગામી બૌદ્ધિક અને ભૌગોલિક વિકાસ કર્યો. એ કહાની લાખો વરસો પહેલાની છે. હજુ ઘણા દેશોની પ્રજાના હાથમાં એ પથ્થર છે. પથ્થર હાથથી વિખૂટો ન પડે ત્યાં સુધી ધર્મ અને સંસ્કૃતિનો કોઈ અર્થ નથી. યાત્રામાં કંઈ કંઈ વસ્તુઓ હાથે ચડતી રહી છે. સફર હજુ ચાલુ છે. તેમાં કોઈ શંકા નથી કે આધુનિક ટેક્નોલોજીના વિસ્તરતા અવકાશ સાથે સુવિધાઓ ઝડપથી વિસ્તરી છે. ઘણા કામો ખૂબ જ સરળ બની ગયા છે, જે કરતા પહેલા ઘણો સમય જતો અને ઘણો વિચાર કરવામાં આવતો હતો.
પરંતુ સામાન્ય જીવનમાં ટેકનોલોજીની વધુ પડતી ઘુસણખોરીએ લોકોને એવા સ્તરે અસર કરવાનું શરૂ કર્યું છે કે ઘણા લોકો પોતાને સંચાલિત કરવાના પડકારનો સામનો કરી રહ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઘણા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મને કોઈના સંપર્કોને વિસ્તૃત કરવા માટેનું માધ્યમ માને છે. ઓટીટી પ્લેટફોર્મ પર અપશબ્દોની વણઝાર છે જેના પર સરકારનો કોઈ અંકુશ નથી. જેને પરોક્ષ સંમતિ કહેવાય. વર્ચ્યુઅલ વર્લ્ડમાં પણ આંધળા વિશ્વાસને કારણે જોખમો વધે છે. પરિણામે, ઘણા લોકો ગંભીર મુસીબતમાં ફસાઈ જાય છે જેઓ કોઈપણ જાતની તપાસ કે શંકા વિના વર્ચ્યુઅલ દુનિયાના વર્તનને સાચા ભાવનાત્મક જીવનરૂપે સ્વીકારે છે અને અજાણ્યાઓ પર વિશ્વાસ કરે છે તેઓ એક મિસ્ટરી બને છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી આવી અનેક ઘટનાઓ પ્રકાશમાં આવી છે જેમાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર યુવક અને યુવતી વચ્ચે કથિત રીતે મિત્રતા થઈ અને થોડા સમય પછી યુવતી સાથે છેતરપિંડી અને ગુનાઈત ઘટનાઓ બની.
વર્ચ્યુઅલ દુનિયામાં મિત્રતાનું આ એક એવું સ્વરૂપ છે કે જે લોકો તેની જટિલતાને સમજી શકતા નથી તેઓ તેના નેટવર્કમાં ફસાઈ જાય છે અને ક્યારેક તો ઘોર અપરાધોનો પણ શિકાર બને છે. ગયા શુક્રવારે, દિલ્હીમાં પોલીસે સોશિયલ મીડિયા પર એક છોકરીને મિત્રતાનું વચન આપનારા બે યુવકોની ધરપકડ કરી, તેણીને મદનગીર વિસ્તારમાં બોલાવી, કપટથી તેના ખોરાકમાં કંઈક ભેળવી દીધું, અને પછી તેણીને બેભાન કર્યા પછી તેના પર બળાત્કાર કર્યો. આવી ઘટનાઓ ખૂબ જ દુ:ખદ છે, પરંતુ તે આપણને કહે છે કે સોશિયલ મીડિયા પર મિત્રતાનો વ્યાપ કેટલો ન હોવો જોઈએ, લોકો પર કેટલો વિશ્વાસ કરવો ન જોઈએ, શું સાવચેતી રાખવી જોઈએ અને ખરેખર સંબંધોની મર્યાદા શું હોવી જોઈએ. સાયબર જગતમાં પૈસા અને અન્ય સ્તરે બનતી છેતરપિંડી અને એવા બનાવોને જોતા અપરાધનું સ્વરૂપ પણ ઝડપથી વિકૃત થઈ રહ્યું છે.
આ અંગે સાવધાન રહેવાની સાથે સાથે તમામ લોકો માટે જાગૃતિ રાખવી જરૂરી છે. ઘરે, બાળકોને સોશિયલ મીડિયા પર મિત્રો બનાવવાની વાત આવે ત્યારે સાવચેત રહેવાની તાલીમ આપવી જોઈએ. કોઈના પર વિશ્વાસ રાખવો એ હવે જોખમોથી મુક્ત નથી. એવો વિશ્વાસ એ સંકટને નિમંત્રણ છે. આજે એક તરફ મહિલાઓ સફળતાના નવા સોપાનો સર્જી રહી છે તો બીજી તરફ અનેક મહિલાઓ જઘન્ય હિંસા અને અપરાધનો શિકાર બની રહી છે. તેઓને મારવામાં આવે છે, તેઓનું અપહરણ કરવામાં આવે છે, તેઓ પર બળાત્કાર થાય છે, તેમને સળગાવી દેવામાં આવે છે અથવા હત્યા કરવામાં આવે છે. પરંતુ શું આપણે ક્યારેય વિચારીએ છીએ કે હિંસાનો સામનો કરતી મહિલાઓ કોણ છે અથવા તેમની સામે હિંસા કરનાર લોકો કોણ છે? હિંસાનું મૂળ કારણ શું છે અને તેને કેવી રીતે સમાપ્ત કરવું?
દેખીતી રીતે, આપણામાંના મોટાભાગના આ પ્રશ્નોને ક્યારેય ધ્યાનમાં લેતા નથી. ઊલટું, આપણે જ્યારે પણ કોઈ સ્ત્રી પરની હિંસાનાં સમાચાર જોઈએ છીએ કે સાંભળીએ છીએ, ત્યારે તે હિંસા સામે અવાજ ઉઠાવવાને બદલે આપણે આપણા ઘરની સ્ત્રીઓ, બહેનો અને દીકરીઓ પર વિવિધ પ્રકારના પ્રતિબંધો લાદીએ છીએ, જે પોતે જ એક પ્રકારની હિંસા છે. ઘરેલું હિંસા એ સંસ્કારી સમાજનું કડવું સત્ય છે. ભારતમાં, વર્ષ ૨૦૨૪માં ઘરેલુ હિંસા અધિનિયમ હેઠળ માત્ર ૫૦૭ કેસ નોંધાયા હતા, જે મહિલાઓ સામેના ગુનાઓના કુલ કેસના ૦.૧ ટકા છે. જ્યારે વાસ્તવમાં આ સંખ્યા અનેક ગણી વધારે છે. જેમાં મહિલાઓને જાતીય, શારીરિક અને માનસિક ત્રાસ આપવામાં આવે છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, ઘરેલું હિંસા પતિ અથવા પુત્રવધૂ દ્વારા સાસરિયાઓ દ્વારા પત્નીની શારીરિક અને માનસિક ઉત્પીડનના સ્વરૂપમાં જોવા મળે છે અને સ્ત્રીઓ તેને પોતાનું ભાગ્ય સમજીને સહન કરતી રહે છે.
