આઘાતજનક તારીખ ૨૬/૧૧ના મુંબઈ આતંકવાદી હુમલાના સત્તર વર્ષ પછી, ભારત આ અઠવાડિયે અમેરિકાથી પ્રત્યાર્પણ કરાયેલા તહવ્વુર હુસૈન રાણા પર કેસ ચલાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. ઓછામાં ઓછા ૧૬૬ લોકોની ફાઈવસ્ટાર જિંદગી આંચકી લેનારા હુમલાનું આયોજન કરનારા સહ-ષડયંત્રકારીનું આ પ્રત્યાર્પણ એ અમેરિકા સાથે ભારતની આતંકવાદ વિરોધી રાજદ્વારી સફળતા અને ભારતીય તપાસકર્તાઓના દ્રઢ સંકલ્પનો પુરાવો છે. રાણાની સૌ પ્રથમ ઈ. સ. ૨૦૦૯માં લશ્કર-એ-તોયબા (LeT)ના ઓપરેટિવ ડેવિડ હેડલીના સહયોગી તરીકે અને કોપનહેગનમાં એક અખબાર કાર્યાલય પર હુમલો કરવાની યોજનાનો ભાગ હોવાના આરોપમાં અમેરિકા દ્વારા ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. હેડલીને પાકિસ્તાન દ્વારા મુંબઈમાં લશ્કર-એ-તોયબાના આતંકવાદી સ્થળોની જાસૂસી કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું.
યુએસ પ્રોસિક્યુટર્સ અનુસાર, હેડલીના બાળપણના મિત્ર અને સાથીદાર તરીકે, કેનેડિયન-અમેરિકન નાગરિક અને ભૂતપૂર્વ પાકિસ્તાની ડૉક્ટર મિસ્ટર રાણાએ મુંબઈ હુમલાનું ખતરનાક આયોજન કરવામાં મદદ કરી હતી અને હુમલા પછી પણ ઘણી વખત ભારતમાં તેના ગુપ્ત પ્રવેશને સરળ બનાવ્યો હતો. અલબત્ત, રાણાને યુ.એસ. ટ્રાયલમાં મુંબઈ હુમલાનો દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો ન હતો, પરંતુ તેને લશ્કર-એ-તોયબા સાથે આતંકવાદી સંબંધો અને કોપનહેગન કાવતરામાં સંડોવણીનો દોષી ઠેરવવામાં આવ્યો હતો, અને તેણે તેની ૧૪ વર્ષની સજાનો એક ભાગ યુએસ જેલમાં વિતાવ્યો હતો. જીવંત ધરપકડ કરાયેલા ૧૦ લશ્કર-એ-તોયબાના બંદૂકધારીઓમાંથી એકમાત્ર અજમલ કસાબને ૨૦૧૨માં દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો અને ફાંસી આપવામાં આવી.
રાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સી (NIA)ના વકીલો આમ તો ઈ. સ. ૨૦૦૯થી ૨૬/૧૧ના કેસનું સંચાલન કરી રહ્યા છે, અને હવે તેમણે સમય-મર્યાદામાં કેસ ચલાવવા પડશે. સરકારે કેટલાક અનુત્તરીત પ્રશ્નોની પણ તપાસ કરવાની જરૂર પડશે, જેમાં રાણાના પાકિસ્તાની સૈન્ય સાથેના સંબંધો ચાલુ રહ્યા કે કેમ અને શું પાકિસ્તાનની સત્તાવાર સંડોવણીની ગંભીરતા અંગે કોઈ વધુ પુરાવા છે? અને ભારત સાથે પ્રત્યાર્પણ સંધિ હોવા છતાં, અમેરિકાએ હેડલી સાથે પ્લી બાર્ગેન કરવાનું પસંદ કર્યું, જેનાથી તેને પ્રત્યાર્પણથી મુક્તિ મળી? રાણાની તુલનામાં, તે સ્પષ્ટપણે આ ષડયંત્રનો વધુ દુષ્ટ અને દોષિત અપરાધી હતો, જે સાબિત થઈ શકે કે કેમ? અને વળી એ પણ વિચિત્ર હકીકત છે કે ૨૬/૧૧ના હુમલા પહેલાં પણ હેડલી પર નજર રાખનાર અમેરિકાએ ૨૦૦૯ની શરૂઆતમાં બીજા જાસૂસી મિશન માટે હેડલીના ભારત પરત ફરવા અંગે ભારતીય અધિકારીઓને કેમ ચેતવણી આપી ન હતી?
૨૬/૧૧ના મુંબઈ આતંકવાદી હુમલાના માસ્ટરમાઇન્ડ તહવ્વુર રાણાનું અમેરિકાથી પ્રત્યાર્પણ ભારત માટે એક મોટી કાનૂની અને રાજદ્વારી જીત છે. હવે, દેશના દુશ્મનોને ન્યાયના કઠેડામાં લાવવામાં આવશે અને આ આતંકવાદી હુમલામાં જેમણે પોતાના પ્રિયજનો ગુમાવ્યા છે તેમને ન્યાય મળશે. મુંબઈ પર આતંકવાદી હુમલો ૨૦૦૮માં થયો હતો. ઘણો સમય વીતી ગયો છે, પરંતુ પીડા હજુ પણ છે. કારણ કે આજ સુધી બધા ગુનેગારોને તેમના ગુનાઓ માટે સજા થઈ નથી. ઘણા દોષિતોએ સરહદ પાર આશરો લીધો છે. તમામ પુરાવા હોવા છતાં, પાકિસ્તાન આ હુમલામાં કોઈપણ ભૂમિકાનો ઇનકાર કરી રહ્યું છે. તે આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તોયબાના વડા હાફિઝ સઈદ અને ઝકી-ઉર-રહેમાન લખવી જેવા આતંકવાદી નેતાઓને પણ રક્ષણ આપી રહ્યું છે. રાણા દ્વારા એજન્સીઓ સંપૂર્ણ સત્ય જાણી શકે છે. આનાથી પાકિસ્તાન પર દબાણ આવશે કે તે માત્ર આતંકવાદ સામે લડવાનો ડોળ ન કરે પણ વાસ્તવિક પગલાં પણ ભરે. મુંબઈ હુમલામાં ૬ અમેરિકન નાગરિકોએ પણ જીવ ગુમાવ્યા હોવાથી, વોશિંગ્ટન તરફથી પણ ઇસ્લામાબાદ પર દબાણ રહેશે.
ભારત આવવાથી બચવા માટે રાણાએ યુએસ કોર્ટમાં ઘણી દલીલો આપી હતી. તેણે એમ પણ કહ્યું હતું કે એક જ ગુના માટે બે વાર સજા ન થઈ શકે, પરંતુ ભારતે તેનો સારી રીતે જવાબ આપ્યો. આનાથી એક મેસેજ ગયો છે કે માનવતા વિરુદ્ધ ગુનેગારો કાયદાનો ઉપયોગ ઢાલ તરીકે કરીને લાંબા સમય સુધી છટકી શકતા નથી. યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં જ કહ્યું હતું કે મુંબઈ આતંકવાદી હુમલા માટે રાણાને ભારતમાં ન્યાયનો સામનો કરવો પડશે. તહવ્વુર રાણાનું પ્રત્યાર્પણ એક મોટી જીત છે, પણ સંપૂર્ણ જીત નથી. ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓનું એક મોટું કામ અહીંથી શરૂ થાય છે.
