અમેરિકાની જે ગાઝા શાન્તિની મથામણ છે એમાં એણે મૂકેલી દરખાસ્તના એના મિત્ર ઈઝરાયલ તરફનો ઝોક વધારે છે એટલે હવે હમાસ એક પછી એક નિત્ય નૂતન ડિમાન્ડ રજૂ કરે છે. એ રીતે દરખાસ્ત ચકડોળે ચડી છે ને ચાલુ વાટાઘાટોએ ઈઝરાયલ હુમલાઓ પણ સમાંતર ચાલુ રાખે છે. એ પણ ટ્રમ્પ વહીવટી તંત્રની સૂચના પ્રમાણે. ઇઝરાયલ અને હમાસ વચ્ચે બે વર્ષ લાંબા સંઘર્ષ વચ્ચે, અમેરિકાએ જે શાંતિ યોજના રજૂ કરી છે એમાં કેટલાક નિયમો અલબત્ત એવા છે જે હમાસને ઉગારી લે એમ છે. પેલેસ્ટાઈનના પ્રતિનિધિઓને પણ અમેરિકા હવે સાંભળે છે એ એક નવો અભિગમ અને નવો વળાંક છે. દુનિયાનું ધ્યાન ઇજિપ્તમાં થઈ રહેલી વાટાઘાટો પર કેન્દ્રિત છે. આ યોજના ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની છે. ઇઝરાયલ અને હમાસ બે વર્ષથી લડી રહ્યા છે. આ સંઘર્ષમાં હજારો લોકોના જીવ ગયા છે અને લાખો લોકો વિસ્થાપિત થયા છે.
ઇઝરાયલ-પેલેસ્ટાઇન સંઘર્ષ એક સદી કરતાં વધુ સમયથી ચાલુ છે. સન ૧૯૪૮માં ઇઝરાયલના નકશા પર આગમન પછી, આ પ્રદેશમાં અસંખ્ય યુદ્ધો અને સંઘર્ષો જોવા મળ્યા છે, પરંતુ કોઈ પણ વર્તમાન કટોકટી જેટલા લાંબા ચાલ્યા નથી. શાંતિમાં સૌથી મોટો અવરોધ બંને પક્ષો વચ્ચેનો પરસ્પર અવિશ્વાસ છે.
યુએસ દબાણ હેઠળ પણ, ઇઝરાયલનો આ મુદ્દા પર કરાર એક મોટો ફેરફાર છે. હમાસ દ્વારા યોજનાનો સ્વીકાર અને વાટાઘાટોના ટેબલ પર આવવું પણ સકારાત્મક ગણી શકાય, કારણ કે તેણે અગાઉ આવા પ્રસ્તાવોને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢયા છે. કોઈપણ વાટાઘાટો સફળ થવા માટે સુગમતા જરૂરી છે. હવે, કોઈ ફક્ત એવી આશા રાખી શકે છે કે બંને પક્ષો સમજણ બતાવશે. ઉતાવળથી વાત વણસવી જોઈએ નહીં: ટ્રમ્પ તાત્કાલિક પરિણામો ઇચ્છે છે તે મહત્વપૂર્ણ છે. તેમનું માનવું છે કે આયોજનનો પ્રથમ રાઉન્ડ આ અઠવાડિયાના અંત સુધીમાં પૂર્ણ થવો જોઈએ. પરંતુ કદાચ વધુ પડતી આશા યોગ્ય નથી. ઇઝરાયલ અને હમાસ ઉપરાંત ગાઝામાં ઘણા પક્ષો સામેલ છે, અને જ્યાં સુધી દરેક સંતુષ્ટ ન થાય, ત્યાં સુધી કોઈ પરિણામ પ્રાપ્ત કરવું મુશ્કેલ છે.
વિશ્વએ યાદ રાખવું જોઈએ કે ગાઝા એક ભૂ-રાજકીય પ્રયોગ નથી, જ્યાં યોજનાનો પ્રયાસ કરી શકાય. તે ૨૦ લાખથી વધુ લોકોનું ઘર છે, જે દાયકાઓથી વૈશ્વિક શક્તિઓ વચ્ચે કચડાયેલા છે. તેઓ એ જ સન્માન, સુરક્ષા અને માન્યતાની પણ માંગ કરે છે જે અન્યત્ર રહેતા લોકોને મળે છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ૨૦-મુદ્દાની શાંતિ યોજનાની કેટલીક શરતો સાથે હમાસનું સંમત થવું એ એક મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિ છે. આને ગાઝામાં શાંતિના સંકેત તરીકે જોવામાં આવે છે, કારણ કે ઇઝરાયલે પહેલાથી જ આ યોજના સાથે આગળ વધવાની તૈયારી વ્યક્ત કરી છે. હવે, ઇઝરાયલી સૈન્યએ કહ્યું છે કે તે આ યોજનાના પ્રથમ તબક્કાની તૈયારીઓને ઝડપી બનાવશે. જોકે, ઇઝરાયલ દ્વારા ફરીથી ગાઝા પર હુમલો કરવાના અહેવાલોએ આ શાંતિ પ્રયાસોમાં વિરોધાભાસ પેદા કર્યો છે.
હમાસના સકારાત્મક પ્રતિભાવ બાદ અમેરિકાએ ઇઝરાયલને ગાઝા પરના હુમલા તાત્કાલિક બંધ કરવા વિનંતી કર્યા પછી પણ હુમલા થયા છે. જો કે, એવું પણ સૂચવવામાં આવી રહ્યું છે કે આ તાજેતરના હુમલામાં સ્થાનિક હેતુઓ હોઈ શકે છે અને તેને શાંતિમાં અવરોધ તરીકે જોવા જોઈએ નહીં - આ હાસ્યાસ્પદ દલીલ છે. મૂંઝવણની આ સ્થિતિમાં, એ ચોક્કસ છે કે જો ઇઝરાયલ અને હમાસ એકબીજા પર હુમલા બંધ કરવાનો સૈદ્ધાંતિક રીતે કોઈ મક્કમ નિર્ણય નહીં લે, તો આ યોજના સાથે આગળ વધવું મુશ્કેલજજજ બનશે. યુએસ પ્રસ્તાવ પરના પોતાના નિવેદનમાં, હમાસે કહ્યું કે તે બંધકોને મુક્ત કરવા અને અન્ય પેલેસ્ટિનિયનોને સત્તા સોંપવા માટે તૈયાર છે. જોકે, આ નિવેદનમાં હમાસે તેના શસ્ત્રો સોંપવાનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી, જે યુએસ પ્રસ્તાવમાં સમાવિષ્ટ ઇઝરાયલી માંગણી છે. વધુમાં, હમાસે એમ પણ કહ્યું કે પ્રસ્તાવની અન્ય શરતો અંગે સંગઠનમાં કેટલાક વિરોધાભાસ છે, જેના પર વિગતવાર ચર્ચા કરવાની જરૂર છે.
આનો અર્થ એ છે કે હમાસ હજુ સુધી આ પ્રસ્તાવ સાથે સંપૂર્ણપણે સહમત નથી. સ્પષ્ટપણે, તે કોઈપણ નિષ્કર્ષ પર પહોંચતા પહેલા મુખ્ય શરતોના તાત્કાલિક અને લાંબા ગાળાનાં પરિણામો અને ચિંતાઓનું મૂલ્યાંકન કરવા માંગે છે. હવે પ્રશ્ન એ છે કે ઇઝરાયલ યુએસ પ્રસ્તાવ પર આટલી ઝડપથી કેવી રીતે અને શા માટે સંમત થયું! જવાબ પ્રસ્તાવની શરતોમાં જ રહેલો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે મોટાભાગની શરતો ઇઝરાયલના પક્ષમાં છે, અને જ્યાં તેને શંકા છે, ત્યાં મધ્યમ માર્ગ માટે જગ્યા છે.
