દેશમાં કોંગ્રેસ તેની ગંભીર ભૂલો અને વિલંબિત નિર્ણયોથી કુખ્યાત છે. પોતાના પતનના હજાર કારણો ગળામાં લટકાવીને આ પુરાતન પક્ષ સતત ભટકતો રહે છે. એક સમયે ભાજપનો ગઢ ગણાતા કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસ પાર્ટીને સત્તામાં પાછા લાવવામાં મિસ્ટર ડી.કે. શિવકુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી અને તે દીવા જેવું સત્ય છે. છેલ્લી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં તેમણે કોંગ્રેસ સંગઠન અને કાર્યકરોને જે ઉર્જા અને દ્રઢતાથી એક કર્યા હતા તેના કારણે એવી અપેક્ષાઓ જાગી હતી કે સરકાર બનાવ્યા પછી તેમને મુખ્યમંત્રી પદનો તાજ પહેરાવવામાં આવશે. તેઓ માત્ર સંગઠનના શિલ્પી જ નહોતા, પરંતુ તેમણે ભાજપના અશરૂપ કેન્દ્રીય એજન્સીઓના રોષનો પણ સામનો કરવો પડયો હતો. જોકે, કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી પદેથી સિદ્ધારમૈયાના રાજીનામાથી ડી.કે. શિવકુમારના પ્રમોશનનો માર્ગ હવે મોકળો થતાં. ગઈકાલે તેમણે મુખ્યમંત્રીપદના શપથ લીધા. અગાઉ તેઓ નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે સેવા આપી ચૂક્યા હતા. મોડેથી, કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડે એક ભૂલ સુધારી છે. નેતૃત્વની ભૂલોને કારણે ઘણા રાજ્યોમાં રાજકીય ડેમેજનો કોંગ્રેસનો અનુભવ બહુ સમૃદ્ધ છે.
૭૭ વર્ષીય સિદ્ધારમૈયાની સરકારે ગયા અઠવાડિયે ત્રણ વર્ષ પૂર્ણ કર્યા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડના કહેવાથી તેમણે મુખ્યમંત્રી પદ છોડયું છે. જો કે, રાજ્યભરમાં તેમના સમર્થકો દ્વારા વિરોધ પ્રદર્શનો દર્શાવે છે કે આ નેતૃત્વ પરિવર્તનને સરળ માનવામાં આવતું નથી. એવી અટકળો ચાલી રહી છે કે હાલનો ફેરફાર મે ૨૦૨૩ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસની જીત બાદ રોટેશનલ પાવર-શેરિંગ વ્યવસ્થાના ભાગરૂપે છે. જ્યારે કોંગ્રેસ પાર્ટી આ વાતનો ઇનકાર કરે છે, ત્યારે એવું લાગે છે કે આ પાવર-શેરિંગ કરારથી કર્ણાટકમાં પાર્ટીની આંતરિક બાબતો પર અસર હવે પડવાની છે. સિંહાસન પરથી ઊભા કરાયેલા સિદ્ધારમૈયા એક મહામાયા છે. જેને ઊભા કરવામાં જ કોંગ્રેસ લો-કમાન્ડને છ મહિના લાગ્યા.
ડી.કે. શિવકુમાર, જેઓ લાંબા સમયથી આ પરિવર્તનની રાહ જોઈ રહ્યા હતા, તેઓ હવે આ પ્રતિષ્ઠિત પદ માટે રાહ જોવા તૈયાર ન હતા. પરિસ્થિતિ વણસી જવાની એટલે કે રાજ્ય કોંગ્રેસમાં બળવો થવાની છેલ્લી ઘડીએ નેતૃત્વ પરિવર્તન થયું છે. ગુજરાતમાં ભાજપ ફર્નિચરની જેમ મુખ્યમંત્રી બદલે છે. આજકાલ પણ પરદા પાછળ સૌથી ઓછું ભણેલા ચહેરાની મુખ્યમંત્રી તરીકેની શોધખોળ ચાલુ છે. પણ આવી તાકત હવે કોંગ્રેસની રહી નથી. કર્ણાટકમાં શિવકુમાર વિના હવે કોંગ્રેસને ચાલે એમ નથી. દેખીતી રીતે, પહેલાની જેમ, તેઓ ૨૦૨૮ની ચૂંટણી લડાઈ માટે પાર્ટીને તૈયાર કરવાની પણ જવાબદારી સંભાળશે. તેમણે આગામી બે વર્ષમાં રાજ્યમાં સુશાસનને પ્રાથમિકતા આપવી પડશે. પાર્ટીના કેન્દ્રીય નેતૃત્વને આ વાત મોડેથી સમજાઈ ગઈ છે.
રાજકીય પંડિતો માને છે કે કોંગ્રેસ નેતૃત્વને વહેલા કે મોડા ખ્યાલ આવવા લાગ્યો હતો કે નેતૃત્વ સંઘર્ષ કર્ણાટકમાં પાર્ટીને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, એક રાજ્ય કે જેમાં ભાજપ ભૂતકાળમાં દક્ષિણના પ્રવેશદ્વાર તરીકે વર્ચસ્વ ધરાવતું રહ્યું છે. આની ભરપાઈ આક્રમક ડી.કે. દ્વારા કરી શકાય છે. આ ફક્ત શિવકુમાર જેવા નેતૃત્વથી જ શક્ય બની શકે છે. તેઓ નિઃશંકપણે પ્રમાણમાં યુવાન, લડાયક રાજકારણી છે અને એક કુશળ ચૂંટણી રણનીતિકાર તરીકે ઓળખાય છે. જોકે, કોંગ્રેસ પાર્ટી સામે હાલમાં સૌથી મોટો પડકાર રાજ્યમાં પછાત વર્ગો, લઘુમતીઓ અને દલિતોનો ટેકો જાળવી રાખવાનો છે. સિદ્ધારામૈયા આ જૂથોમાં મજબૂત પકડ ધરાવે છે તેવું માનવામાં આવે છે.
બીજી બાજુ, કેન્દ્રીય રાજકારણમાં ભૂમિકા સ્વીકારવામાં વિદાય લેતા મુખ્યમંત્રીની અનિચ્છાએ પરિસ્થિતિને વધુ જટિલ બનાવી છે. જોકે, ભૂતકાળમાં ઘણા રાજ્યોમાં આવી જ અનિર્ણાયકતા અને મૂંઝવણને કારણે કોંગ્રેસને ભારે નુકસાન થયું છે. કોંગ્રેસે તેમના સાથી અને હરીફ ટીએસ સિંહ દેવના સતત દબાણ છતાં, ૨૦૧૮-૨૩ સુધી છત્તીસગઢના મુખ્યમંત્રી ભૂપેશ બઘેલને પદ પર જાળવી રાખ્યા હતા. પંજાબમાં, પાર્ટીએ સન ૨૦૨૨ની વિધાનસભા ચૂંટણીના માત્ર પાંચ મહિના પહેલા કેપ્ટન અમરિંદર સિંહને મુખ્યમંત્રી પદ પરથી દૂર કર્યા હતા.સત્તા વિરોધી લહેરનો સામનો કરવાના હેતુથી આ કડક પગલાથી કોંગ્રેસ પાર્ટીને મોટો ફટકો પડયો. દક્ષિણી રાજ્યોમાં પોતાનો પ્રભાવ વધારવાની નીતિઓને કારણે, આ કર્ણાટક, કોંગ્રેસ પાર્ટી માટે એક મહત્વપૂર્ણ રાજ્ય છે. ભૂતકાળમાં ભાજપે રાજ્યમાં મજબૂત પકડ જાળવી રાખી છે, અને પક્ષનું સંગઠન પણ હજુ મજબૂત છે.
