આપવડાઈના ઊંચા શિખરરૂપે સ્વયંને સ્થાપિત કરતા રહેતા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવે ખુલ્લંખુલ્લા ઈઝરાયલના એડવોકેટ બની ગયા છે. તેઓ હજી એવી મૂર્ખતાપૂર્ણ માન્યતા ધરાવે છે કે તેઓના વચન માત્રથી હમાસ ભાગી જશે. હવે હમાસના કમાન્ડરો બિન લાદેનની જેમ અમેરિકાને બોધપાઠ આપવાની દિશામાં વિચાર કરવા લાગ્યા છે. હમાસ સંપૂર્ણ રીતે આતંકવાદી પદ્ધતિથી લડનારું વતનપરસ્ત દળ છે. ગાઝામાં પેલેસ્ટિનિયનો પર વ્યાપક દમન વચ્ચે, બ્રિટન, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયા દ્વારા પેલેસ્ટાઇન રાજ્યને માન્યતા આપવી એ ઘટનાને એક મોટા રાજદ્વારી પરિવર્તન તરીકે જોવી જોઈએ. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની ઇચ્છાઓથી વિપરીત, પેલેસ્ટાઇન રાજ્ય માટે ય્-૭ દેશોના સમર્થનના ઊંડા પરિણામો છે, જે ઇઝરાયલ માટે અસ્વસ્થતાભર્યા રહેશે, કારણ કે ઇઝરાયલ ક્યારેય બે રાષ્ટ્ર સિદ્ધાંત સાથે સંમત થયું નથી. હાલમાં, ઘણા વધુ દેશો માન્યતા આપવાનું વિચારી રહ્યા છે. વૈશ્વિક જાહેર અભિપ્રાયનો ઇઝરાયલ પર કોઈ તાત્કાલિક પ્રભાવ પડે તેમ નથી, જે યુએસના આશ્રય હેઠળ પેલેસ્ટિનિયનોને દબાવવામાં રોકાયેલ છે, પરંતુ વહેલા કે મોડા, પરિસ્થિતિ ચોક્કસપણે બદલાશે.
તેમ છતાં, ઇઝરાયલ-હમાસ સંઘર્ષથી કચડાયેલા પેલેસ્ટિનિયનોને માન્યતા આપવાનો મુદ્દો ફરીથી વેગ પકડી રહ્યો છે. ફક્ત G-૭ દેશો જ નહીં, પરંતુ ફ્રાન્સે પણ પેલેસ્ટિનિયનોને માન્યતા આપવાનો નિર્ણય લીધો છે. વિશ્વના તમામ મુખ્ય દેશો ગાઝામાં માનવતાવાદી બૂમોથી પરેશાન છે અને તેમના પોતાના દેશોમાં જાહેર દબાણ અનુભવી રહ્યા છે. પ્રશ્ન એ છે કે, જ્યારે ત્રણ ચતુર્થાંશથી વધુ યુએન સભ્યોએ પેલેસ્ટિનિયન રાજ્યને કાયદેસર ઠેરવ્યું છે, ત્યારે જમીન પર કોઈ ફેરફાર કેમ નથી? જોકે, લાખો લોકો જે લાંબા સમયથી સ્વ-નિર્ણયના ગૌરવથી વંચિત છે, તેમના માટે આ અધિકારોની પુષ્ટિ એક રીતે તો પ્રતીકાત્મક વિજયનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. પરંતુ એ પણ સાચી વાત છે કે કાગળ પરની માન્યતા જમીન પરની વાસ્તવિકતા બદલશે નહીં. પશ્ચિમ કાંઠે ઇઝરાયલી વસાહત વિસ્તરણ અવિરત ચાલુ છે. દરમિયાન, ગાઝા પર નાકાબંધી ચાલુ છે. રાહત પુરવઠાના વિતરણના નામે ભૂખ્યા લોકો પરના જુલમોએ ઈઝરાયલને હલકું બતાવ્યું છે. ગાઝામાં સમયાંતરે હિંસા ફાટી નીકળે છે, જેનાથી સ્થિરતાનો કોઈ સંકેત નથી. પેલેસ્ટિનિયનો હજુ પણ વિવિધ પ્રતિબંધો હેઠળ જીવી રહ્યા છે.
ઇઝરાયલ દ્વારા લાદવામાં આવેલા અસંખ્ય પ્રતિબંધો પેલેસ્ટિનિયન સાર્વભૌમત્વની વિભાવનાની મજાક ઉડાવે છે. વાસ્તવમાં, જ્યાં સુધી પશ્ચિમી માન્યતાને રાજકીય, આર્થિક અને કાનૂની જોગવાઈઓ જેવા વ્યવહારુ પગલાં દ્વારા સમર્થન આપવામાં ન આવે, ત્યાં સુધી આ ઘોષણાઓ ફક્ત હવાહવાઈ મૂલ્ય ધરાવે છે. વિડંબના એ છે કે અન્ય મુખ્ય G-૭ સભ્યો - યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, જર્મની, ઇટાલી અને જાપાન - એ પેલેસ્ટાઇનને માન્યતા આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે, દલીલ કરે છે કે આ મુદ્દો ઇઝરાયલની ચિંતાઓ સાથે જોડાયેલો છે. પરંતુ વાસ્તવમાં, શાંતિ એ આધાર પર બનાવી શકાતી નથી કે એક રાષ્ટ્રના અધિકારો બીજા રાષ્ટ્રની સુરક્ષાની ભાવના પર આધારિત છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા એકમાત્ર વ્યવહારુ માળખા તરીકે સમર્થન આપવામાં આવેલ બે-રાજ્ય ઉકેલ સમાનતાની ડિમાન્ડ કરે છે. ભારતે ૧૯૮૮માં પેલેસ્ટાઇનને માન્યતા આપી હતી અને ઇઝરાયલ સાથે ગાઢ સંબંધો જાળવી રાખીને તેના રાજ્યત્વ માટે સમર્થન વ્યક્ત કર્યું છે. જો કે, વર્તમાન સંઘર્ષ દરમિયાન, ભારતે સ્પષ્ટપણે તેના પ્રતિભાવમાં વિલંબ કર્યો છે. આ ઐતિહાસિક એકતા અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી વચ્ચે ભારતના સાવચેત સંતુલનને બતાવે કરે છે. જો કે આવી ઠાવકાઈને કારણે મિસ્ટર મોદી ટીકાપાત્ર બને છે.
ખરેખર, આ ખચકાટ વ્યવહારિક રાજકારણ સાથે નૈતિક સ્પષ્ટતાને પ્રગટ કરવાની અણી પર લાવી દે છે. મગનું નામ મરી ન પાડવું એ કહેવતમાં કુનેહ ભલે ગણાય પણ વિદેશનીતિમાં સંદિગ્ધતા ગણાય છે. જો કે, માન્યતાની લહેરને ફક્ત નૈતિક હોકાયંત્ર તરીકે જ જોઈ શકાય છે. વાસ્તવમાં, ગાઝા કટોકટીના ઉથલપાથલ વચ્ચે, વસાહત વિસ્તરણને રોકવા, પ્રતિબંધો હટાવવા, માનવતાવાદી પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવા અને વિશ્વસનીય વાટાઘાટો આગળ વધારવાની જરૂર છે. જો આવું નહીં થાય, તો પેલેસ્ટાઇન ફક્ત નામનું રાજ્ય રહેશે. આ એક કસોટી પણ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય તાત્કાલિક પગલાં લેવાની ઇચ્છા ધરાવે છે કે નહીં. વિશ્વભરના દેશોએ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે ઇઝરાયલ અને હમાસ વચ્ચે સંઘર્ષ શરૂ થયો ત્યારથી, ૬૫,૦૦૦થી વધુ લોકો, જેમાં મોટાભાગના નાગરિકો છે, માર્યા ગયા છે. વધુમાં, લાખો લોકો ભૂખમરા અને વિસ્થાપનથી પીડાઈ રહ્યા છે. દરમિયાન, કતારની રાજધાની દોહા પર ઇઝરાયલી હુમલા બાદ ગાઝામાં યુદ્ધવિરામની સંભાવના ધૂંધળી દેખાઈ રહી છે.
