વાહન ચલાવવામાં જે શિસ્ત અને ઠંડક જોઈએ તે કેટલાક રોયલ પરિવારોમાં જોવા મળે છે. એ સિવાય ગુજરાતમાં તો કાળા કાચવાળી એવી ઘણી મોટરકારો છે જે રસ્તા પર એક અભિમાની છટાથી હંકારવામાં આવતી હોય અને પ્રજામત એવો છે કે એવી ગાડીઓમાં અસામાજિક અને લુખ્ખા તત્ત્વો હોય છે. જેઓ આગળ જતાં બહુ નાની ઉંમરે પોતાની સ્ટાઈલોને કારણે દુર્ઘટનામાં માર્યા જાય છે. મોટરકારો શહેરની બહાર નીકળે અને હાઈવે પર ચડે એટલે કેટલાક ડ્રાઇવરો તો પાયલોટ બની જાય છે. તેઓ ખરેખર તો સર્કસમાં મોતના કૂવામાં કરતબ દેખાડવાની ક્ષમતા ધરાવતા હોય છે, પણ આ વાત ઓર્થોપેડિક ડોક્ટરો જ એમને સમજાવી શકે. આજે ઘણાં માતાપિતા સંતાનોની કારમાં બેસતા ડરે છે, કારણ કે એમના સંતાનોનું ડ્રાઈવિંગ રફ હોય છે. આજકાલ ગુજરાતના તમામ હાઈવે રક્તરંજિત થઈ ગયા છે. દેશમાં પણ આ જ દશા છે.
દેશના નીતિ ઘડવૈયાઓ માને છે કે પહોળા અને ઝડપી રસ્તાઓ વિકાસ માટે જીવનરેખા તરીકે સેવા આપવા જોઈએ. તાજેતરના વર્ષોમાં, આ વિઝન સાથે, NDA સરકારે દેશની પ્રગતિ માટે માળખાગત સુવિધાઓને પ્રાથમિકતા આપીને યુદ્ધના ધોરણે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોનું નિર્માણ હાથ ધર્યું છે. જોકે, આ વિકાસની સાથે, રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો અંગે એક ખતરનાક વિસંગતતા ઉભરી આવી છે. તેના પરના અકસ્માતોમાં અભૂતપૂર્વ વધારો થયો છે. આ વલણ અદ્યાપિ અવિરત ચાલુ રહ્યું છે. પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે ઉચ્ચ ટેકનોલોજીથી બનેલા આકર્ષક અને સુવિધાજનક એક્સપ્રેસ-વે અને રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો મુસાફરોની સલામતીના ધોરણોને પૂર્ણ કરવામાં કેમ નિષ્ફળ રહ્યા છે. રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો દેશના કુલ રસ્તાઓના માત્ર બે ટકા હોવા છતાં, તે કુલ માર્ગ અકસ્માતોના ત્રીસ ટકા માટે જવાબદાર છે, જે ગંભીર ચિંતાનું કારણ છે.
સામાન્ય નાગરિકોની આ ગહન ચિંતાને સમજીને, દેશની સુપ્રીમ કોર્ટે હસ્તક્ષેપ કર્યો છે. આ આપત્તિ પર પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો અને તેમના સંબંધિત વિભાગોને માર્ગ સલામતીને પ્રાથમિકતા આપવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. હકીકતમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે સતત કહ્યું છે કે સરકારી ઉદાસીનતા અને બાંધકામ ત્રુટિઓને કારણે હાઇવે અને એક્સપ્રેસ-વે અકસ્માતોના કારણ ન બનવા જોઈએ. આ રસ્તાઓ જોખમનો કોરિડોર ન બને તે માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવા જોઈએ. ભારતમાં સામાન્ય લોકોમાં ટ્રાફિક અંગે શિસ્તની ભાવના સંપૂર્ણપણે વિકસિત થઈ નથી. ખુલ્લો રસ્તો મળતાની સાથે જ તેઓ ગતિ વધારવાનું શરૂ કરે છે, કારણ કે તેઓ જાણતા નથી કે આ અતિ ગતિ તેમના પતનનું કારણ બની શકે છે. વધુ ઝડપે ફોન પર વાત કરવી અને દારૂ પીને વાહન ચલાવવું જેવી ઘટનાઓ પણ માર્ગ અકસ્માતોમાં ફાળો આપે છે.
ભારત, અન્ય વિકસિત અને વિકાસશીલ દેશોની તુલનામાં વાહનોની સંખ્યા ઓછી હોવા છતાં, વિશ્વના અગ્રણી માર્ગ અકસ્માત પીડિતોમાં સ્થાન ધરાવે છે. ચિંતાજનક આંકડા દર્શાવે છે કે દર વર્ષે ૪,૫૦,૦૦૦થી વધુ માર્ગ અકસ્માતોમાં ૧,૫૦,૦૦૦થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામે છે. લાખો ઘાયલ થાય છે. કમનસીબે, લાખો લોકો આજીવન અપંગતાનો ભોગ પણ બને છે. વિડંબના એ છે કે, માર્ગ અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામેલા મોટાભાગના લોકો યુવાનો છે. આ યુવાનો તેમના પરિવારો માટે આવકનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે, અને તેમનાં મૃત્યુ આખા પરિવારોને ગરીબીમાં ધકેલી દે છે. સરકારના તમામ પ્રયાસો છતાં માર્ગ અકસ્માતો કેમ ઓછા નથી થઈ રહ્યા તે પ્રશ્ન થવો સ્વાભાવિક છે.
માર્ગ અકસ્માતોને રોકવા માટે આ પ્રયાસોને વ્યવહારુ વાસ્તવિકતામાં પરિવર્તિત કરવા માટે પ્રયત્નો કરવા જોઈએ, જેથી હાઇવે અને એક્સપ્રેસવે ખરેખર અકસ્માતમુક્ત બને. નિઃશંકપણે, પહોળા અને હાઇસ્પીડ રસ્તાઓ દેશના વિકાસને બળ આપે છે, પરંતુ આ રસ્તાઓ મુસાફરોના જીવનનું રક્ષણ પણ કરે છે. સરકારે ખાતરી કરવી જોઈએ કે ઢાબા હાઇવેથી વાજબી અંતરે સ્થિત હોય અને ટ્રક અને ભારે વાહનો માટે પૂરતી પાર્કિંગ જગ્યા હોય. રસ્તા પર વાહનો પાર્ક કરતા અટકાવવા માટે કડક નિયમો અને કડક દંડ લાગુ કરવા જોઈએ, જે ઘણીવાર મોટા અકસ્માતોનું કારણ બને છે. હાઇવે પર ક્યાંય પણ પાર્કિંગની મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં. રસ્તાના બાંધકામમાં કોઈ ટેકનિકલ ખામી ન રહે તે માટે પૂરતા સાવચેતીનાં પગલાં પણ લેવા જોઈએ. આ માર્ગો પર અંધારામાં પણ પૂરતા સંકેતો દેખાય તે જરૂરી છે જેથી ડ્રાઇવરો મૂંઝવણનો અનુભવ ન કરે. દેશમાં અકસ્માતો અટકાવવા માટે આધુનિક ટ્રાફિક સિસ્ટમ્સનું સંશોધન અને અમલ કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
