અપમાનજનક ભાષા , અપશબ્દો વાપરવા માત્રથી અશ્લીલતાનો ગુનો ન બને

કૃત્ય અશ્લીલ નથી, જાહેર સ્થળે  અન્ય લોકોને હેરાન કરાયા નહોવાની નોંધ

આચાર્ય પર હુમલાના કેસમાં  કેસમાં તત્કાલીન આઈપીસી ૨૯૪ની કલમ અંગે હાઈકોર્ટનું અર્થઘટન

મુંબઈ -  એક મહત્ત્વના ચુકાદામાં બોમ્બે હાઈકોર્ટે ઠરાવ્યું છે કે ભારતીય દંડ સંહિતા આઈપીસીની કલમ ૨૯૪ હેઠળ અપમાનજનક, ગંદી અથવા બદનક્ષીભરી ભાષાનો ઉપયોગ ગુનો ગણવા માટે પૂરતો નથી, સિવાય કે તે કૃત્ય અશ્લીલ હોય અને જાહેર સ્થળે અથવા તેની નજીક અન્ય લોકોને હેરાન કરાયા હોય. કોર્ટે પુનરોચ્ચાર કર્યો હતોે કે હેરાનગતિ અને અશ્લીલતા બંને ગુનાના આવશ્યક ઘટકો છે અને પુરાવા દ્વારા ખાસ સ્થાપિત થવું જોઈએ. 

  ભારતીય દંડ સંહિતા (આઈપીસી) ની કલમ ૨૯૪ જાહેર સ્થળોએ અશ્લીલ કૃત્યો અને ગીતો રજૂ કરવા બદલ ત્રણ મહિના સુધીની કેદ, દંડ અથવા બંને સજાને પાત્ર છે. ન્યાયાધીશ એમએમ નેર્લીકર, ન્યાયિક મેજિસ્ટ્રેટ અને સેશન્સ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલા આદેશોને રદ કરવા માટે દાખલ કરાયેલી ફોજદારી રિટ અરજીની સુનાવણી કરી રહ્યા હતા, જેણે તેેમને આઈપીસીની કલમ ૨૯૪, ૪૨૭, ૫૦૪, ૫૦૬ અને ૩૫૨ અને જાહેર સંપત્તિને નુકસાન નિવારણ અધિનિયમની કલમ ૩ હેઠળના આરોપોમાંથી મુક્ત કરવાનો ઇનકાર કર્યોે હતો. અરજદાર પર ઓફિસની મિલકતને નુકસાન પહોંચાડવાનો અને સરકારી કોલેજના પ્રિન્સિપાલ સામે અપશબ્દોનો ઉપયોગ કરવાનો આરોપ હતો. 

 અરજદારે દલીલ કરી હતી કે ચાર્જશીટમાંના આરોપો ભલે દેખીતી રીતે લાગુ કરાયા હોય, પણ કલમ ૨૯૪  હેઠળ કોઈ ગુનો બન્યો નથી, કારણ કે ચાર્જશીટમાંની કોઈપણ સામગ્રી કલમ ૨૯૪ ના ઘટકોને આકષત કરતી નથી. કોર્ટે નોંધ્યું કે અરજદારે કાચ તોડીને મિલકતને નુકસાન પહોંચાડયું હતું અને સળિયાની મદદથી ટીવીને પણ નુકસાન પહોંચાડયું હતું. વધુમાં, અરજદારે ગંદી ભાષાનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને આચાર્ય સાથે દુર્વ્યવહાર કર્યો હતો, જેના પરિણામે અંદાજિત રૃ. ૧,૦૦,૦૦૦નું નુકસાન થયું હતું. 

 કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે ફક્ત અપશબ્દો અથવા ગંદી ભાષાનો ઉપયોગ જ કલમ ૨૯૪ ની જોગવાઈઓને આકષત કરવા માટે પૂરતો નથી. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તપાસ અધિકારી દ્વારા નોંધાયેલા નિવેદનો એવું સૂચવતા નથી કે અરજદારના ઉચ્ચારણથી કોઈ વ્યક્તિ નારાજ થઈ હતી. ફક્ત અપમાનજનક, ગંદી અથવા બિનસંસદીય ભાષાનો ઉપયોગ, જેમાં ઉપરોક્ત શબ્દોનો ઉચ્ચાર (મરાઠી ભાષામાં) શામેલ છે, તે કલમ ૨૯૪ ની જોગવાઈઓને આકષત કરવા માટે પૂરતું નથી. ફક્ત એટલા માટે કે વપરાયેલ શબ્દો/શબ્દો અપમાનજનક અથવા બદનક્ષીકારક હોઈ શકે,  તે શબ્દો પોતે આઈપીસીની કલમ ૨૯૪ હેઠળ ગુનાને આકષત કરવા માટે પૂરતા નથી,એમ કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું. 

 કોર્ટે વધુમાં ટિપ્પણી કરી કે અરજદારે તેમના નિવૃત્તિ લાભોની ચુકવણી ન થવાની હતાશાને કારણે આ ગુનો કર્યો હતો અને તે આ પાસા પર આચાર્યને પૂછપરછ કરી રહ્યો હતો, અને જનરલ પ્રોવિડન્ટ ફંડ (પીએફ) ના લાભો  જારી કરવાની ધમકી આપી રહ્યો હતો. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૨૯૪ ની જોગવાઈઓને આકર્ષવા માટે કોઈ પ્રથમ દૃષ્ટિએ કેસ બનાવવામાં આવતો નથી, કારણ કે અરજદારે આ અરજીને ફક્ત કલમ ૨૯૪ ના ઉપયોગ સુધી મર્યાદિત રાખી છે. તેણે અવલોકન કર્યું કે નીચેની બંને અદાલતોએ કલમ ૨૯૪ ના અવકાશ, કાર્યક્ષેત્ર અને ઘટકોને ધ્યાનમાં ન લઈને ગંભીર ભૂલ કરી છે. તદનુસાર, કોર્ટે મેજિસ્ટ્રેટ અને સેશન્સ કોર્ટના આદેશોને રદ કર્યા જ્યારે અન્ય આરોપોને યથાવત રાખ્યા હતા.