લોહીના અથવા કાયદેસર રીતે માન્ય સંબંધોનો અભાવ
ભાડૂઆતના ૧૯૮૫માં મૃત્યુ બાદ પણ ઘરમાં રહેતા ઘરનોકર, પત્નીનો દાવો બોમ્બે હાઈકોર્ટે ફગાવ્યો
મુંબઈ - પ્રેમ કે સંભાળના કારણે ભાડૂઆતો સાથે રહેતા વ્યક્તિઓ, કોઈપણ રક્ત કે કાયદેસર રીતે માન્ય સંબંધ વિના, ભાડાપટ્ટાના અધિકાર દાવો કરી શકતા નથી, એમ બોમ્બે હાઈકોર્ટે ચુકાદો આપીને ઘરકામ કરનાર અને તેની પત્નીને દક્ષિણ મુંબઈમાં ફ્લેટ ખાલી કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. તે ૧૯૪૮ માં પૂર્ણ-સમયના ઘરેલુ સહાયક તરીકે નોકરી કરતો હતો અને ૧૯૮૫ માં કાયદેસર ભાડૂઆતના મૃત્યુ પછી પણ તેની પત્ની સાથે ફ્લેટમાં રહેતો હતો, એમ કોર્ટે નોંધ્યું હતું.
આ વિવાદ ગામદેવીના શંકર ભવનમાં એક ફ્લેટને લગતો છે, જ્યાં મૂળ ભાડૂઆત તરીકે પીએસ અઠવણકરે રહેતા હતા. ફ્લેટના માલિકોનો દાવો છે કે નવેમ્બર ૧૯૬૫માં ભાડૂઆત કરાર સમાપ્ત થઈ ગયો હોવા છતાં અઠવણકરે ઓગસ્ટ ૧૯૮૫માં તેમના મૃત્યુ સુધી ત્યાં રહેતા હતા.
તેમના અવસાન પછી, તેમના ઘરના નોકર શાંતારામ ગુજર અને તેમની પત્ની ફ્લેટમાં રહેવાનું ચાલુ રાખતા હતા, અને દાવો કરતા હતા કે તેઓ રહેવાના હકદાર છે કારણ કે તેઓ ભાડૂઆતની સંભાળ રાખતા હતા અને તેમના પરિવાર તરીકે ગણવામાં આવતા હતા. જોકે, ફ્લેટ માલિકોએ દલીલ કરી હતી કે આ દંપતી અતિક્રમણ કરનારા હતા અને તેમને રહેવાનો કોઈ કાનૂની અધિકાર નહોતો અને તેમને ખાલી કરાવવાની માંગ કરી હતી.
૧૯૮૫માં નોટિસ જારી કરવા છતાં ગુજરોએ ઘર ખાલી કરવાનો ઇનકાર કર્યો ત્યારે, માલિકોએ તેમના કબજાને ખોટા અને ગેરકાયદે ગણાવીને ખાલી કરાવવાનો દાવો દાખલ કર્યો હતો. દંપતીએ આ અરજીનો વિરોધ કર્યો અને દાવો કર્યો હતો કે ૧૯૪૮થી તેમના લાંબા રોકાણને કારણે તેઓ મહારાષ્ટ્ર ભાડા, હોટેલ અને રહેઠાણ ઘરના દર નિયંત્રણ અધિનિયમ, ૧૯૪૭ હેઠળ ભાડાપટ્ટા રક્ષણ મેળવવા માટે હકદાર છે.
૧૯૯૬માં એક ટ્રાયલ કોર્ટે આ દાવો ફગાવી દીધો, જેના કારણે ૨૦૦૨માં માલિકોએ બોમ્બે હાઈકોર્ટનો સંપર્ક કરવો પડયો, જ્યારે એક જજની બેન્ચે ટ્રાયલ કોર્ટના આદેશને રદ કર્યો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ભાડા કાયદો ફક્ત લોહી અથવા લગ્ન દ્વારા જોડાયેલા પરિવારના સભ્યોનું રક્ષણ કરે છે, ભાવનાત્મક સંબંધોને ધ્યાનમાં લીધા વિના અસંબંધિત વ્યક્તિઓનું નહીં. આ પછી, ગજરોએ આ ચુકાદાને પડકાર્યો હતો.
૨૦ એપ્રિલના રોજ સુનાવણી દરમિયાન, ન્યાયાધીશ જી.એસ. કુલકર્ણી અને આરતી સાઠેની ડિવિઝન બેન્ચે ગુજરો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીને ફગાવી દીધી હતી, અને પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે ભાડા કાયદા હેઠળ કુટુંબ શબ્દનો અર્થ તેના સામાન્ય અર્થમાં થવો જોઈએ, જે લોહીના સંબંધો અથવા કાયદેસર રીતે માન્ય સંબંધો સુધી મર્યાદિત છે.
અપીલકર્તાઓ મૂળ ભાડૂઆતના પરિવારના સભ્યો કે કાનૂની વારસદાર ન હતા, તે જોતાં કોર્ટે ઠરાવ્યું કે તેઓ કાયદા હેઠળ રક્ષણનો દાવો કરી શકતા નથી.
બેન્ચે દંપતીને આઠ અઠવાડિયામાં ફ્લેટ ખાલી કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો, નોંધ્યું કે માલિકો ઘણા વર્ષોથી તેમના મિલકત અધિકારોથી વંચિત હતા. તેણે વધુમાં ભાર મૂક્યો કે ભાડૂઆત-સુરક્ષા કાયદાઓને મકાનમાલિકોના અધિકારોને ખતમ કરવા માટે લંબાવી શકાય નહીં, જે આવા કાયદાનો હેતુ ક્યારેય નહોતો.
