કાયદાના અમલીકરણમાં અધિકારીઓની આળસની ઝાટકણી
ફેરિયાઓ માટે ખાસ ઝોન નક્કી કરવાની કવાયત વગર તેમને ગેરકાયદે હોવાનું ઠેરવી શકાય નહિ
મુંબઈ - બોમ્બે હાઈકોર્ટે બુધવારે મહારાષ્ટ્ર સરકાર અને નવી મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (એનએમએમસી)દ્વારા ફેરિયા કાયદાના અમલીકરણમાં વિલંબ બદલ ટીકા કરી હતી અને તેના અમલીકરણ માટે સ્પષ્ટ, સમયબદ્ધ રોડમેપ તૈયાર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
ોર્ટ ફેરિયાઓ દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીઓ પર સુનાવણી કરી રહી હતી, જેમાં મહારાષ્ટ્ર હોકર્સ ફેડરેશનની અરજીનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમાં નોન-હોકિંગ ઝોનમાં કામ કરતા હોવાના આધારે તેમની સામે કાર્યવાહીને પડકારવામાં આવ્યો હતો. અરજીમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે એનએમએમસીએ પંચનામા વિના તેમનો માલ જપ્ત કર્યોે હતો.
મહાપાલિકાના વલણ પર સવાલ ઉઠાવતા હાઈકોર્ટે મહાપાલિકાને આવા ઝોન તારવવામાં આવ્યા છે કે કેમ તે જણાવવા કહ્યું હતું. ન્યાયાધીશ ભારતી ડાંગરે અને મંજુષા દેશપાંડેની બેન્ચે કહ્યું, તમે હોકિંગ ઝોન ક્યાં નક્કી કર્યા છે તે અમને બતાવો, યોગ્ય કાયદાકીય કવાયતના અભાવે, સત્તાવાળાઓ ફેરિયાઓને ગેરકાયદે હોવાનું ગણાવી શકે નહીં.
અરજદારના વકીલે દલીલ કરી હતી કે સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ (આજીવિકાનું રક્ષણ અને સ્ટ્રીટ વેન્ડિંગનું નિયમન) અધિનિયમ, ૨૦૧૪ હેઠળ, સર્વેક્ષણ હાથ ધરવામાં ન આવે અને વેન્ડિંગ ઝોન ઔપચારિક રીતે સીમાંકન ન થાય ત્યાં સધી ફેરિયાઓને જગ્યા ખાલી કરાવવ સામે રક્ષણ છે પરંતુ આવી કોઈ પારદર્શક કવાયત અત્યાર સુધી પૂર્ણ થઈ નથી.
રાજ્ય સરકારે એડવોકેટ સવિતા પ્રભુણે દ્વારા કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે સ્થાનિક સંસ્થાઓ અને ટાઉન વેન્ડિંગ સમિતિઓ (ટીવીસી) સાથે પરામર્શ કર્યા પછી સમગ્ર મહારાષ્ટ્રમાં સ્ટ્રીટ વેન્ડિંગના નિયમન માટે એક સમાન યોજના બનાવવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે ૩૧૬ સમિતિઓની રચના કરવામાં આવી છે અને આ પ્રક્રિયા ચાલુ છે અને યોગ્ય સમયે પૂર્ણ કરવામાં આવશે.
જોકે, બેન્ચે સતત વિલંબ પર અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો અને ઉમેર્યું કે રાજ્ય સ્થાનિક અધિકારીઓના પ્રતિભાવો માટે અનિશ્ચિત સમય સુધી રાહ જોઈ શકે નહીં.
કોર્ટે અધકચરા અભિગમની પણ ટીકા કરીને નોંધ્યું કે રાજ્ય દ્વારા આધાર રાખેલી ૨૦૧૭ ની મોડેલ યોજનામાં ઘણી ખામીઓ હતી અને તેમાં યોગ્ય પરામર્શનો અભાવ હતો. જ્યારે તમે કોઈ યોજના ઘડી રહ્યા હોવ, ત્યારે તે સંપૂર્ણ અને સંપૂર્ણ હોવી જોઈએ. નહીં તો, કોઈ બીજું ફરીથી કોર્ટમાં આવશે,એમ બેન્ચે અવલોકન કર્યું.
જવાબદારી માટે દબાણ કરતા, કોર્ટે ચેતવણી આપી હતી કે જો સમયમર્યાદા પૂરી પાડવામાં નહીં આવે તો તે દખલ કરશે. જો તમે અમને સમયમર્યાદા નહીં આપો, તો અમે સમયમર્યાદા જારી કરીશું... અને જે અધિકારીઓ તેનું પાલન નહીં કરે તેઓ અવમાન માટે જવાબદાર રહેશે,એમ તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે.
કાયદાના અમલીકરણમાં નિષ્ફળતાને કારણે વિક્રેતાઓને કોર્ટમાં જવાની ફરજ પડી હોવાનું અવલોકન કરતાં, બેન્ચે રાજ્યને યોજનાને અંતિમ સ્વરૃપ આપવા, સૂચિત કરવા અને અમલમાં મૂકવા માટે સમયરેખા સાથે નક્કર રોડમેપ મૂકવાની અંતિમ તક આપી. આ મામલાની આગામી સુનાવણી ૨૦ એપ્રિલે થશે.
