પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં અર્થતંત્રએ મજબૂતી દર્શાવી, પરંતુ જોખમો હજુ પણ યથાવત

- આગામી ક્વાર્ટરમાં અર્થતંત્રની વૃદ્ધિ મોટાભાગે ભારત-અમેરિકા સંબંધોના સુધારા પર નિર્ભર રહેશે

આર્થિક અનિશ્ચિતતાના આ સમયગાળામાં, ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ક્વાર્ટર (એપ્રિલ-જૂન) માટે કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (જીડીપી) ના અંદાજોએ આર્થિક નિષ્ણાતો અને આગાહી કરનારાઓને આશ્ચર્યચકિત કર્યા છે. ગયા અઠવાડિયે જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર ડેટા દર્શાવે છે કે જૂન ક્વાર્ટરમાં અર્થતંત્ર ૭.૮ ટકાના દરે વધ્યું હતું, જે પાંચ ક્વાર્ટરમાં સૌથી વધુ છે. કુલ મૂલ્યવર્ધનને અર્થતંત્રનો સારો સૂચક માનવામાં આવે છે અને તે ૭.૬ ટકા વધ્યું છે.

 ભારતીય રિઝર્વ બેંકે આ ક્વાર્ટરમાં ૬.૫ ટકાના વિકાસનો અંદાજ મૂક્યો હતો. જોકે, પ્રતિકૂળ વ્યવસાયિક વાતાવરણમાં વૃદ્ધિના આ સ્તરને જાળવી રાખવું અથવા રિઝર્વ બેંકના ૬.૫ ટકાના સંપૂર્ણ વર્ષના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવું પડકારજનક હોઈ શકે છે.

અર્થતંત્રના લગભગ તમામ ભાગોએ પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં વૃદ્ધિને વેગ આપ્યો હતો. કૃષિ ક્ષેત્રનો વિકાસ દર ૩.૭ ટકા રહ્યો છે જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં ૧.૫ ટકા હતો. ઉત્પાદન ક્ષેત્રનો વિકાસ દર ૭.૭ ટકા રહ્યો છે જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં ૭.૬ ટકા હતો. સેવા ક્ષેત્રનો વિકાસ દર પણ ગયા વર્ષની સરખામણીમાં વધુ ઝડપી રહ્યો છે, જ્યારે ખાણકામ ક્ષેત્રમાં ઘટાડો થયો છે. તો બાંધકામ ક્ષેત્ર પણ ધીમું પડયું છે.

સરકારી ખર્ચ દ્વારા ઊંચા વિકાસને આંશિક રીતે મદદ મળી હતી, જે ત્રિમાસિક ગાળામાં ૭.૪ ટકા વધ્યો હતો. સામાન્ય ચૂંટણીઓને કારણે ગયા વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં સરકારી ખર્ચ મર્યાદિત હતો. આ વાત સરકારી ખાતાઓમાં પણ પ્રતિબિંબિત થઈ હતી. કેન્દ્ર સરકારે પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં વાર્ષિક મૂડી ખર્ચ બજેટનો લગભગ એક ક્વાર્ટર ખર્ચ કર્યો હતો, જે ગયા વર્ષના સમાન ત્રિમાસિક ગાળામાં માત્ર ૧૬ ટકા હતો.

પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળાના આંકડા પ્રોત્સાહક છે, પરંતુ હવેથી પરિસ્થિતિ મુશ્કેલ બની શકે છે. વિકાસ માટે સૌથી મોટું જોખમ અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફ છે. અંદાજો સૂચવે છે કે લગભગ ૬૬ ટકા ભારતીય નિકાસ પર ૫૦ ટકા કે તેથી વધુ ટેરિફ લાગશે. વૃદ્ધિ પર તેની વાસ્તવિક અસર ડયુટી કેટલા સમય સુધી ચાલુ રહેશે તેના પર નિર્ભર રહેશે.

જો આ સ્તરની ડયુટી થોડા ક્વાર્ટર માટે પણ ચાલુ રહેશે, તો તે રોજગાર અને સ્થાનિક માંગને અસર કરવાનું શરૂ કરશે. સરકાર તેની અસર ઘટાડવા માટે કામ કરી રહી છે, પરંતુ માંગના સંભવિત નુકસાનની ભરપાઈ કરવી મુશ્કેલ બનશે. આવી સ્થિતિમાં, આગામી ક્વાર્ટરમાં વૃદ્ધિ મોટાભાગે ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં સુધારા પર નિર્ભર રહેશે.

વધુમાં, વર્તમાન ક્વાર્ટરની વૃદ્ધિ પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે કારણ કે ઘણા ઘરો ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (જીએસટી) માં સંભવિત ઘટાડાની અપેક્ષાએ તેમના ખરીદીના નિર્ણયો મુલતવી રાખી શકે છે. જો કે જીએસટી દરો સમાયોજિત થતાં જ માંગ ફરીથી વધશે.