GDPમાં આશ્ચર્યજનક વૃદ્ધિ, પરંતુ આગળનો રસ્તો પડકારોથી ભરેલો
શ્વિક ઇંધણના ઊંચા ભાવ, નબળા ચોમાસાની અસર સાથે પણ સંઘર્ષ
ગલ્ફ કટોકટી ફેબુ્રઆરીના અંતમાં શરૂ થઈ હતી, જેણે ક્વાર્ટર માટે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ગંભીર દબાણ ઊભું કર્યું હતું
રાષ્ટ્રીય આંકડાકીય કાર્યાલય દ્વારા ગયા અઠવાડિયે જાહેર કરાયેલા નવીનતમ જીડીપી વૃદ્ધિ ડેટા દર્શાવે છે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૬ના ચોથા ક્વાર્ટરમાં અર્થતંત્ર વાર્ષિક ધોરણે ૭.૮ ટકાના દરે વધ્યું હતું. આ દર લગભગ પાછલા ક્વાર્ટર જેટલો જ છે અને સકારાત્મક આશ્ચર્ય સાથે આવે છે.
હકીકતમાં, અર્થશાસ્ત્રીઓના પોલમાં ૭.૨ ટકા વૃદ્ધિનો અંદાજ હતો. આમ, નાણાકીય વર્ષ ૨૬ માં વાસ્તવિક જીડીપી વૃદ્ધિનો કામચલાઉ અંદાજ હવે ૭.૭ ટકા છે, જે ગયા વર્ષે નોંધાયેલા ૭.૧ ટકા કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. વર્ષના બીજા ભાગમાં અપેક્ષિત મંદી આવી ન હતી.આ અંશતઃ રાષ્ટ્રીય ખાતાઓમાં સહવર્તી આધાર વર્ષમાં ફેરફારને કારણે હોઈ શકે છે, જેણે ૨૦૧૧-૧૨ થી ૨૦૨૨-૨૩ સુધી સતત ભાવ ગણતરી માટે આધાર વર્ષમાં ફેરફાર કર્યો હતો. આ ફેરફાર, કેટલાક અન્ય પ્રણાલીગત ફેરફારો સાથે, જીડીપીના સ્તરમાં ઘટાડો કર્યો પરંતુ વૃદ્ધિ દરને સરળ અને વધાર્યો છે.
આ ફેરફારોની અસર ચર્ચાસ્પદ છે. આંકડાકીય પદ્ધતિમાં ફેરફારો સાથે આ પહેલા પણ બન્યું છે. આ ખાસ કરીને સાચું છે કારણ કે નોમિનલ જીડીપી માત્ર ૮.૯ ટકા વધ્યો હતો, જે સૂચવે છે કે અપેક્ષા કરતા ઓછો જીડીપી ડિફ્લેટર (નોમિનલ અને વાસ્તવિક ય્ઘઁ વચ્ચેનો ગુણોત્તર) આ વિશ્વ-સ્તરીય આંકડાઓને ટેકો આપે છે. જો કે, એ પણ નોંધવું જોઈએ કે ગયા સપ્ટેમ્બરમાં સુધારેલા જીએસટી કર માળખા અને અગાઉ આપવામાં આવેલી આવકવેરામાં રાહતથી હકારાત્મક માંગ અસરો બહાર આવતી રહી હતી.
ક્ષેત્રીય ડેટા અનુસાર, ચોથા ક્વાર્ટરમાં વૃદ્ધિ પ્રમાણમાં વ્યાપક હતી. સેવાઓમાં ૯ ટકાથી વધુ અને ઉત્પાદનમાં ૧૦ ટકાથી વધુનો વધારો થયો હતો. ખાનગી વપરાશ વૃદ્ધિ પાછલા ક્વાર્ટરથી થોડી ધીમી પડીને ૭.૬ ટકા થઈ હતી, પરંતુ કુલ નિશ્ચિત મૂડી નિર્માણમાં ૮.૨ ટકા વૃદ્ધિ સાથે, તે નોંધપાત્ર રહી હતી.
આ આંકડા ખાસ કરીને પ્રભાવશાળી છે કારણ કે ગલ્ફ કટોકટી ફેબુ્રઆરીના અંતમાં શરૂ થઈ હતી, જેણે ક્વાર્ટરના ત્રીજા ભાગ માટે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ગંભીર દબાણ ઊભું કર્યું હતું. તેલના ભાવમાં વધારાથી અર્થતંત્રને સૌથી ખરાબ અસરોથી બચાવવા માટે સરકારના પગલાં પણ આ સંદર્ભમાં મદદરૂપ થયા છે.
જોકે, આવા રક્ષણરૂપી પગલાં કાયમ માટે ટકી શકતા નથી. વડા પ્રધાને વિદેશી હૂંડિયામણ અનામતને બચાવવા માટે કેટલાક ખર્ચ નિયંત્રણો માટે હાકલ કરી છે અને સંકેત આપ્યો છે કે વધુ કડક પગલાં લેવામાં આવી શકે છે. તેથી, એવું માનવું ખોટું હશે કે વર્તમાન ત્રિમાસિક ગાળા, અને કદાચ જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિક ગાળા પણ ચોથા ત્રિમાસિક ગાળા જેટલો જ મજબૂત રહેશે.
સીએસઓ દ્વારા તેની વૃદ્ધિ આગાહી જાહેર કરવામાં આવી તેના થોડા કલાકો પહેલાં, ભારતીય રિઝર્વ બેંકે કહ્યું હતું કે પશ્ચિમ એશિયા કટોકટીને કારણે, ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં વૃદ્ધિ ૬.૬ ટકા રહી શકે છે, જે અગાઉના અંદાજ ૬.૯ ટકાથી ઓછી છે. ખાસ કરીને નબળા ચોમાસાની શક્યતાને કારણે ફુગાવાના જોખમો પણ અસ્તિત્વમાં છે.
ભારત હંમેશા ઊંચા વૈશ્વિક ઇંધણના ભાવ અને નબળા ચોમાસાની અસર સાથે સંઘર્ષ કરતું રહ્યું છે. જો બંને પડકારો એકસાથે ઉવે છે, તો તે એક ગંભીર સમસ્યા હશે. રિઝર્વ બેંક ચિંતિત છે કે ઊંચી ઉર્જા કિંમતો અને વૈશ્વિક પુરવઠામાં વિક્ષેપ પહેલાથી જ અર્થતંત્ર પર નકારાત્મક અસર કરી રહ્યા છે. આગામી મહિનાઓમાં આ અસરો વધુ તીવ્ર બનશે કારણ કે ઇંધણના ભાવની અસર વ્યાપક અર્થતંત્ર પર પડે છે.
એપ્રિલમાં યુદ્ધવિરામ પછી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો પડકાર ઉભો કર્યો છે. પરિસ્થિતિ બગડવાની આશંકાએ તેલના ભાવમાં વધારો કર્યો છે, જ્યારે શેરબજારો પર દબાણ આવ્યું છે.ઊર્જા સંશોધન કંપની રાયસ્ટાડ એનર્જીના જણાવ્યા અનુસાર, જો બંને દેશો વચ્ચે સંપૂર્ણ પાયે સંઘર્ષ ફરી શરૂ થાય છે, તો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૫૦ ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે. ગલ્ફ ક્ષેત્રના છ મુખ્ય તેલ ઉત્પાદક દેશોમાં તેલના ઉત્પાદનમાં આશરે ૧૧.૮ મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ અસર થઈ છે. આધુનિક સમયમાં તેલ પુરવઠા પર આ સૌથી મોટી અસર હોઈ શકે છે. હાલના તણાવ સંપૂર્ણ વિકસિત યુદ્ધ તરફ પાછા ફરવાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે કે કટોકટી જે હજુ પણ કાબુમાં રાખી શકાય છે તે કહેવું અકાળ ગણાશે.
આ પડકારો વચ્ચે, ભારત નસીબદાર છે કે તે વર્ષની શરૂઆત પ્રમાણમાં ઊંચી વૃદ્ધિ સાથે કરી રહ્યું છે. આ સ્થાનિક તાકાત કેટલી ટકાઉ રહેશે તે તો સમય જ કહેશે. જોકે, વૈશ્વિક ઉથલપાથલ વચ્ચે વૃદ્ધિને વેગ આપવા અને ભારતની આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત બનાવવા માટે સરકારે નક્કર અને કાયમી સુધારાઓ અમલમાં મૂકવાની જરૂર પડશે.
