વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે અનિશ્ચિતતાનો બીજો મુદ્દો, મોંઘું ક્રૂડ વિકાસને અસર કરશે

- યુદ્ધ અને ક્રૂડના ઊંચા ભાવથી સર્જાયેલી અનિશ્ચિતતા વપરાશ અને રોકાણના નિર્ણયોને અસર કરશે

ટેરિફ યુધ્ધ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે અનિશ્ચિતતાનો પ્રથમ દરવાજો છે. હવે ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેની લડાઈએ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે અનિશ્ચિતતાનો બીજો દરવાજો ખોલ્યો છે, જેની અસર ભારત પર પણ પડશે. બંને પક્ષોએ પીછેહઠ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હોવાથી અને ઇઝરાયલે પોતાના માટે નક્કી કરેલા લક્ષ્યોને ધ્યાનમાં રાખીને, આ લડાઈ વધુ લાંબા સમય સુધી ચાલવાની શક્યતા છે. પશ્ચિમ એશિયામાં આ લડાઈની તાત્કાલિક અસર તેલના ભાવ પર પડી શકે છે. યુધ્ધ વકરવાના ભયને કારણે, છેલ્લા એક અઠવાડિયામાં બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં લગભગ ૯ ટકાનો વધારો થયો છે.

વિશ્લેષકોનો અંદાજ છે કે તેલના ભાવ વર્તમાન ભાવથી ૧૫૦ ડોલર પ્રતિ બેરલ થઈ શકે છે. અગાઉ, યુક્રેન પર રશિયાના હુમલા પછી, તેલના ભાવ પાંચ મહિના સુધી પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડોલરથી ઉપર રહ્યા હતા. ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેનો વિવાદ ઓછામાં ઓછી બે રીતે તેલના ભાવને અસર કરી શકે છે. ઇઝરાયલે ઈરાનના તેલ મથકોને નિશાન બનાવ્યા છે, જે પુરવઠામાં વિક્ષેપ પાડી શકે છે.

પહેલી કારણ ઉત્પાદન છે. વિશ્લેષકો કહે છે કે પેટ્રોલિયમ નિકાસ કરનારા દેશોના જૂથ પાસે અછતને પહોંચી વળવાની ક્ષમતા છે, પરંતુ તે જોવાનું છે કે તેઓ કેટલી ઝડપથી ઉત્પાદન વધારી શકે છે. પરંતુ જો આ સંઘર્ષ અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં ફેલાય છે, તો તેના પરિણામો વધુ ગંભીર હોઈ શકે છે.

અનિશ્ચિતતાનું બીજું કારણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધ છે. વિશ્વના તેલનો એક તૃતીયાંશ ભાગ આ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે. કાચા તેલની સાથે, ગેસ પુરવઠો પણ ખોરવાઈ શકે છે. તેલ અને ગેસના ભાવમાં સતત વધારો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ખૂબ જ ખરાબ અસર કરશે, જે પહેલાથી જ વેપાર અનિશ્ચિતતાઓ સાથે ઝઝૂમી રહ્યું છે. તેલ અને ગેસના ઊંચા ભાવ ભારતીય અર્થતંત્રને ઘણી રીતે સીધી અસર કરશે. તેલના ભાવમાં વધારો વેપાર ખાધમાં પણ વધારો કરી શકે છે. આ વર્ષે ચાલુ ખાતાની ખાધ કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદનના ૧ ટકા હોવાનો અંદાજ છે.

વિશ્લેષકોના અંદાજ મુજબ, જો તેલના ભાવ લાંબા સમય સુધી તીવ્ર રીતે વધતા રહે તો ચાલુ ખાતાની ખાધ પણ નોંધપાત્ર રીતે વધી શકે છે. ભારત વિદેશી વિનિમય ભંડારમાં સુરક્ષિત છે અને બાહ્ય મોરચે અનિશ્ચિતતાઓનો સરળતાથી સામનો કરી શકે છે. પરંતુ ચાલુ ખાતાની ખાધમાં વધારો નાણાકીય પડકારો પેદા કરી શકે છે કારણ કે વૈશ્વિક નાણાકીય પરિસ્થિતિઓ પણ કડક થતી દેખાઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં, તેલના ભાવ ચલણ પર પણ વધુ દબાણ લાવી શકે છે. કાચા તેલના ઊંચા ભાવ વૃદ્ધિ અને ફુગાવાને સીધી અસર કરશે. ભારતીય રિઝર્વ બેંકના અંદાજ મુજબ, તેલના ભાવમાં ૧૦ ટકાનો વધારો ફુગાવામાં ૩૦ બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો અને વૃદ્ધિમાં ૧૫ બેસિસ પોઇન્ટનો ઘટાડો કરી શકે છે. તેલના ભાવમાં વધુ વધારો વધુ અસર કરશે. રિઝર્વ બેંકના એપ્રિલ નાણાકીય નીતિ અહેવાલમાં ૨૦૨૫-૨૬માં કાચા તેલ (ભારતીય બાસ્કેટ)ના ભાવ પ્રતિ બેરલ ૭૦ ડોલર પર રહેવાની અપેક્ષા છે. જોકે, ભારત ફુગાવાના મોરચે આરામદાયક છે, જેના કારણે નાણાકીય નીતિ સમિતિ નીતિ દરોમાં ઘટાડો કરવાનું ચાલુ રાખી શકે છે. પરંતુ જો તેલના ભાવ સતત ઊંચા રહે છે, તો અંદાજો પ્રભાવિત થઈ શકે છે અને ફુગાવાનું ચિત્ર પણ બદલાઈ શકે છે.

જો સરકાર તેલના ઊંચા ભાવને કારણે એક્સાઇઝ ડયુટી ઘટાડે છે અથવા તેલ કંપનીઓને ભાવનો બોજ સહન કરવા કહે છે, તો તિજોરી પર અસર થઈ શકે છે. જો તેલના ભાવ આર્થિક વિકાસને અસર કરે છે, તો પણ નાણાકીય પરિસ્થિતિ પ્રભાવિત થશે અને મહેસૂલ સંગ્રહ પર અસર થશે. યુદ્ધ અને તેલના ઊંચા ભાવથી સર્જાયેલી અનિશ્ચિતતા વપરાશ અને રોકાણના નિર્ણયોને અસર કરી શકે છે. આનાથી વૃદ્ધિની સંભાવનાઓ પર પણ અસર પડશે. ભારતીય નીતિ સંચાલકોએ આનો સામનો કરવામાં સાવચેત રહેવું પડશે.