હોર્મુઝમાં ફરી તણાવ ! ઓમાને મોટો ખેલ પાડતા ઈરાન વિફર્યું, મિસાઈલ ઝિંકવાની આપી ધમકી

Strait Of Hormuz Iran Warning Oman : સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ખુલ્યા બાદ પણ ત્યાં તણાવ અને સંઘર્ષનું સ્તર બહુ ઓછું થયું નથી. ગુરુવારે હોર્મુઝમાં ઓમાન તરફથી પસાર થઈ રહેલા એક ઓઈલ ટેન્કરને ચેતવણી આપતા ઈરાની નેવીએ કહ્યું કે, તમે અમારી મિસાઈલની રેન્જમાં છો અને ઈરાની નેવી ગમે ત્યારે ફાયર કરી શકે છે. યુદ્ધવિરામ બાદ ઈરાનની આ ચેતવણીથી હોર્મુઝમાં ફરી એકવાર માહોલ તણાવપૂર્ણ બની ગયો છે. ઓમાને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ના સહયોગથી સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં પોતાના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાંથી જહાજો અને ઓઈલ ટેન્કરો પસાર થવા માટે એક નવો રૂટ એક્ટિવેટ કરી દીધો છે. આ રૂટ શરૂ થવાથી હોર્મુઝમાં ઈરાનની દાદાગીરી ખતમ થઈ જશે. ઓમાનના આ પગલાને અમેરિકાનો સાથ મળ્યો છે, પરંતુ તેનાથી ઈરાન ચિડાયેલું છે.

ઈરાનની જહાજોને ધમકી
ગુરુવારે ઘણા ટેન્કરોએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની દરિયાઈ એજન્સી દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલા નવા રસ્તા પરથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કર્યું હતું. ઈરાને ઓમાનના કિનારા પાસેથી પસાર થતા આ રસ્તાનો ઉપયોગ કરનારા જહાજોને ધમકી આપી છે. આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ પર વૈકલ્પિક રૂટ ખુલવાથી વિશ્વના અર્થતંત્ર પરનું દબાણ ઘટશે અને અમેરિકા સાથે ચાલી રહેલી શાંતિ વાટાઘાટોમાં ઈરાનની સોદાબાજી કરવાની ક્ષમતા ખતમ થઈ જશે. અમેરિકાના સહયોગી દેશોને ભરોસો આપવા માટે ખાડી દેશોના પ્રવાસે આવેલા અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ જણાવ્યું હતું કે, વોશિંગ્ટન આ નવા રસ્તા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાસે કેવો છે ટ્રાફિક?

આ સ્ટ્રેટ પરથી પસાર થતા ટ્રાફિકમાં વધારો થયો છે, પરંતુ તે હજી પણ યુદ્ધ પહેલાના સ્તર કરતા ઘણો નીચે છે. ગુરુવારે ઓઈલની કિંમત થોડા સમય માટે યુદ્ધ પહેલાના 73 ડોલર પ્રતિ બેરલ કરતા પણ ઓછી થઈ ગઈ હતી. આ એવો સંકેત છે કે, બજારને લાગે છે કે સ્થિતિ સુધરી રહી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી હવે વધુ જહાજો પસાર થઈ રહ્યા છે, પરંતુ યુદ્ધ પહેલાની સરખામણીમાં તેમની સંખ્યા ઘણી ઓછી છે. ગુરુવારની સવારે, 'સ્ટોઇક વોરિયર' જહાજની આગેવાની હેઠળ ઓઈલ ટેન્કરોનો એક કાફલો સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને ત્યારબાદ ઓમાનના કિનારાની સાથે-સાથે આગળ વધ્યો અને ઓમાનના મુસંદમ દ્વીપકલ્પની ખૂબ નજીકથી પસાર થયો. આ રસ્તો ઓમાન અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એજન્સી ઇન્ટરનેશનલ મેરીટાઇમ ઓર્ગેનાઇઝેશને નક્કી કર્યો હતો.

ઈરાને ક્યાં ક્યાં બિછાવી સુરંગ?

આ રસ્તાની ઉત્તરમાં 'ટ્રાફિક સેપરેશન સ્કીમ' કોરિડોર છે, જે સ્ટ્રેટની મધ્યમાં છે. યુદ્ધ પહેલા અહીંથી જહાજો મુક્તપણે પસાર થતા હતા. ઈરાનનું કહેવું છે કે, 28 ફેબ્રુઆરીના રોજ અમેરિકા અને ઈઝરાયલના હુમલા બાદ તેણે એ રસ્તા પર દરિયાઈ સુરંગો (બારૂદી સુરંગો) બિછાવી દીધી હતી, અને ત્યાં ઓછામાં ઓછી એક સુરંગ જોવા પણ મળી છે. જોકે અમેરિકી સેનાની મદદથી કેટલાક જહાજો તે સ્ટ્રેટમાંથી બહાર નીકળી રહ્યા હતા, પરંતુ ફસાયેલા જહાજોને બહાર કાઢવા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એજન્સીનો આ પ્રયાસ સૌથી નવો ઉપાય છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે, શિપિંગનો આ નવો રસ્તો તેને 'મંજૂર નથી'. ઈરાનની રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સની નેવીએ નવા શિપિંગ રૂટ અને વધતા ટ્રાફિક પર પ્રતિક્રિયા આપતા ગુરુવારે એક ચેતવણી જાહેર કરી, જેને ઈરાનની સરકારી સમાચાર એજન્સી IRNA એ પ્રકાશિત કરી છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, 'આ નવો રૂટ ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાનને કોઈ માહિતી આપ્યા વિના અથવા તેમની સાથે તાલમેલ મિલાવ્યા વિના બનાવવામાં આવ્યો છે, અને તે અસ્વીકાર્ય અને અત્યંત જોખમી છે.'

રૂટ્સ બહારના જહાજો પર શું છે પ્રતિબંધ?
ઈરાની સેનાએ જણાવ્યું હતું કે, 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવા માટેનો એકમાત્ર અધિકૃત રૂટ એ જ છે, જે ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાને જાહેર કર્યો છે. આ રૂટ્સની બહાર જહાજોની અવરજવર અત્યંત જોખમી અને પ્રતિબંધિત છે.' તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, નિયમો તોડનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે, પરંતુ આ અંગે વિગતવાર કોઈ માહિતી આપી નથી. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં હજુ સુધી કોઈ અનિચ્છનીય ઘટનાના સમાચાર નથી. જોકે ખાનગી સુરક્ષા ફર્મ એમ્બ્રે (Ambrey)ના જણાવ્યા અનુસાર, બુધવારે ઈરાની નેવીએ રેડિયો પર એક ટેન્કરને ધમકી આપી હતી, જેમાં એક સૈનિકે ચેતવણી આપી હતી કે 'તમે મારી મિસાઈલોની રેન્જમાં છો અને હું તમારા પર ફાયરિંગ કરી શકું છું.'

જોકે આ બધી ઘટના વચ્ચે અમેરિકી વિદેશ મંત્રી રુબિયોનું કહેવું છે કે, અમેરિકા એ સુનિશ્ચિત કરશે કે જહાજો પર કોઈ પણ પ્રકારનો ટોલ ટેક્સ વસૂલવામાં ન આવે.