રશિયાની 'ડબલ ગેમ' : ભારતની મહત્ત્વપૂર્ણ માગ ફગાવી, પાકિસ્તાનને આપશે ફાઈટર જેટ એન્જિન

India-Russia Defence Relations: પાકિસ્તાનનું JF-17 ફાઈટર જેટ ચીની ફાઈટર જેટ હોઈ શકે છે, પરંતુ તે ઉડવા માટે રશિયામાં બનેલું એન્જિન પર આધાર રાખે છે. આ ફાઇટર જેટ રશિયાના RD-93MA એન્જિનથી ચાલે છે. પરંતુ હવે ભારત અને રશિયા વચ્ચે આ એન્જિનને લઈને વિવાદ થઈ શકે છે. ભારત લાંબા સમયથી રશિયાને પાકિસ્તાનને આ એન્જિન સપ્લાય કરવા વિનંતી કરી રહ્યું છે, પરંતુ તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, ભારતના વાંધાઓને અવગણીને, રશિયાએ પાકિસ્તાનને RD-93MA એન્જિન સપ્લાય કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. રશિયાના યુનાઇટેડ એન્જિન કોર્પોરેશન (UEC)-ક્લિમોવ દ્વારા ઉત્પાદિત આ અદ્યતન પાવરપ્લાન્ટ્સ, ચીન સાથે સંયુક્ત રીતે વિકસિત પાકિસ્તાન વાયુસેનાના સૌથી અદ્યતન JF-17 થંડર બ્લોક 3 ફાઈટર જેટનો આધારસ્તંભ છે.

પાકિસ્તાનને એન્જિન સપ્લાય કરે છે રશિયા 

ભારતે લાંબા સમયથી રશિયાને અપીલ કરી હતી કે તે પાકિસ્તાનને એન્જિન ન વેચે, કારણ કે તે પાકિસ્તાની વાયુસેનાની તાકાત અને આધુનિકીકરણ ક્ષમતાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે. જોકે, મોસ્કોએ ભારતને અવગણ્યા અને એન્જિન સપ્લાય ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય લીધો. કેટલાક અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે તાજેતરના ભારત-પાકિસ્તાન સંઘર્ષ બાદ ભારતે રશિયાને એન્જિન સપ્લાય બંધ કરવા પણ અપીલ કરી હતી.

JF-17 એ 4.5-જનરેશનનું ફાઇટર જેટ છે જે પાકિસ્તાન ચીનની મદદથી સ્વદેશી રીતે બને છે. આ ફાઈટર જેટના પ્રારંભિક પ્રકારો, બ્લોક I અને બ્લોક II, ઘણીવાર ઓછી કિંમતના, મધ્યમ-અંતરના ફાઈટર તરીકે વર્ણવવામાં આવતા હતા, પરંતુ બ્લોક III એક અદ્યતન ફાઈટર જેટ છે. આ પ્રકારમાં AESA રડાર, હેલ્મેટ-માઉન્ટેડ ડિસ્પ્લે, અદ્યતન ઈલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ પ્રણાલીઓ અને ચીની બનાવટના PL-15 લાંબા અંતરની મિસાઈલો છે. પાકિસ્તાનનો દાવો છે કે JF-17 ફાઈટર જેટમાં રાફેલ અને સુખોઈ-30MKI જેવી જ ક્ષમતાઓ છે. જો કે,નિષ્ણાતો આ દાવાને નકારી કાઢે છે. તેમ છતાં, જેમ સુખોઈ-30MKI ભારતીય વાયુસેનાનો આધારસ્તંભ છે. તેવી જ રીતે JF-17 પાકિસ્તાની વાયુસેનાનો આધારસ્તંભ છે. પાકિસ્તાની સેના પાસે JF-17 ફાઈટર જેટનો સૌથી મોટો કાફલો છે.

ભારતે રશિયાના એન્જિન સામે વાંધો ઊઠાવ્યો

ભારતે પાકિસ્તાની વિમાનો માટે રશિયાના એન્જિનના વેચાણ સામે સતત વાંધો ઉઠાવ્યો છે. 2006માં પણ જ્યારે રશિયાના એન્જિન માટેનો ડીલ થઈ હતી, ત્યારે ભારતે વાંધો ઊઠાવ્યો હતો. 2006માં ભારતે ચીનને RD-93 એન્જિન પાકિસ્તાનને ફરીથી નિકાસ કરવાની મંજૂરી આપવાના મોસ્કોના નિર્ણયનો વિરોધ કર્યો હતો. જોકે, તે સમયે રશિયાએ દલીલ કરી હતી કે તે એન્જિન સીધા પાકિસ્તાનને નહીં, પરંતુ ચીનને વેચી રહ્યું છે. રશિયાએ અગાઉ ભારતને આપવામાં આવતી ધમકીઓને અવગણી હતી, અને તેણે ફરીથી આવું કર્યું છે.