Nobel Prize 2025 Chemistry: આ વર્ષે જાપાન, અમેરિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયાના ત્રણ વિજ્ઞાનીને કેમિસ્ટ્રીના સંયુક્ત નોબેલ પુરસ્કાર આપવાની જાહેરાત કરાઈ છે. રોયલ સ્વીડિશ એકેડમી ઓફ સાયન્સિસે 8 ઓક્ટોબરના રોજ જાહેરાત કરી કે સુસુમુ કિતાગાવા, રિચર્ડ રોબ્સન અને ઉમર એમ. યાધીને રસાયણશાસ્ત્રના નોબેલ પુરસ્કાર માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા છે. તેમને આ સન્માન 'ડેવલપમેન્ટ ઓફ મેટલ ઓર્ગેનિક ફ્રેમવર્ક' (MOFs) માટે તેમના યોગદાન બદલ એનાયત કરાશે.
રિચર્ડ રોબ્સનનો પ્રયોગ
1989માં, રસાયણ વિજ્ઞાન પુરસ્કાર વિજેતા રિચર્ડ રોબ્સનએ અણુઓના આંતરિક ગુણધર્મોનો એક નવી રીતે ઉપયોગ કરવાનો પ્રયોગ કર્યો હતો. તેમણે ધન વીજભારિત કોપર આયનોને એક ચતુર્ભુજ અણુ સાથે જોડ્યા. આ ચતુર્ભુજ અણુમાં એક રાસાયણિક સમૂહ હતો, જે દરેક બાજુના અંતે કોપર આયનો તરફ આકર્ષિત થતો હતો. જ્યારે આ બધા જોડાયા, ત્યારે તે એક સુવ્યવસ્થિત, વિશાળ સ્ફટિક (ક્રિસ્ટલ)નું નિર્માણ કરવા માટે બંધાઈ ગયા. આ રચના અસંખ્ય પોલાણથી ભરેલા હીરા જેવી હતી.
કિતાગાવા અને યાઘીનો ફાળો
સુસુમુ કિતાગાવાએ દર્શાવ્યું કે ગેસ (વાયુ) આ સંરચનાઓની અંદર અને બહાર પ્રવાહિત થઈ શકે છે. તેમણે ભવિષ્યવાણી કરી કે મેટલ-ઓર્ગેનિક ફ્રેમવર્ક (MOFs)ને લચીલા (લવચીક) બનાવી શકાય છે.
જ્યારે, ઉમર યાઘીએ એક ખૂબ જ સ્થિર MOF બનાવ્યું અને દર્શાવ્યું કે તેને તર્કસંગત ડિઝાઇનનો ઉપયોગ કરીને મોડિફાય કરી શકાય છે, જેનાથી તેને નવા અને ઇચ્છનીય ગુણધર્મો પ્રાપ્ત થઈ શકે છે.
'રેગ્યુલેટરી ટી ટિશ્યૂ'ના શોધકર્તાઓને સન્માન
નોબેલ પુરસ્કારોની ઘોષણા 6 ઓક્ટોબર, 2025ના સોમવારથી 'મેડિસિન (તબીબી ક્ષેત્ર)'ના પુરસ્કાર સાથે શરૂ થઈ. આ વર્ષે, મેડિસિનનું નોબેલ સન્માન વૈજ્ઞાનિકો મેરી ઈ. બ્રુનકો, ફ્રેડ રામ્સડેલ અને શિમિયોન સકાગુચીને મળ્યું છે. તેમને રોગપ્રતિકારક શક્તિ (ઇમ્યુન સિસ્ટમ)નું રક્ષણ કરતા 'રેગ્યુલેટરી ટી ટિશ્યૂ'ની શોધ કરવા બદલ આ પુરસ્કાર એનાયત કરાશે.
આ પણ વાંચો: ટ્રમ્પના H1-B વિઝા બોમ્બની ઇફેક્ટ, ભારતમાં NRI વરરાજાની ડિમાન્ડ ઘટી, જાણો કઈ વાતનો ડર
આ ઉપરાંત, 'સાહિત્ય, શાંતિ અને અર્થશાસ્ત્ર (ઇકોનોમિક્સ)'ના પુરસ્કારોની જાહેરાત અનુક્રમે 9, 10 અને 13 ઓક્ટોબરના રોજ કરવામાં આવશે.
