Nuclear Weapons Stored: અણુબોમ્બ દુનિયાના સૌથી ખતરનાક હથિયારો છે, જે એક શહેરનો પણ નાશ કરી શકે છે, તેથી તેમનો સંગ્રહ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. હાલમાં, વિશ્વના નવ દેશો અમેરિકા, રશિયા, ચીન, બ્રિટન, ફ્રાન્સ, ભારત, પાકિસ્તાન, ઇઝરાયલ અને ઉત્તર કોરિયા પાસે કુલ મળીને 12 હજારથી વધુ પરમાણુ બોમ્બ છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ દુશ્મન દેશોને ડરાવવાનો છે. આ બોમ્બ ભૂલથી વિસ્ફોટ ન થાય કે ચોરાઈ ન જાય તે માટે, દરેક દેશ તેને ખૂબ જ ગુપ્ત અને મજબૂત જગ્યાઓ પર રાખે છે, જેને સંગ્રહ કહેવાય છે.
પરમાણુ બોમ્બ કઈ રીતે સંગ્રહિત થાય છે?
પરમાણુ બોમ્બને રાખવાની પદ્ધતિ ખૂબ સખત હોય છે. આ બોમ્બ નાના-નાના ભાગોમાં રાખવામાં આવે છે, જેથી તે સરળતાથી વિસ્ફોટ ન કરી શકે. તેમજ મોટાભાગના બોમ્બ ભૂગર્ભ (જમીનની અંદર) બંકરોમાં રાખવામાં આવે છે. આ બંકરો પથ્થર અને સ્ટીલના બનેલા હોય છે, જે બોમ્બમારાનો સામનો કરી શકે. આ ઉપરાંત બોમ્બને લોક કરવા માટે ઈલેક્ટ્રોનિક તાળાં લગાવેલા હોય છે. માત્ર ઉચ્ચ અધિકારીઓ જ તેને ખોલી શકે છે.
24 કલાક કેમેરા, સેન્સર અને સૈનિકો દ્વારા પહેરો આપવામાં આવે છે. કમ્પ્યુટર સિસ્ટમ દરેક પ્રવૃત્તિ પર નજર રાખે છે. તેમજ બોમ્બને લઈ જવા માટે ખાસ ટ્રક કે વિમાનનો ઉપયોગ થાય છે, જે બુલેટપ્રૂફ હોય છે. સૈનિકોને બોમ્બને કેવી રીતે હેન્ડલ કરવા તેની તાલીમ આપવામાં આવે છે, જેથી કોઈ દુર્ઘટના ન થાય. આ બધું એટલા માટે કરવામાં આવે છે જેથી બોમ્બ સુરક્ષિત રહે. પરંતુ ક્યારેક આ સંગ્રહ વિવાદનું કારણ પણ બને છે.
કયા દેશ પાસે કેટલા પરમાણુ બોમ્બ અને ક્યાં રખાય છે?
દુનિયાના નવ પરમાણુ દેશોના બોમ્બ અલગ-અલગ જગ્યાએ રાખવામાં આવે છે. આ માહિતી 2017ના એક નિષ્ણાત રિપોર્ટ પર આધારિત છે, જે પછીના રિપોર્ટ્સ સાથે મેળ ખાય છે.
1. અમેરિકા (લગભગ 5000 બોમ્બ)
અમેરિકા પોતાના લગભગ 5000 બોમ્બ 18 જુદી જુદી જગ્યાઓ પર રાખે છે. દેશની અંદર 11 રાજ્યોમાં 12 સ્થળો છે, જેમાં મિસાઇલો માટે વ્યોમિંગનું એફ.ઇ. વોરન એર બેઝ, બોમ્બર વિમાનો માટે મિસૌરીનું વ્હાઇટમેન એર બેઝ અને કેન્દ્રીય સંગ્રહ માટે ન્યુ મેક્સિકોનું કિર્ટલૅન્ડ અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટોરેજ મુખ્ય છે. આ ઉપરાંત, વોશિંગ્ટનનું કિટસૈપ અને જ્યોર્જિયાનું કિંગ્સ બે જેવા નૌકાદળના બેઝ પર પણ સંગ્રહ છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, અમેરિકાના લગભગ 150 નાના બોમ્બ પાંચ નાટો દેશો (બેલ્જિયમ, જર્મની, ઇટલી, નેધરલૅન્ડ્સ અને તુર્કી)માં પણ ભૂગર્ભ ગુફાઓમાં રાખવામાં આવ્યા છે, જેથી નાટોના વિમાનો તેનો ઉપયોગ કરી શકે.
2. રશિયા (લગભગ 6000 બોમ્બ)
સૌથી વધુ પરમાણુ બોમ્બ ધરાવતા રશિયામાં કુલ 48 જગ્યાએ સંગ્રહ છે. તેના મુખ્ય સ્થળોમાં 11 ICBM(લાંબા અંતરની મિસાઇલો)ના મેદાનો, કામચટકા અને કુર્સ્ક નજીકના બે સબમરીન બેઝ અને બે બોમ્બર બેઝનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, મોસ્કોના મંત્રાલય હેઠળની 12 રાષ્ટ્રીય સંગ્રહ સાઇટ્સને રિઝર્વ સ્ટોરેજ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે. બોમ્બ બનાવવા અને તોડવાની ફેક્ટરીઓમાં પણ અમુક બોમ્બ રાખવામાં આવે છે. રશિયા તેના બોમ્બ મોટે ભાગે પોતાના દેશમાં જ રાખે છે, જો કે તાજેતરમાં (2023માં) તેણે બેલારુસમાં કેટલાક બોમ્બ તૈનાત કર્યા છે.
3. બ્રિટન (લગભગ 225 બોમ્બ)
બ્રિટનના બોમ્બ સ્કોટલૅન્ડમાં બે જગ્યાએ સ્કોટલૅન્ડના ફાસલેન અને કાઉલપોર્ટમાં રાખવામાં આવે છે, અહીં ટ્રાઇડેન્ટ મિસાઇલો સબમરીનમાં રાખવામાં આવે છે. તેમજ લંડન પાસે બે ફેક્ટરીઓ બોમ્બનું સમારકામ કરે છે. બ્રિટનના બોમ્બ અમેરિકાથી આવે છે, પરંતુ પોતાના દેશમાં જ રાખવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: CM સાહેબ મારે વતન પાછા આવવું છે...' અમેરિકામાં દત્તક લેવાયેલી ઓડિશાની છોકરીએ માગી મદદ
4. ફ્રાન્સ (લગભગ 290 બોમ્બ)
ફ્રાન્સના સાત જગ્યાએ બોમ્બ છે. તેમજ બ્રેટન ક્ષેત્રમાં આઇલે લોન્ગમાં સબમરીન બેઝ છે અને વાયુસેના બેઝ જમીન અને જહાજ-આધારિત મિસાઇલો માટે છે. આ ઉપરાંત વાલ્ડુકમાં બોમ્બ બનાવવાની મુખ્ય ફેક્ટરી છે. ફ્રાન્સના બોમ્બ પણ પોતાના દેશમાં જ છે. ભૂતકાળમાં ફ્રાન્સે આફ્રિકાના કેટલાક દેશોમાં બેઝ રાખ્યા હતા, પણ હવે નહીં.
5. ચીન (લગભગ 500 બોમ્બ)
ચીનના પરમાણુ બોમ્બ 12 જુદી જુદી જગ્યાએ કેન્દ્રિત છે. સૌથી મોટો સંગ્રહ શાંક્સી પ્રાંતના પશ્ચિમી ભાગમાં આવેલા 22 બેઝમાં છે. આ ઉપરાંત, ઓછા પ્રમાણમાં બોમ્બ 25 બ્રિગેડ બેઝ પર આવેલા મિસાઇલ બેઝ પર પણ રાખવામાં આવે છે. નૌકાદળ અને વાયુસેનાના બેઝમાં બે સબમરીન બેઝ અને કેટલાક બોમ્બર બેઝનો સમાવેશ થાય છે. ચીન તેના બોમ્બને ગુપ્ત રાખે છે, પરંતુ તે મોટાભાગે પોતાના દેશની અંદર જ સંગ્રહિત હોય છે.
6. ભારત (લગભગ 180 બોમ્બ)
ભારત પોતાના પરમાણુ બોમ્બ પાંચ જગ્યાએ રાખે છે, જે સૈન્ય બેઝ પર નહીં પરંતુ અલગ કેન્દ્રીય સંગ્રહ સ્થળો છે. ઉદાહરણ તરીકે, બૈરાગઢ (મધ્ય પ્રદેશ) અને અન્ય કેટલીક ગુપ્ત સાઇટ્સ પર સંગ્રહ કરવામાં આવે છે. ભારતની નીતિ અનુસાર, બોમ્બને હંમેશા સુરક્ષિત રાખવામાં આવે છે, નહિ કે તૈનાત કરવામાં આવે; અને તેની કોઈ વિદેશી તૈનાતી નથી.
7. પાકિસ્તાન (લગભગ 170 બોમ્બ)
પાકિસ્તાનના પરમાણુ બોમ્બ નવ જગ્યાએ ફેલાયેલા છે અને તેનો સંગ્રહ વિતરિત પદ્ધતિથી કરવામાં આવે છે, જેથી હુમલાની સ્થિતિમાં બધા નષ્ટ ન થાય. આ સંગ્રહમાં ઇસ્લામાબાદની દક્ષિણમાં મિસાઇલ સિસ્ટમની પાસેના સ્થળો અને તારબેલા નજીકની એક ભૂગર્ભ સુવિધાનો સમાવેશ થાય છે. પાકિસ્તાનના બોમ્બની કોઈ વિદેશી જગ્યાએ તૈનાતી નથી.
8. ઇઝરાયલ (લગભગ 90 બોમ્બ)
ઇઝરાયલ પોતાના પરમાણુ બોમ્બના ભાગોને પાંચ ગુપ્ત સાઇટ્સ પર રાખે છે. આમાંની મુખ્ય સાઇટ્સ ડિમોના ન્યુક્લિયર સેન્ટરની પાસે આવેલી છે. જોકે ઇઝરાયલ ક્યારેય સત્તાવાર રીતે પરમાણુ બોમ્બની વાત સ્વીકારતું નથી, નિષ્ણાતો આ આંકડાનું અનુમાન લગાવે છે. આ બોમ્બની કોઈ વિદેશી જગ્યાએ તૈનાતી નથી.
આ પણ વાંચો: ઈરાનમાં ભયંકર દુકાળ, ડેમમાં 10 ટકાથી પણ ઓછું પાણી; તેહરાન શહેર ખાલી કરવું પડે તેવી નોબત
9. ઉત્તર કોરિયા (લગભગ 50 બોમ્બ)
ઉત્તર કોરિયાના બોમ્બની ચોક્કસ જગ્યાઓ અજ્ઞાત છે. અનુમાન છે કે પ્યોંગયાંગ પાસે ભૂગર્ભ સુવિધાઓ છે. કોઈ વિદેશી જગ્યા નથી.
ગરીબ દેશોમાં પરમાણુ બોમ્બ રાખવાના વિવાદો
અનેક સંગઠનો અમેરિકા પર આરોપ લગાવે છે કે તે તૂર્કિયે જેવા વિકાસશીલ (ગરીબ) દેશો સહિત યુરોપના કેટલાક દેશોમાં પરમાણુ બોમ્બ રાખે છે. તૂર્કિયેના ઇન્સીરલિક એર બેઝ પર અમેરિકન બોમ્બ છે. વિવેચકો 2016ના બળવા પછી આ બોમ્બને અસુરક્ષિત ગણે છે અને તેને ગરીબ દેશો પર બોજ ગણાવે છે.
ઐતિહાસિક રીતે, સોવિયત સંઘે ક્યુબા, ઇજિપ્ત અને અંગોલા જેવા ગરીબ દેશોમાં અને ફ્રાન્સે આફ્રિકન ઉપનિવેશમાં બેઝ રાખ્યા હતા, જે વિવાદાસ્પદ હતા. હાલમાં, રશિયા પર બેલારુસમાં બોમ્બ રાખવાનો આરોપ છે. આવા સંગ્રહો શાંતિ માટે ખતરો ગણાય છે, કારણ કે ગરીબ દેશોમાં સુરક્ષા નબળી હોઈ શકે છે. આથી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) જેવી સંસ્થાઓ તેની નિંદા કરે છે. પરમાણુ બોમ્બનો સંગ્રહ દુનિયાનો મોટો પડકાર છે. જોકે દરેક દેશ સુરક્ષા જાળવે છે, આ હથિયારો ક્યારેય પણ તબાહી લાવી શકે છે. NPT જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય સમજૂતીઓ તેમની સંખ્યા ઘટાડવામાં મદદ કરી રહી છે.
