અમદાવાદ : ભારતમાં રિટેલ ધિરાણની વાર્તા હવે ફક્ત ઘર ખરીદી સુધી મર્યાદિત નથી રહી, તે લોકોની જીવનશૈલી અને દૈનિક ખર્ચાઓને પૂર્ણ કરવાનું સાધન પણ બની રહી છે. તાજેતરના ડેટા દર્શાવે છે કે ભારતીય પરિવારો પહેલા કરતા અલગ રીતે દેવાનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. મલ્ટી-ફેમિલી ઓફિસ ક્લાયંટ એસોસિએટ્સ દ્વારા રજૂ કરાયેલ રિપોર્ટનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે ક્રેડિટ કાર્ડના વપરાશમાં સતત વધારો થઇ રહ્યો છે.અત્યારે જીવનશૈલી સુધારવા ક્રેડિટ કાર્ડનો મહત્તમ ઉપયોગ થતા જોવા મળ્યો છે.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪ માં કુલ વ્યક્તિગત લોનમાં હાઉસિંગ લોનનો હિસ્સો ૫૧ ટકા હતો. જ્યારે આ હિસ્સો નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૬ માં ૫૩.૬ ટકાથી થોડો ઘટયો છે, તે સૌથી મોટો સેગમેન્ટ રહ્યો છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, હોમ લોન ઉપરાંત અન્ય શ્રેણીઓ હવે ઝડપી પરિવર્તનનો અનુભવ કરી રહી છે. લોકો હવે માત્ર સંપત્તિ બનાવવા માટે જ નહીં પરંતુ તેમની જરૂરિયાતો અને જીવનશૈલી સુધારવા માટે પણ લોન લઈ રહ્યા છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ભારતમાં ઉધાર લેવાની પેટર્ન ઝડપથી બદલાઈ રહી છે.
પહેલાં લોકો આવાસ, શિક્ષણ અથવા મોટા રોકાણ માટે લોન લેતા હતા, પરંતુ હવે રોજિંદા ખર્ચાઓને પહોંચી વળવા માટે ઉધાર લેવાનું વલણ પણ વધી રહ્યું છે. તાજેતરના ડેટા અનુસાર, અસુરક્ષિત અને વપરાશ સંબંધિત લોનમાં સૌથી વધુ વૃદ્ધિ જોવા મળી છે.
ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ ખાસ કરીને વધ્યો છે. જ્યારે ૨૦૧૬ માં કુલ વ્યક્તિગત લોનમાં ક્રેડિટ કાર્ડનો હિસ્સો ૨.૭ ટકા હતો, તે વધીને ૪.૮ ટકા થવાનો અંદાજ છે. છેલ્લા દસ વર્ષોમાં, આ સેગમેન્ટમાં વાર્ષિક આશરે ૨૫ ટકાનો વધારો થયો છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે લોકો નાના ખર્ચ માટે પણ ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ વધુને વધુ કરી રહ્યા છે.
તેવી જ રીતે, અન્ય વ્યક્તિગત લોનનો હિસ્સો પણ વધ્યો છે. આમાં મોટે ભાગે અસુરક્ષિત અને વપરાશ સંબંધિત લોનનો સમાવેશ થાય છે. તેનો હિસ્સો ૨૦૧૬ માં ૨૧.૨ ટકાથી વધીને ૨૦૨૪ માં ૨૬.૩ ટકા થયો છે. તે હવે બીજો સૌથી મોટો સેગમેન્ટ બની ગયો છે. આ સૂચવે છે કે લોકો હવે એવી લોન પસંદ કરી રહ્યા છે જે વધુ સુગમતા આપે છે અને કોલેટરલની જરૂર નથી.
દરમિયાન, પરંપરાગત લોન શ્રેણીમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. શિક્ષણ લોનનો હિસ્સો ૪.૯ ટકાથી ઘટીને ૨.૨ ટકા થયો છે. આ સૂચવે છે કે કાં તો શિક્ષણ લોનની માંગ ઘટી છે અથવા લોકો તેમના અભ્યાસ માટે ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે અન્ય વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે. માહિતી અનુસાર, થાપણો સામે લોનનો હિસ્સો, એટલે કે, થાપણો સામે એડવાન્સ, ૪.૮ ટકાથી ઘટીને ૨.૩ ટકા થયો છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે લોકો હવે પહેલાની જેમ સુરક્ષિત લોન પર નિર્ભર નથી.
શેર અને બોન્ડ સામે લોનનો હિસ્સો હજુ પણ ખૂબ ઓછો લગભગ ૦.૨ ટકા છે. આનો અર્થ એ છે કે લોકો હજુ પણ તેમના નાણાકીય રોકાણોને કોલેટરલાઇઝ કરીને લોન લેવાનું ટાળી રહ્યા છે. વાહન લોન, જે અગાઉ વપરાશનો મુખ્ય ઘટક માનવામાં આવતી હતી, હવે લગભગ સ્થિર છે. કોરોના દરમિયાન તેમાં વધારો જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ હવે તે ૧૧% થી ઘટીને ૧૦.૮% થઈ ગઈ છે.
સોનાના દાગીના સામે લોન, જેમાં કોરોના પછી થોડો વધારો જોવા મળ્યો હતો, તે હવે લગભગ ૧.૯% પર સ્થિર થઈ ગઈ છે, જે દર્શાવે છે કે લોકો અનિશ્ચિત સમયમાં ટૂંકા ગાળાની જરૂરિયાતો માટે તેનો ઉપયોગ કરે છે.
