- ક્રૂડ તેલના વધતા ભાવ રૂપિયા, ફુગાવા અને આર્થિક વિકાસ પર સીધી અસર કરે છે
પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવની અસર હવે ભારતીય બજારોમાં જોવા મળી રહી છે. આઈસીઆઈસીઆઈ બેંક ગ્લોબલ માર્કેટ્સના અહેવાલ મુજબ, ગત અઠવાડિયાની શરૂઆતથી પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. ક્રૂડ તેલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે તેની સાથોસાથ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતામાં પણ વધારો થયો છે, જેના કારણે બોન્ડ યીલ્ડમાં ઉછળકૂદ જોવાઈ છે. બજારને ડર છે કે જો આ તણાવ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે, તો તેની અસર ફક્ત ક્રૂડ તેલના ભાવ સુધી મર્યાદિત રહેશે નહીં પરંતુ સમગ્ર અર્થતંત્ર પર અસર કરી શકે છે.
ગયા અઠવાડિયે, રિઝર્વ બેંકના ગવર્નરના નિવેદનથી બોન્ડ માર્કેટને થોડી રાહત મળી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે બજારમાં પૂરતી તરલતા રહેશે. એવી પણ ચર્ચા હતી કે રિઝર્વ બેંક જરૂર પડયે બજારમાંથી સરકારી બોન્ડ ખરીદી શકે છે. નવી જીડીપી શ્રેણીમાં નીચા નોમિનલ જીડીપી આંકડાઓએ પણ વ્યાજ દરમાં નરમાઈની અપેક્ષાઓ વધારી ોછે. આ પરિબળોને કારણે બોન્ડ યીલ્ડમાં ઘટાડો થયો હતો. પરંતુ પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધતાં, બજારની ભાવના ઝડપથી બદલાઈ ગઈ, અને ઉપજ ફરી વધવા લાગી હતી.
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ક્રૂડ તેલના વધતા ભાવ રૂપિયા, ફુગાવા અને આર્થિક વિકાસ પર સીધી અસર કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ૨૦૦૫ અને ૨૦૧૪ વચ્ચે, જ્યારે ક્રૂડ તેલ સરેરાશ ૮૨ ડોલર પ્રતિ બેરલ હતું, ત્યારે ફુગાવો ઊંચો રહ્યો હતો, જે સરેરાશ ૮.૭ ટકા સુધી પહોંચ્યો હતો. દરમિયાન, જ્યારે ૨૦૧૫ અને ૨૦૨૫ વચ્ચે તેલનો સરેરાશ ભાવ ઘટીને ૬૯ ડોલર થયા, ત્યારે ફુગાવો પણ ઘટીને લગભગ ૫ ટકા થઈ ગયો હતો. બેંકનો અંદાજ છે કે જો ક્રૂડ તેલના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ વધુ ૧૦ ડોલરનો વધારો થાય, તો રિટેલ ફુગાવામાં આશરે ૦.૫૦ થી ૦.૬૦ ટકાનો વધારો થઈ શકે છે. જોકે, ક્રૂડ તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડોલરની આસપાસ ન પહોંચે ત્યાં સુધી આર્થિક વિકાસ પર નોંધપાત્ર અસર થવાની શક્યતા ઓછી માનવામાં આવે છે.
ક્રૂડ તેલના ભાવથી વધતાં રૂપિયો દબાણ હેઠળ આવ્યો છે. વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાના વાતાવરણમાં, રોકાણકારો સલામત આશ્રયસ્થાનો તરફ વળ્યા, જેના કારણે ડોલર મજબૂત થયો અને રૂપિયા પર અસર પડી છે. જોકે, ગયા અઠવાડિયે, વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોએ આશરે ૦.૭ બિલિયન ડોલરનું રોકાણ કર્યું હતું, જેનાથી રૂપિયાને થોડો ટેકો મળ્યો હતો. અસ્થિરતાને નિયંત્રિત કરવા માટે રિઝર્વ બેંક એ પણ બજારમાં હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો. જોકે, પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ વચ્ચે રૂપિયામાં નબળાઈનું જોખમ રહેલું છે.
તાજેતરના ૧૦ વર્ષના સરકારી બોન્ડ હરાજીની માંગ સારી હતી, અને સરકારે ૩૨૦ બિલિયનની લક્ષ્ય રકમ વધારી હતી. આ સૂચવે છે કે રોકાણકારોના રસમાં સતત સુધારો થયો છે. જોકે, રાજ્યોએ તેમના બોન્ડ દ્વારા યોજના કરતાં વધુ ઉધાર લીધું છે. આ રાજ્ય બોન્ડ અને કેન્દ્ર સરકારના બોન્ડ વચ્ચે વ્યાજ દરનો તફાવત વધુ વિસ્તૃત કરી શકે છે. આ સૂચવે છે કે બજારમાં ઉધાર લેવાનું દબાણ ધીમે ધીમે વધી રહ્યું છે.
હાલમાં, બેંકિંગ સિસ્ટમમાં આશરે ૨.૫ લાખ કરોડની વધારાની પ્રવાહિતા છે. જીએસટી ચુકવણીને કારણે શરૂઆતમાં થોડો રોકડ પ્રવાહ ખેંચાઈ ગયો હતો, પરંતુ સરકારી ખર્ચમાં વધારો થવાને કારણે મહિનાના અંતે પરિસ્થિતિ ફરી સુધરતી ગઈ હતી. રિપોર્ટ સૂચવે છે કે જો વિદેશી રોકાણકારો ભંડોળ પાછું ખેંચવાનું શરૂ કરે છે, તો આ વધારાની તરલતા ઝડપથી ઘટી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, જો જરૂરી હોય તો પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા માટે રિઝર્વ બેંક ને બજારમાં વધુ નાણાં ઠાલવવા પડી શકે છે.
હાલ બજારમાં સાવચેતીભર્યું વલણ રહેશે. ક્રૂડ તેલના ઊંચા ભાવ અને વૈશ્વિક તણાવ શેર અને બોન્ડ બજારો પર દબાણ લાવી શકે છે. બેંકનો અંદાજ છે કે નજીકના ગાળામાં ૧૦ વર્ષના સરકારી બોન્ડ યીલ્ડ ૬.૬૦ થી ૬.૮૦ ટકાની વચ્ચે રહી શકે છે. જો પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ ઝડપથી ઓછો થાય છે, તો બજારને થોડી રાહત મળી શકે છે. જો કે, જો પરિસ્થિતિ વધુ વણસે છે, તો રૂપિયો દબાણ હેઠળ આવશે, ફુગાવાનું જોખમ વધી શકે છે, અને બોન્ડ યીલ્ડ પણ વધી શકે છે.
એકંદરે, આ ફક્ત પ્રાદેશિક સંઘર્ષ નથી. આ ભારતના અર્થતંત્ર, રૂપિયાની મજબૂતાઈ અને બજારની દિશાને અસર કરી શકે છે. હવે બધાની નજર આ કટોકટી કેટલો સમય ચાલશે અને ક્રૂડ તેલના ઊંચા ભાવ કેટલા વધશે તેના પર છે.
