- આ દિશામાં, ૧૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુના ખર્ચે ઇન્ડિયા AI મિશનની કરાયેલી શરૂઆત
નીતિ આયોગનો એક નવો અહેવાલ આર્ટીફિશયલ ઈન્ટેલીજન્સ (એઆઈ) ટેકનોલોજીના ઉપયોગ દ્વારા ઝડપી આર્થિક વિકાસ માટે એક માળખું રજૂ કરે છે. અહેવાલમાં અંદાજ છે કે સુધારેલી ઉત્પાદકતા માત્ર ૨૦૩૫ સુધીમાં જીડીપીમાં વધારાના ૫૦૦-૬૦૦ બિલિયન ડોલર ઉમેરી શકે છે, અને સંશોધન અને વિકાસમાં નવીનતાને વેગ આપવાથી વધારાના ૨૮૦-૪૭૫ બિલિયન ડોલર ઉમેરી શકાય છે. ભારતમાં ટેક-સેવી વર્કફોર્સ અને ઝડપથી વિસ્તરતું ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર છે. વધુમાં, તેનું આરએન્ડડી ઇકોસિસ્ટમ પણ ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું છે. આ શક્તિઓને કારણે, ભારત વૈશ્વિક એઆઈ મૂલ્ય પૂલનો ૧૦-૧૫ ટકા હિસ્સો મેળવી શકે છે. પરંતુ ફક્ત તકો હોવી પૂરતું નથી. એક મજબૂત અને સમાવિષ્ટ એઆઈ ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવા માટે સરકાર, ઉદ્યોગ અને શિક્ષણ પ્રણાલી વચ્ચે મજબૂત સંકલન જરૂરી છે.
આ હેતુ માટે, સરકારે રૂ.૧૦,૦૦૦ કરોડથી વધુના ખર્ચ સાથે એઆઈ મિશન શરૂ કર્યું છે. ભારત એઆઈ મિશનનો ઉદ્દેશ્ય ડેટા લેબ્સ અને ગ્રાફિક્સ પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ સ્થાપિત કરવાનો, ભારત-વિશિષ્ટ મોટા ભાષા મોડેલ્સ વિકસાવવાનો અને રાષ્ટ્રીય કૌશલ્ય યોજનામાં એઆઈને એકીકૃત કરવાનો છે. આ પહેલ સાર્વભૌમ ડેટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરીને વ્યાપક એઆઈ અપનાવવાનો પાયો નાખશે. નીતિ આયોગનો અહેવાલ વૈશ્વિક ડેટા હબ બનવાની ભારતની સંભાવના પર પ્રકાશ પાડે છે. ડેટા આગામી પેઢીના એઆઈ મોડેલ્સને શક્તિ આપી શકે છે અને ઉત્પાદન, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, નાણાકીય સેવાઓ અને ઓટોમોટિવ ઉદ્યોગ સહિત વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ઝડપી વૃદ્ધિને અનલૉક કરી શકે છે.
ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્ર, ખાસ કરીને, પરિવર્તનશીલ સંભાવના ધરાવે છે. હાલમાં, ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ બજારનો ૮૦% હિસ્સો ઉચ્ચ આરએન્ડડી ખર્ચ અને સમય માંગી લેતી જરૂરિયાતોને કારણે જેનરિક દવાઓ સુધી મર્યાદિત છે. જો કે, એઆઈ દવા શોધના ખર્ચ અને વિકાસ સમય બંનેને ઘટાડી શકે છે, ભારતને જેનરિક દવા ઉત્પાદકમાંથી વૈશ્વિક નવીનતામાં પરિવર્તિત કરી શકે છે. તેના વિશાળ જનીન પૂલ અને ફાર્માકોલોજીમાં કુશળતા સાથે, ભારત નવીન દવા વિકાસ માટે એક કેન્દ્ર તરીકે પોતાને સ્થાન આપી શકે છે.
તેવી જ રીતે, ઓટોમોટિવ ક્ષેત્ર સોફ્ટવેર-સહાયિત વાહનો સાથે એક આદર્શ પરિવર્તન માટે તૈયાર દેખાય છે. એઆઈ સોફ્ટવેર-સહાયિત વાહનોમાં ઘટકોની ડિઝાઇન, પરીક્ષણ અને એસેમ્બલીને ચલાવી શકે છે. એઆઈ તૈયાર ઔદ્યોગિક ઉદ્યાનોની સ્થાપના, સ્વચ્છ ઉર્જા ફેક્ટરીઓ વિકસાવવા અને મજબૂત પ્રયોગશાળાઓ અને કૌશલ્ય કેન્દ્રો વિકસાવવાથી નવીનતાને વેગ મળી શકે છે અને આગામી પેઢીના પરિવહનમાં અગ્રણી બની શકે છે.
જોકે, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારામને આ નીતિ આયોગના અહેવાલની રજૂઆતમાં નોંધ્યું હતું તેમ, બે પડકારો સામે છે. ટેકનોલોજીના ઉપયોગને વેગ આપવો, સાથે સાથે એક નિયમનકારી માળખું સ્થાપિત કરવું જે નવીનતાની પ્રગતિને અવરોધ્યા વિના નાગરિકોના હિતોનું રક્ષણ કરે. પ્રસ્તાવિત ડેટા પ્રોટેક્શન અને ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા એક્ટ ડેટા ગોપનીયતા પર સ્પષ્ટતા પ્રદાન કરશે. આ એઆઈ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે સંકળાયેલી સૌથી મોટી ચિંતાઓમાંની એકને સંબોધિત કરી શકે છે. અહેવાલ માનવ મૂડી સંબંધિત એક મહત્વપૂર્ણ પડકારને પણ પ્રકાશિત કરે છે.
જ્યારે એઆઈ ટેકનોલોજી ઘણી ઉચ્ચ-કુશળ ભૂમિકાઓને બદલી શકે છે, તે ઘણી નોકરીઓને પણ દૂર કરી શકે છે (ખાસ કરીને નિયમિત અને ઓછા કુશળ ક્ષેત્રોમાં). બદલાતા સમય સાથે અનુકૂલન સાધવા માટે, વિસ્થાપિત કામદારો (ખાસ કરીને નાના વ્યવસાયો અને વંચિત વિસ્તારોમાં) ને કૌશલ્ય આપવા અને એઆઈ ક્ષમતાઓની સાર્વત્રિક અક્સેસને સરળ બનાવવા માટે કાર્યબળને જરૂરી કુશળતાથી સજ્જ કરવા માટે એક સંકલિત અભિગમ જરૂરી છે.
ભારતે એઆઈનો જવાબદારીપૂર્વક ઉપયોગ કરવાના ધ્યેયને અનુસરવો જોઈએ. સાર્વભૌમ માળખામાં રોકાણ કરીને, મેન્યુફેક્ચરિંગ ડેટા ગ્રીડ જેવા ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ ડેટા પ્લેટફોર્મ વિકસાવીને, કસ્ટમાઇઝ્ડ એઆઈ -કૌશલ્ય પ્રણાલીઓ બનાવીને અને સમાન અક્સેસ સુનિશ્ચિત કરીને, ભારત માત્ર આથક વિકાસને વેગ આપી શકતું નથી પરંતુ એક ટકાઉ વ્યવસાય ઇકોસિસ્ટમ પણ બનાવી શકે છે.
