- ભારતની વિશ્વસનીયતા પર થયેલી ગંભીર અસર
- ભારતીય બજારમાં વિદેશી રોકાણકારોની માલિકી 15 વર્ષના નીચલા સ્તરે ઉતરી આવી તે ચિંતાનો મુદ્દો
આપણે 1 જાન્યુઆરી, 2025 થી ફેબુ્રઆરી 2026 સુધીના ડેટા પર નજર કરીએ તો, કેટલાક રસપ્રદ વલણો જોવા મળે છે. આ સમયગાળો નોંધપાત્ર વૈશ્વિક અસ્થિરતા દ્વારા ચિહ્નિત થયેલ હતો. આ સમયગાળો ઈરાન યુદ્ધ પહેલાનો છે અને તેથી તાજેતરની ઘટનાઓથી પ્રભાવિત નથી. વ્યક્તિગત બજાર વળતર માટે બેન્ચમાર્ક તરીકે એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સને જોતા, તે નાણાકીય વળતરનો મજબૂત સમયગાળો દર્શાવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ઉભરતા બજારના શેરોમાં ૫૧.૪ ટકા, આંતરરાષ્ટ્રીય શેરોમાં ૪૭ ટકા અને યુએસ શેરોમાં ૧૮.૪ ટકાનો વધારો થયો, જેમાં કુલ વૈશ્વિક શેર વળતર ૨૮.૩ ટકા હતું.
તેનાથી વિપરીત, ભારતીય શેરોમાં તે જ ૧૪ મહિનાના સમયગાળા દરમિયાન ૦.૭ ટકાનો ઘટાડો થયો હતો, જેના કારણે તે વિશ્વનું બીજું સૌથી ખરાબ પ્રદર્શન કરતું બજાર બન્યું હતું. આ સિવાય સાઉદી અરેબિયાએ પણ ખરાબ પ્રદર્શન કર્યું હતું. હકીકતમાં, ભારત અને સાઉદી અરેબિયા જ બે એવા બજારો છે જ્યાં ખરેખર ઘટાડો થયો છે (બધા વળતર યુએસ ડોલરમાં છે). આ સમયગાળા દરમિયાન, કોરિયાનું બજાર ત્રણ ગણું વધ્યું છે, જ્યારે બ્રાઝિલનું ૮૦% અને તાઇવાનનું ૫૦%થી વધુ વધ્યું છે.
ભારતે ફક્ત ૧૪ મહિનામાં ઉભરતા બજારના બેન્ચમાર્ક કરતાં ૫,૦૦૦ બેસિસ પોઇન્ટ ઓછું પ્રદર્શન કર્યું છે. ભારતમાં વધુ રોકાણ કરવું એ કારકિર્દીનો અંત લાવવાનો નિર્ણય સાબિત થાય તેમ જણાઈ રહ્યું છે. પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શા માટે લગભગ દરેક વિદેશી ભંડોળ હાલમાં ભારતમાં ઓછું રોકાણ કરી રહ્યું છે. ભારતીય બજારમાં વિદેશી રોકાણકારોની માલિકી ૧૫ વર્ષના નીચલા સ્તરે છે, અને આપણે વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોને દરરોજ વેચાતા જોઈ રહ્યા છીએ. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ભારતને શૂન્ય ચોખ્ખું વિદેશી રોકાણ મળ્યું છે.
એવું લાગે છે કે નીતિ નિર્માતાઓ આત્મસંતુષ્ટ હતા. આપણા બજારોએ ખૂબ સારું પ્રદર્શન કર્યું, અને ઘણા અન્ય મોટા ઉભરતા બજારોને રોકાણ કરવા યોગ્ય માનવામાં આવ્યાં નહીં. શું આપણે એવી છાપ હેઠળ હતા કે વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા, ભારત, વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોને અન્ય બજારોમાં જતા અટકાવશે? આ માન્યતા હવે તૂટી ગઈ છે. વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો આપણને સંપૂર્ણપણે અવગણી શકે છે. ચોખ્ખો રોકાણ પ્રવાહ પાંચ વર્ષથી શૂન્ય રહ્યો છે. મૂડી રોકાણ વિકલ્પો હંમેશા ઉપલબ્ધ છે, અને તે ફક્ત સંભવિત વળતર શોધે છે. જો આપણે સારો જોખમ-પુરસ્કાર ગુણોત્તર નહીં આપીએ, તો કોઈ રોકાણ માટે આવશે નહીં.
બદલાતી પરિસ્થિતિઓમાં ભારતની ક્રેડિટવર્થિનેસ પણ નબળી પડી રહી છે. મૂલ્યાંકન ગુણાંક ઘટતા જાય છે. ગુણાંક વૃદ્ધિ દર અને વૃદ્ધિના સમયગાળામાં રોકાણકારોના વિશ્વાસને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ઘટતા ગુણાંક બંનેમાં વિશ્વાસ ઘટતો જાય છે તે સૂચવે છે. આપણે વિકાસ માટે મુશ્કેલ સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છીએ. આપણે વૃદ્ધિ ગુણાંક પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી મૂલ્ય અથવા મૂળભૂત તાકાત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ. રોકાણકારો ઉચ્ચ વળતર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી રોકાણ વ્યૂહરચનાઓથી મૂળભૂત રીતે મજબૂત શેરો તરફ પણ સ્થળાંતર કરશે. આપણે બધી નવી તકનીકોમાં પાછળ રહી ગયા છીએ, પછી ભલે તે ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, નવીનીકરણીય ઊર્જા, એઆઈ અથવા ઓટોમેશન હોય.
ભારતે આ સફર વિશ્વના સૌથી મોંઘા બજાર તરીકે શરૂ કરી હતી, તેથી આપણે સસ્તા દેખાવા માટે હજુ પણ લાંબી મજલ કાપવાની છે. મૂલ્ય ગુણાંકની યાત્રા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી બજાર નબળું પ્રદર્શન કરતું રહેશે. આમાં વર્ષો લાગી શકે છે. બજાર સસ્તું થવાની રાહ જોવાને બદલે, આ જાળમાંથી બહાર નીકળવાનો શ્રે રસ્તો એ છે કે આપણે આપણી વિશ્વસનીયતા ફરીથી બનાવીએ અને આમ વૃદ્ધિ ગુણાંકમાં વધારો કરીએ. ભારતનું આકર્ષણ ઘટયું છે કારણ કે આપણો વિકાસ દર ધીમો પડી ગયો છે, કમાણી સ્થિર થઈ ગઈ છે, અને આપણે નવીનીકરણ કે ઉત્પાદન કરી શકતા નથી તેવી ધારણા મજબૂત થઈ છે. આપણો વિકાસ દર સિંગલ ડિજિટમાં હોવાથી, કોરિયા જેવા બજારોમાં કમાણીમાં ૧૦૦% વૃદ્ધિ જોવા મળી છે.
ભારતે હવે પોતાને વેગ આપવાની અને પોતાને ખાતરી આપવાની જરૂર છે કે આપણો વિકાસ દર ટકાઉ છે. એઆઈ અને વેપાર અવરોધોની દુનિયામાં આપણે ૭-૮% જીડીપી વૃદ્ધિ કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરી શકીએ? આપણે ભારતમાં નવી ટેકનોલોજી પર થઈ રહેલા કાર્ય અને આપણે કેવી રીતે સ્પર્ધા કરી શકીએ તેના પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની જરૂર છે. એ સાચું નથી કે આપણે નવીનતા લાવી શકતા નથી.
આપણે આ ધારણા બદલવાની જરૂર છે. એઆઈ વ્યવસાયનો વ્યાપ સેમિકન્ડક્ટર, ડેટા સેન્ટર અને વીજળીકરણથી આગળ વધી રહ્યો છે, અને નવી ટેકનોલોજીના પ્રસાર માટે જરૂરી વાસ્તવિક દુનિયાની એપ્લિકેશનો અને સેવાઓમાં વિસ્તરી રહ્યો છે. આ ભારતને એક અનોખી તક આપશે. જેમ જેમ બજાર એઆઈ રોકાણો પર વળતર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, તેમ તેમ આપણી શક્તિઓ વધુ સ્પષ્ટ થશે.
