- છેલ્લા પાંચ મહિનામાં ભારતની નિકાસ ઝડપથી વધી
- વિશ્લેષકોના મતે વૈશ્વિક વેપાર મંદી નજીકના ભવિષ્યમાં ભારતની નિકાસ પર અસર કરી શકે છે
સોના અને ચાંદીની આયાતે દેશના આર્થિક સ્વાસ્થ્ય માટે એક મહત્વપૂર્ણ પડકાર ઉભો કર્યો છે. આનું કારણ એ છે કે આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં માલસામાન વેપાર ખાધ ઝડપથી વધીને ૩૫ બિલિયન ડોલર થઈ ગઈ છે, જે ડિસેમ્બર ૨૦૨૫માં ૨૫ બિલિયન ડોલર હતી, જે લગભગ ૧૦ બિલિયન ડોલરનો વધારો દર્શાવે છે. વેપાર ખાધમાં આ તીવ્ર વધારાનું એક મુખ્ય કારણ દેશમાં સોના અને ચાંદીની આયાતમાં વધારો છે. એક જ મહિનામાં સોનાની આયાત લગભગ ત્રણ ગણી વધી, અને ચાંદીની આયાત લગભગ ૨.૫ ગણી છે. નિષ્ણાંતોના મત મુજબ જાન્યુઆરીમાં વૈશ્વિક બજારમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં મજબૂતાઈને કારણે, ભારતની બંને કિંમતી ધાતુઓની આયાત ઝડપથી વધી હતી. આનાથી વેપાર ખાધ પર નોંધપાત્ર દબાણ આવ્યું હતું. જો કે, મુખ્ય આયાત વૃદ્ધિ (તેલ અને સોનાને બાદ કરતાં) ૧૦% થી ઘટીને ૭% થઈ ગઈ. આનો અર્થ એ કે મુખ્ય આયાત વધુ અથવા તો ઓછી સ્થિર રહી છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે તાજેતરના ભારત-અમેરિકા વેપાર કરાર બાદ અમેરિકામાં નિકાસ વધુ વધી શકે છે. જોકે, તેમણે એવી ચિંતા પણ વ્યક્ત કરી હતી કે સોના અને ચાંદીના ભાવમાં વધુ તીવ્ર વધારો વેપાર ખાધને વધુ વિસ્તૃત કરી શકે છે. સોના અને ચાંદીની આયાતને કારણે ખાધમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. એક જ મહિનામાં સોનાની આયાત ૪ બિલિયન ડોલર થી વધીને ૧૨ બિલિયન ડોલર થઈ ગઈ છે, જે ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ની સરખામણીમાં ૧૯૨% નો વધારો છે. તેવી જ રીતે, ચાંદીની આયાત એક જ મહિનામાં ૨ બિલિયન ડોલર થઈ ગઈ છે, જે ડિસેમ્બરની સરખામણીમાં ૧૬% નો વધારો છે. આના કારણે કુલ આયાતમાં ૭૧ બિલિયન ડોલર નો વધારો થયો છે. ડેટા અનુસાર, મુખ્ય ખાધ આયાત (તેલ અને સોનાને બાદ કરતાં) લગભગ ૧૧ બિલિયન ડોલર પર સ્થિર રહી હતી. મુખ્ય આયાત વૃદ્ધિ ૧૦% થી ઘટીને ૭% થઈ (૩MMA પર આધારિત) હતી.
એક અહેવાલ મુજબ, જાન્યુઆરીમાં કુલ નિકાસ ઘટીને ૩૭ બિલિયન ડોલર થઈ ગઈ હતી. જોકે, સકારાત્મક સમાચાર એ છે કે મુખ્ય આયાત (તેલ અને સોના સિવાય) પણ ઘટી હતી. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ અને જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ વચ્ચે યુએસમાં નિકાસમાં વાર્ષિક ધોરણે ૬% (YoY) ઘટાડો થયો હતો. તાજેતરના ભારત-યુએસ વેપાર કરાર બાદ, યુએસમાં નિકાસમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે.
ડિસેમ્બરમાં ભારતની માલસામાનની નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે ૦.૬% વધી હતી, જે ડિસેમ્બરમાં ૧.૮% હતી. જોકે, ટ્રેન્ડ-આધારિત નિકાસ વૃદ્ધિ વાર્ષિક ધોરણે ૬.૬% (ડિસેમ્બરમાં ૧.૭%) હતી, જેમાં બેઝ ઇફેક્ટ્સનો ફાળો હતો. નાણાકીય વર્ષ ૨૬ (એપ્રિલ-જાન્યુઆરી)માં બિન-તેલ નિકાસ આશરે ૫% વધી, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૫ માં ૮% હતી. આનો અર્થ એ છે કે એકંદર નિકાસ વૃદ્ધિ હજુ પણ નબળી માનવામાં આવે છે.
વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ વૈશ્વિક વેપાર મંદી નજીકના ભવિષ્યમાં ભારતની નિકાસને અસર કરી શકે છે. જો કે, ભારત-યુએસએ અને ભારત-યુરોપ સાથેના વેપાર સોદા ભવિષ્યમાં નિકાસને ટેકો આપી શકે છે. વધુમાં, રૂપિયાના ઘટાડાથી નિકાસને ફાયદો થઈ શકે છે અને વેપાર ખાધને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળી શકે છે. જો કે, સોનાની વધતી આયાત વેપાર ખાધ માટે સૌથી મોટું જોખમ છે. તેઓ માને છે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૬માં ભછઘ/ ય્ઘઁ ૧.૧% અને નાણાકીય વર્ષ ૨૭ માં ૧.૨% રહી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારતનું બાહ્ય સંતુલન એકંદરે સ્થિર રહેશે. જો કે, તેઓ કેટલીક ચિંતાઓ પણ વ્યક્ત કરે છે. તેઓ કહે છે કે સોના અને ચાંદીની આયાતમાં વધઘટ ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે. વેપાર કરારની સંપૂર્ણ શરતો હજુ સ્પષ્ટ નથી. દરમિયાન, નાણાકીય વર્ષ ૨૭ માં સેવાઓ નિકાસ વૃદ્ધિ ધીમી પડી શકે છે.
યુએસ ટેરિફમાં વધારા પછી, ભારતની નિકાસ ચીન અને અન્ય એશિયન દેશો તરફ કંઈક અંશે બદલાઈ ગઈ છે. છેલ્લા પાંચ મહિનામાં ભારતની નિકાસ ઝડપથી વધી છે. આમાં સ્પેન માટે ૮૦%, ચીન માટે ૫૮%, હોંગકોંગ માટે ૩૪%, વિયેતનામ માટે ૨૭% અને ેંછઈ માટે ૧૩%નો વધારો થયો છે.
જાન્યુઆરી ૨૦૨૬માં સેવાઓમાં વેપાર સરપ્લસ વધીને રેકોર્ડ ૨૪.૩ બિલિયન ડોલર થયો હતો. ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ના આંકડામાં પણ સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬માં અત્યાર સુધી સેવાઓમાં સરપ્લસ ૧૮૧ બિલિયન ડોલર (૧૮% નો વધારો) સુધી પહોંચી ગયો છે.
