- RBI રિટેલ ડાયરેક્ટ પ્લેટફોર્મ પર SIP દ્વારા ટ્રેઝરી બિલમાં રોકાણ
- નિષ્ણાંતોના મતે આ પગલાનો હેતુ સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં રિટેલ ભાગીદારીને
- વેગ આપવાનો પરંતું ઉપયોગમાં સરળતા તેની સફળતાની ચાવી હશે
સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં એટલે કે સરકારી બોન્ડ બજારમાં ભાગ લેવા માટે લગભગ ૫ લાખ રિટેલ રોકાણકારોને એક નવો વિકલ્પ મળ્યો છે. રોકાણકારો રિઝર્વ બેંકના રિટેલ ડાયરેક્ટ પ્લેટફોર્મ પર સિપ દ્વારા ટ્રેઝરી બિલમાં રોકાણ કરી શકે છે. જે બેંક એફડી કરતાં વધુ સારા વળતર અને વધુ સુવિધા સાથે, આ પગલાનો હેતુ સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં રિટેલ ભાગીદારીને વેગ આપવાનો છે. નિષ્ણાંતો માને છે કે આ પગલું સરકારી સિક્યોરિટીઝ બજાર તરફ વધુ સારી રીતે આકર્ષણ લાવી શકે છે. ટ્રેઝરી બિલ ટૂંકા ગાળાની સરકારી સિક્યોરિટીઝ છે જેમાં એક વર્ષ સુધીની મુદત હોય છે, જે ડિસ્કાઉન્ટ ભાવે ઉપલબ્ધ હોય છે અને ફેસ વેલ્યુ પર રિડીમ કરવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોના મતે, તે રોકાણકારોને બેંક ડિપોઝિટની તુલનામાં વધુ વળતર સાથે કાર્યક્ષમ રોકડ વ્યવસ્થાપન પ્રદાન કરે છે.
ડેટા દર્શાવે છે કે ૪ ઓગસ્ટ સુધીમાં ટ્રેેઝરી બિલ્સ પ્રાથમિક બજાર સબ્સ્ક્રિપ્શન્સમાં ૬૮% હિસ્સો ધરાવે છે. ૪ ઓગસ્ટના રોજ ટી-બિલમાં રોકાણ રૂ. ૪,૭૪૮.૫૧ કરોડ હતું જે એક વર્ષ પહેલા રૂ. ૩,૪૫૭.૬૩ હતું. એટલે કે ૩૭ ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. ૨૦૨૩માં આ સંખ્યા રૂ. ૧,૬૭૯.૩૭ કરોડ હતી.
ફિક્સ્ડ ઇન્કમ અને યુટીઆઈ મ્યુચ્યુઅલ ફંડના નિષ્ણાંતોના જણાવ્યા અનુસાર, ઘણા લોકો, ખાસ કરીને બચત ખાતાઓના દર ઘટતા, ટૂંકા ગાળાના રોકડ જમાવટની જરૂરિયાતો માટે સુરક્ષિત વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે. સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં ખાસ કરીને એચએનઆઈ તરફથી થોડો રસ જોવા મળી શકે છે, જોકે તેને ફિક્સ્ડ ઇન્કમ ફાળવણી તરીકે નહીં, પરંતુ રોકડ વ્યવસ્થાપન વિકલ્પ તરીકે જોવું જોઈએ. નિષ્ણાંતોના મતે આ પગલાનો હેતુ સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં રિટેલ ભાગીદારીને વેગ આપવાનો પરંતું ઉપયોગમાં સરળતા તેની સફળતાની ચાવી હશે
રિઝર્વ બેંકના રિટેલ ડાયરેક્ટ પ્લેટફોર્મ પર નવી સિપ સુવિધા ટૂંકા ગાળાના સરપ્લસનું સંચાલન કરતા રિટેલ રોકાણકારો માટે સ્વાગત સુવિધા ઉમેરે છે. ૯૧-દિવસના ટ્રેઝરી બિલ્સ (ટી-બિલ્સ), જે હાલમાં લગભગ ૫.૫% વળતર આપે છે, તે ૯૧-દિવસના બેંક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટની તુલનામાં વધુ લાભદાયી વિકલ્પ પ્રદાન કરે છે, જે સામાન્ય રીતે ૪% થી ૪.૯૦% વળતર આપે છે. જો કે લિક્વિડ ફંડ્સ વાર્ષિક સમાન વળતર આપી રહ્યા છે, જેમાં ત્રણ મહિનાની શ્રેણીનું સરેરાશ વળતર ૧.૪૬% છે. જોકે, તેમાં જોખમ પરિબળ વધારે છે.
સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં રોકાણ શરૂ કરવું એક અસરકારક વિચાર છે. ઉપરાંત, વાસ્તવિક વળતરના દ્રષ્ટિકોણથી, FY25માં સરેરાશ ફુગાવો ૪.૬૩% હોવાથી, સરકારી સિક્યોરિટીઝમાંથી વળતર વધારે રહ્યું છે. નવી સુવિધા સાથે, રિઝર્વ બેંક તેના રિટેલ ડાયરેક્ટ પ્લેટફોર્મ દ્વારા રોકાણ અને પુનઃરોકાણ બંને વિકલ્પોને આવરી લેતા ટ્રેઝરી બિલ્સ માટે ઓટો-બિડિંગ સુવિધાને મંજૂરી આપે છે. આનાથી રોકાણકારોને ટ્રેઝરી બિલ્સની પ્રાથમિક હરાજીમાં બિડ્સનું ઓટોમેટિક પ્લેસમેન્ટ ફરજિયાત બનાવવામાં મદદ મળે છે.
આ પગલું રિટેલ ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવાના આરબીઆઈના ઉદ્દેશ્ય સાથે સુસંગત છે, બજારના સહભાગીઓ લાંબા ગાળાની અસર વિશે અનિશ્ચિત છે.
રિઝર્વ બેંકના ડેટા અનુસાર, ૪ ઓગસ્ટના રોજ કુલ નોંધણીઓની સંખ્યા બમણી થઈને ૪,૮૩,૬૫૯ થઈ ગઈ છે, જે એક વર્ષ પહેલા ૨,૩૦,૫૯૦ હતી.
