- અનલિસ્ટેડ કંપનીઓ દાયકાઓમાં તેમની સૌથી મજબૂત નાણાકીય સ્થિતિમાં, દેવાનો બોજ 35 વર્ષમાં સૌથી નીચા સ્તરે
ભારતની અનલિસ્ટેડ કંપનીઓ દાયકાઓમાં તેમની સૌથી મજબૂત નાણાકીય સ્થિતિમાં છે. તેઓ પહેલા ક્યારેય આટલા મજબૂત નહોતા. સેન્ટર ફોર મોનિટરિંગ ઇન્ડિયન ઇકોનોમીના ડેટાનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે તેમના દેવાનો બોજ ૩૫ વર્ષમાં સૌથી નીચા સ્તરે છે, તેની સાથે ઉચ્ચ વ્યાજ કવરેજ રેશિયો અને મજબૂત નફો પણ છે. આ કંપનીઓ ઉત્પાદન, રોજગાર અને ખાનગી રોકાણનો નોંધપાત્ર હિસ્સો ધરાવે છે, અને તેમાં પરિવારની માલિકીના ઔદ્યોગિક સમૂહો, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કંપનીઓ અને વૈશ્વિક બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓની ભારતીય શાખાઓ જેવી ઘણી મોટી અને સમૃદ્ધ સંસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે.
ઘણી કંપનીઓ પાસે મજબૂત બેલેન્સશીટ છે. તેઓ હાલમાં જે ઉધાર લઈ શકે છે તેના કરતાં ઘણું વધારે રોકાણ કરી શકે છે. જો કે, આ કંપનીઓ ઘણીવાર ક્ષમતા વધારવા માટે નહીં પરંતુ જૂના દેવાની ચુકવણી કરવા માટે ઉધાર લે છે. જો મજબૂત નફો, ઓછા દેવાનો બોજ અને ક્રેડિટની સરળ ઍક્સેસ ધરાવતી કંપનીઓ પણ જોખમ લેવા તૈયાર ન હોય, તો સમસ્યા સ્પષ્ટપણે નાણાકીય બાબતોની બહાર છે.
ગયા વર્ષે ઇકરા દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા વિશ્લેષણમાં ૮,૦૦૦ અનલિસ્ટેડ કંપનીઓ અને ૪,૫૦૦ લિસ્ટેડ કંપનીઓને આવરી લેવામાં આવી હતી, જે દર્શાવે છે કે કુલ ખાનગી મૂડી ખર્ચમાં મંદી માટે અનલિસ્ટેડ કંપનીઓ મુખ્યત્વે જવાબદાર છે. જો કે, આ ચેતવણી ફક્ત અનલિસ્ટેડ કંપનીઓ સુધી મર્યાદિત નથી. દેશના વ્યવસાય ક્ષેત્રમાં નફો મજબૂત હોવા છતાં, રોકાણના મોરચે દેખાવ નબળો રહ્યો છે. બિન-નાણાકીય કંપનીઓ તેમની કુલ સંપત્તિના આશરે ૧૧ ટકા રોકડ તરીકે ધરાવે છે.
તેઓ મુખ્ય વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ કરતાં નિષ્ક્રિય સ્ત્રોતોમાંથી વધુ કમાણી કરી રહી છે. છેલ્લા દાયકામાં મૂડી લાભ અને અન્ય બિન-ઓપરેટિંગ આવક સહિત નિષ્ક્રિય આવકનો હિસ્સો લગભગ બમણો થઈ ગયો છે. મોટી બિન-નાણાકીય કંપનીઓમાં, પ્લાન્ટ, મશીનરી અને ચાલુ પ્રોજેક્ટ્સ જેવી ભૌતિક સંપત્તિનો હિસ્સો સતત ઘટયો છે, જ્યારે નાણાકીય સંપત્તિમાં સતત વધારો થયો છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, નફાકારક કંપનીઓ ફેક્ટરીઓ, માળખાગત સુવિધાઓ અથવા નવી ક્ષમતામાં રોકાણ કરવાને બદલે નાણાકીય બજારોમાં તેમના સરપ્લસને રોકાણ કરવાનું પસંદ કરી રહી છે.
આ વર્તન ભારતના ભૂતકાળના રોકાણ મંદીથી તદ્દન વિપરીત છે. ૨૦૧૦ના દાયકામાં, બેલેન્સશીટ સમસ્યા દ્વારા વૃદ્ધિ રોકાઈ હતીઃ ખૂબ દેવાદાર કંપનીઓ અને તણાવગ્રસ્ત બેંકોની આજે, કોર્પોરેટ બેલેન્સશીટ સ્વચ્છ છે, બેંકો સારી રીતે મૂડીકૃત છે, ખરાબ લોન અને તણાવગ્રસ્ત સંપત્તિ ઓછી છે, અને ક્રેડિટ સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે. છતાં, ખાનગી રોકાણ ડગમગતું દેખાય છે. આના ઘણા કારણો છે, જેમાં માંગ અસમાન રહે છે, શહેરી વપરાશ ધીમો પડી ગયો છે, ગ્રામીણ પુનઃપ્રાપ્તિ ધીમી પડી ગઈ છે, નિકાસ ઘટી રહી છે, અને સસ્તી આયાત, ખાસ કરીને ચીનથી, કેટલાક ક્ષેત્રોમાં માર્જિનને અસર કરી છે.
એ નોંધવું જોઈએ કે કંપનીઓ ફક્ત ત્યારે જ રોકાણ કરશે જો તેઓ ટકાઉ વળતરની અપેક્ષા રાખે. તેઓ ફક્ત ટૂંકા ગાળાના નફા માટે જ આવું નહીં કરે. વધુમાં, વધતી જતી સંખ્યામાં વ્યવસાયિક વારસદારો ક્ષમતા વિસ્તરણ કરતાં સંપત્તિ વ્યવસ્થાપનમાં વધુ આરામદાયક લાગે છે. સામાન્ય સમસ્યાઓ ચાલુ રહે છે. જમીન સંપાદન, પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ અને મુકદ્દમામાં વિલંબ વર્ષો સુધી મૂડીને રોકી શકે છે. આ પરિસ્થિતિમાં, ઉભરતા મૂડી બજારોએ વાસ્તવિક ક્ષેત્રમાં રોકાણ કરતાં નાણાકીય રોકાણોને વધુ સુરક્ષિત અને નફાકારક બનાવ્યા છે.
ખાનગી રોકાણ ધીમું થવાથી, આર્થિક ગતિ જાળવવાનો બોજ અપ્રમાણસર રીતે સરકાર પર પડયો છે. જાહેર મૂડી ખર્ચ મોટાભાગનો બોજ ઉઠાવી રહ્યો છે, ખાસ કરીને માળખાગત ક્ષેત્રમાં. જો કે, આ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહી શકશે નહીં. વિશ્વ બેંકનો અંદાજ છે કે ૨૦૪૭ સુધીમાં ઉચ્ચ-આવકનો દરજ્જો મેળવવા માટે, ભારતને કુલ રોકાણ જીડીપીના આશરે ૪૦ ટકા સુધી વધારવાની જરૂર પડશે. ખાનગી મૂડી ખર્ચમાં નિર્ણાયક સુધારા વિના આ અશક્ય લાગે છે. હવે પડકાર પ્રોત્સાહનો અથવા ક્રેડિટ ઉપલબ્ધતાનો નથી, પરંતુ માંગ, નીતિ સ્થિરતા અને અમલીકરણમાં વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવાનો છે.
