- વેચાણવેરો - સોહમ મશરુવાળા
૫૬ મી GST કાઉન્સિલ મીટિંગમાં મોટા પ્રમાણમાં દર ઘટાડાના નિર્ણયો લેવાયા છે. સામાન્ય જનતાને રાહત આપવા માટે ઘણા માલસામાન પર ૧૨ % થી ૫% અને કેટલીક વસ્તુઓ પર ૧૮% કે ૧૨% થી સીધું ૦% દર નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. આવા સમયે વેપારીઓ માટે એક અગત્યનો મુદ્દો છે કે કટ-ઓફ તારીખ (૨૧ મી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫) સુધીના વેચાયા વગરનો સ્ટોક પર ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (આઈટીસી) કેવી રીતે અસર થશે. આજના લેખમાં સ્ટોક પર ITC ના આ સળગતા મુદ્દાની ચર્ચા કરવામાં આવી છે.
કાનૂની જોગવાઈઓ
કલમ ૧૬ મુજબ, ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટનો દાવો ફક્ત ત્યારે જ થાય છે જ્યારે કરપાત્ર સપ્લાય હોય. જો સપ્લાય માફી/ શૂન્ય-રેટેડ બની જાય, તો તેના માટે લેવાયેલ આઈટીસી reversal ફરજિયાત છે કલમ ૧૮(૪) હેઠળ.
GST Rate સીધો ૦% થયો
જો કોઈ વ્યક્તિએ અગાઉ ITC મેળવ્યું હોય તો અને કદાચ માટે બહારનો પુરવઠો સંપૂર્ણ મુક્તિ (નિલ-રેટેડ સહિત) થઈ જાય, તો તે વ્યક્તિએ આવી મુક્તિની અગાઉની તારીખે તરત જ ITC રિવર્સલ કરવું જોઈએ. અહીં Cut-off તારીખ ૨૧-૦૯-૨૦૨૫ ગણાશે, કારણકે ૨૨-૦૯-૨૦૨૫ થી Exemption/ nil rate લાગુ છે. પુરવઠાને મુક્તિ આપવાને કારણે કેપિટલ ગૂડઝના ITCને રિવર્સ કરવાની પણ જરૂર છે. કલમ ૧૭(૨) CGST કાયદા હેઠળ જો કોઈ રજિસ્ટર્ડ વ્યક્તિ taxable supplies ઉપરાંત ecempt supplies પણ કરે છે, તો તેને proportionate ITC reversal કરવું પડે છે. અહીં ' exempt supply' ની વ્યાખ્યામાં Nil-rated supply પણ સામેલ છે. તેથી, જો કોઈ વસ્તુ ૨૨-૦૯-૨૦૨૫ થી Nil-rated થઈ ગઈ છે, તો તેના Unsold stock માટે લેવાયેલ ITC ITC section 17(2) r/w Rule 42 હેઠળ proportionately reverse કરવું પડશે. નિયમ ૪૨ વિસ્તૃત મિકેન માર્ટ આપે છે (ફોર્મ્યુલા આધારિત રિવર્સલ- મુક્ત ટર્નઓવર પ્રમાણસર)
જીએસટીના દરમાં ઘટાડો
જો કોઈ માલસામાન પર પહેલાથી જ ૧૨% ૨૮% GST ભરવામાં આવ્યો હતો અને તે Stock 21-09-205 સુધી unsold છે, તો તે stock વેચતાં સમયે માત્ર 5%18% આઉટપુટ ટેક્સ વસૂલવાનો રહેશે. આથી વેપારીના book માં ITC accumulation ઊભી થાય છ, કારણકે Input ૧૨%૨૮% છે અને output Liability ફક્ત ૫%૧૮% ની છે. બાકી રહેલો ૭%૧૦% ITC નાણાંકીય ભારણરૂપે Book માં અટવાઈ જશે. ઇન્વર્ટેડ રેટ સ્ટ્રકચરને કારણે ITC એક્યુમ્યુલેશનનું રિફંડ પ્રતિબંધિત છે આ પરિસ્થિતિમાં.
કાળજી રાખવા જેવી બાબતો
વર્ષ દરમિયાન ટેક્સના દરમાં થતા ફેરફારથી ડીલરો/ઉત્પાદકો પર કિંમતો ઘટાડવાની ભારે જવાબદારી છે અને તે જ સમયે પ્રપંચી ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટના દાવાની ક્યારેય ન સમાપ્ત થતી દાવા સામે લડે છે.
વ્યાજ અને દંડ બચાવવા માટે GSTR 3Bમાં પર્યાપ્ત ખુલાસો, જરૂરી ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ રિવર્સલ અને દરોમાં ઘટાડાનો પુરાવો, જે મોટા પાયે જાહેર જનતાને જણવવામાં આવે છે, તે રાખવો જરૂરી છે.
