- વેચાણવેરો - સોહમ મશરુવાળા
વર્ષ ૨૦૧૭થી લાગુ પડેલ GST કાયદામાં અનેક ખામીઓને દૂર કરવા માટે વારંવાર સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. ખાસ કરીને કલમ 122(1A) મારફતે નકલી આઈટીસીના લાભાર્થી સામે સીધી કાર્યવાહી કરવાનો કાયદો 01.01.2021થી લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો.
એક પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે સુધારો ૧લી જાન્યુઆરી ૨૦૨૧થી અમલમાં આવ્યો હતો. તો શું તેની પૂર્વનિર્ધારિત એપ્લિકેશન હશે ? બીજો પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું ? કલમ 122(1) જોગવાઈ GST નોંધાયેલ ન હોય તેવા વ્યક્તિને લાગુ પડે છે ? સુપ્રીમ કોર્ટે એક સન્માનજનક ચુકાદો આપ્યો મુકેશ કુમાર ગર્ગ વિરૂદ્ધ યુનિયન ઓફ ઇન્ડિયા એન્ડ ઓર્સ કેસમાં (SLP (C) નં. ૧૮૧૭૮/૨૦૨૫) જેના વિશે આજના લેખમાં ચર્ચા કરવામાં આવી છે.
કલમ 122(1A) સુધારાની વિશેષ ચર્ચા
મૂળ Sec. 122(1) હેઠળ માત્ર '' ‘‘taxable person" પર જ penalty થતી. ઘણા કેસોમાં mastermind કે beneficiary ‘‘non-taxable person" હોવા છતાંITC fraudમાં ભાગ લેતા. પરંતુ સીધી કાર્યવાહી થતી નહોતી. આ છટકબારી બંધ કરવા માટે Finance Act, 2020 દ્વારા Sec. 122(1A) ઉમેરાયો. એટલે કે હવે લાભાર્થી/પ્રમોટર/નિર્દેશક ઉપર પણ દંડ થઇ શકે છે, તે નોંધાયેલ કરપાત્ર વ્યક્તિ ન હોય. પરંતુ આ અપડેટ સંભવિત છે. (01.01.2021 થી અમલમાં) એટલે કે 2017-2020 માટે ઉપયોગ કરી શક્તો નથી.
કેસના તથ્યો
પિટિશનર યા તેમના પુત્રએ મળીને 28 firms સ્થાપી હતી, અને તેમના માધ્યમથી fake ITC (input Tax Credit) રૂ. ૧૧૫ કરોડથી વધુ મેળવવામાં આવ્યું હોવાનો આક્ષેપ થયો. ડિપાર્ટમેન્ટએ કારણ બતાવો નોટિસ જારી કરીને તપાસ કરો અને દંડ લાદવાનો આદેશ પસાર કરવામાં આવ્યો. આ આદેશને સીધો હાઈકોર્ટ સમક્ષ પડકારવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ વૈકલ્પિક ઉપાયની ઉપલબ્ધતાના આધારે અપીલ ફગાવી દેવામાં આવી હતી. તેથી, મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં ગયો.
અરજદારની દલીલ
એવું રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું કે અપીલકર્તા કરપાત્ર વ્યક્તિ નથી અને તેથી CGST કાયદાની કલમ ૧૨૨ (૧) હેઠળ દંડ લાદી શકાતો નથી. કલમ 122(3) હેઠળ વધુમાં વધુ INR 25,000/- દંડ લાદી શકાય છે.
સરકાર તરફથી દલીલો
સરકાર તરફથી એવું રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું કે મેસર્સ ભગવીત ટ્રેડિંગ કાું જે મુકેશ ગર્ગની માલિકી હતી એ પણ ITC fraud ના માધ્યમ તરીકે વપરાયું હતું. પિટિશનર promoter/beneficiary હતો, તેથી દંડ સ્વાભાવિક છે. Fraudulent ITC મારફતે સમગ્ર GST સિસ્ટમને નુકસાન થયું. જેથી કડક કાર્યવાહી જરૂરી હાઈકોર્ટ સાચું કહ્યું - રિટ અધિકારક્ષેત્રમાં આ બાબત નક્કી કરી શકાતી નથી. કારણ કે અપીલ ઉપાય ઉપલબ્ધ છે.
સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો
સુપ્રીમ કોર્ટ માન્યું કે પિટિશનરના દલીલોમાં merit છે કે Sec. 122(1A) Sec. 122(1A) retrospective effectથી લાગુ ન થઇ શકે. પરંતુ ગંભીર છેતરપિંડી ના આરોપોને કારણે matter fact-based છે, જે appellate forum (Sec. 107 CGST Act) માં જ ચર્ચાય.
નિષ્કર્ષ
કલમ 122(1A) નો ઉપયોગ 2021 પછીના fraud cases માટે જ થઇ શકે. 2017-2020 જેવા જૂના કેસોમાં Sec. 122(3) હેઠળ મર્યાદિત penalty જ થઇ શકે.
