- ઊંચા ટેરિફ ચોક્કસપણે ભારતીય ઉત્પાદકો અને સરકાર બંનેને નુકસાન પહોંચાડશે
ભારત અને યુએસ વચ્ચે વેપાર વાટાઘાટો લાંબા સમયથી ચાલી રહી હોવાથી, એવો ભય હતો કે બંને દેશો ૧ ઓગસ્ટની સમયમર્યાદા પહેલાં પરસ્પર ફાયદાકારક વેપાર કરાર પર પહોંચી શકશે નહીં. પરંતું, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગત બુધવારે જાહેરાત કરી હતી કે ભારતે ૧ ઓગસ્ટથી યુએસમાં નિકાસ પર ૨૫ ટકા ડયુટી ચૂકવવી પડશે. આ જાહેરાત વેળા ટ્રમ્પનો સંદેશ ખૂબ ઉત્સાહજનક નહોતો. તેમણે માત્ર તેમના જૂના નિવેદનોનું પુનરાવર્તન કર્યું નહીં કે ભારતના ડયુટી દર ઊંચા છે અને અમેરિકાએ તેની સાથે પ્રમાણમાં ઓછો વ્યવસાય કર્યો છે, પરંતુ તેમણે કેટલીક અન્ય બાબતો પણ મિશ્રિત કરી હતી. ઉદાહરણ તરીકે, તેમણે કહ્યું કે ભારત રશિયા પાસેથી તેલ આયાત કરે છે અને તેના માટે તેને દંડ પણ ચૂકવવો પડશે. જોકે દંડનો અર્થ શું હશે તે સ્પષ્ટ નથી, પરંતુ તે ૨૫ ટકા ડયુટી દર ઉપરાંત વધારાની ડયુટીના સ્વરૂપમાં પણ હોઈ શકે છે.
આ જાહેરાત ચોક્કસપણે ભારતીય ઉત્પાદકો અને ભારત સરકાર બંનેને નુકસાન પહોંચાડશે. કેટલાક સમય માટે, એવું લાગતું હતું કે ભારત અમેરિકા સાથે વેપાર સોદો તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. આનું કારણ એ છે કે ભારત એ દેશોની યાદીમાં સામેલ નહોતું જેમને ટ્રમ્પે આ મહિનાની શરૂઆતમાં એકપક્ષીય પત્રો લખ્યા હતા. ટ્રમ્પે પોતે એ વખતે બડાઈ મારી હતી કે ભારત સાથે એક મોટો સોદો થવાનો છે.
એ નોંધનીય છે કે એપ્રિલમાં કહેવાતા પ્રતિશોધાત્મક ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા પછી ભારત અમેરિકા સાથે વાટાઘાટો શરૂ કરનારા પ્રથમ દેશોમાંનો એક હતો. જોકે, કંઈ કામ થયું હોય તેવું લાગતું નથી. અમેરિકા ભારતનું સૌથી મોટું વેપારી ભાગીદાર છે અને ૨૦૨૪-૨૫માં ભારતનો વેપાર સરપ્લસ ૪૦ બિલિયન ડોલરથી વધુ હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન કુલ નિકાસ ૮૬ બિલિયન ડોલરને વટાવી ગઈ હતી.
કેટલાક વિકાસશીલ દેશો સહિત ઘણા અન્ય દેશો, અનુકૂળ સોદા મેળવવામાં સફળ રહ્યા છે અને યુકે અને યુરોપિયન યુનિયન સાથે પણ આવું જ બન્યું છે, પરંતુ હવે ભારતને યુએસ બજારોમાં નિકાસ કરવામાં પડકારોનો સામનો કરવો પડશે. વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, ચીનમાં તેમના રોકાણોથી વૈવિધ્યીકરણ કરી રહેલી કેટલીક મોટી બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ દ્વારા ભારતમાં કરવામાં આવેલા રોકાણ પર પણ પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવશે.
હાલના સંજોગોમાં સંપૂર્ણપણે ડયુટી ધોરણે પણ વિયેતનામ વધુ આકર્ષક રહેશે. હવે જ્યારે એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે અમેરિકા સાથેની વાટાઘાટો નિષ્ફળ ગઈ છે, તો સરકારને શક્ય તેટલી વધુ માહિતી જાહેરમાં ઉપલબ્ધ કરાવવાની સલાહ આપવામાં આવશે. તાજેતરના દિવસો અને અઠવાડિયામાં, એવા અહેવાલો આવ્યા છે કે ભારત ચોક્કસ ક્ષેત્રો, ખાસ કરીને કૃષિ ક્ષેત્ર, ખોલવા તૈયાર નથી. તેથી એ ચર્ચાસ્પદ છે કે શું ભારત વર્તમાન પરિસ્થિતિને ટાળી શક્યું હોત ખરૂ ? ઉપરાંત, શું નજીકના ભવિષ્યમાં વાતચીત ચાલુ રાખવા અને કોઈ કરાર પર પહોંચવાની કોઈ શક્યતા છે ખરી ? ટ્રમ્પે જે રીતે અન્ય દેશોને વેપાર કરાર માટે સંમત થવા માટે રાજી કર્યા તે પ્રમાણિકપણે, ભારતના દ્રષ્ટિકોણથી સમસ્યારૂપ હતું. બધા દેશોમાં યુએસ માલની લગભગ મફત અક્સેસના બદલામાં, તેમના માટે પ્રમાણમાં ઓછી ડયુટી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. ભારત માટે આવા કરાર માટે સંમત થવું મુશ્કેલ છે કારણ કે ભારતના વિકાસ અને આજીવિકાની જરૂરિયાતો અલગ છે.
જો કે, ભારતને જે મળ્યું છે તે પણ સંતોષકારક નથી અને તેની અસર ઉત્પાદન અને રોજગાર પર પડશે. હવે, તેનો કાળજીપૂર્વક અભ્યાસ કરવા ઉપરાંત, આપણે વૃદ્ધિની આગાહીમાં યોગ્ય ગોઠવણો કરવી પડશે એમ માનીને કે નજીકના ભવિષ્યમાં સમાન દર લાગુ રહેશે. ઉલ્લેખનીય છે કે ગત સપ્તાહે આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળે ચાલુ વર્ષ અને આગામી વર્ષ માટે ભારતના વિકાસ દરના અનુમાનમાં વધારો કર્યો છે. જો કે ટ્રમ્પના યુગમાં આવી આગાહીઓ ૨૪ કલાક પણ ટકતી નથી.
